სახარებაჲ იოვანესი 5:4

...ოცა ასწავლიდა, ამბობდა: „ყოველი რომელი ბოროტსა იქმს, სძულს მას ნათელი და არა მოვალს ნათელსა“ (იოან 3:20). და კვლავ: „ვითარ უკუე ჴელ-გეწიფების თქუენ რწმუნებად, რამეთუ დიდებასა ურთიერთას მიიღებთ და დიდებასა მხოლოჲსა ღმრთისასა არა ეძიებთ“ (იოან 5:44)? და კვლავ: „ამისთჳს ესე თქუეს მშობელთა მისთა, რამეთუ ეშინოდა ჰურიათაგან“, რათა კრებულისაგან მოკვეთილნი არ გამხდარიყვნენ (იოან 9:22). და კვლავ: „მთავართაგანთაცა მრავალთა ჰრწმენა მისა მიმართ, არამედ ფარისეველთათჳს ვერ აღიარეს“ (იოან 12:42). და ყველგან შეიძლება ვინმემ დაინახოს, რომ გახრწნილი ცხოვრება დოგმატების ზედმიწევნით შემეცნებას აბრკოლებს. რადგან როგორც თვალის გამჭვირვალე გუგაზე მოდებული ჩირქი მხედველობას აბნელებს და ამღვრევს, ასევე ბოროტებით შეპყრობილი ზრახვაც გონებას აბნელებს და აბრმავებს.

ამიტომაც წინასწარმეტყველი, ეს რომ იცის, ამბობს: **„განრისხნებოდეთ და ნუ...

...დაბ 49:10), და მისი მოსვლის ჟამებს ზედმიწევნით დაკვირვებოდნენ, ქრისტესგან ჩამოცილებულნი ანტიქრისტეს არ ჩაუვარდებოდნენ; სწორედ ამას მიანიშნებდა თვით ქრისტეც, როცა მათ უთხრა: „მე მოვედ სახელითა მამისა ჩემისაჲთა, და არა შემიწყნარებთ. უკუეთუ სხუაჲ მოვიდეს სახელითა თჳსითა, იგი შეიწყნაროთ“ (იოან 5:43). ხედავ, რაოდენი დაცემა წარმოიშვა დროების უცოდინარობისგან? მაშ, ნუ უგულებელყოფ ამხელა სარგებელს. რადგან როგორც საზღვრები და სვეტები მინდვრებში წილებს ერთმანეთში არევას არ ანებებენ, ასევე დროები და ჟამები მოვლენებს ერთმანეთში შერევას არ ანებებენ; არამედ ერთმანეთისგან გამოყოფენ, თითოეულს შესაფერის წესრიგში აყენებენ და დიდ არეულობას გვაშორებენ.

მაშ, მართებული იქნებოდა, თქვენთვის გვეთქვა, ვინ იყო ეს ოზია, როდის იმეფა, ვისზე იმეფა, რამდენ ხანს გაგრძელდა მისი ხელმწიფება და როგორ დაასრულა ცხოვრება; მაგრამ უფრო მართებულია, ამიერიდან დავდუმდეთ. რადგან მაშინ სიტყვა უსასრულო ისტორიათა ზღვაში უნდა გავუშვათ. ხოლო ვი...

...ვნება მოწმობაა, ამბობს. რამეთუ მამის ჭეშმარიტების დასამოწმებლად მოვიდა, ამბობს, და დაიკლა. ამიტომ არა მხოლოდ მამა ამოწმებს მას, არამედ თვითონაც ამოწმებს მამას. „მე მოვედ სახელითა მამისა ჩემისაჲთა“ (იოან 5:43), ამბობს; და კვლავ: „ღმერთი არავინ სადა იხილა“ (იოან 1:18); და კვლავ: „რაჲთა გიცოდიან შენ მხოლოჲ ჭეშმარიტი ღმერთი“ (იოან 17:3); და კვლავ: „სულ არს ღმერთი“ (იოან 4:24). მაშ, სიკვდილამდე იმოწმა. ხოლო „ჟამთა თჳსთა“ (1 ტიმ 2:6), ეს ნიშნავს: შესაბამის ჟამს. „რომლისათჳს დადგინებულ ვარ მე ქადაგად და მოციქულად, - ჭეშმარიტსა ვიტყჳ ქრისტეს მიერ და არა ვტყუი, - მოძღუარი წარმართთაჲ სარწმუნოებითა და ჭეშმარიტებითა“ (1 ტიმ 2:7).

3. ქრისტეს საჴსარი და ანგარების საკრველნი

რადგან ქრისტემ წარმართთათ...

...ან 12:42). „რამეთუ შეიყუარეს დიდებაჲ კაცთაჲ უფროჲს, ვიდრე დიდებაჲ ღმრთისაჲ" (იოან 12:43). და კვლავ ქრისტე ამბობს: „ვითარ უკუე ჴელ-გეწიფების თქუენ რწმუნებად, რამეთუ დიდებასა ურთიერთას მიიღებთ" (იოან 5:44)? და კვლავ ამბობს: „ამისთჳს ესე თქუეს მშობელთა მისთა, რამეთუ ეშინოდა ჰურიათაგან, რამეთუ შეთქუმულ იყვნეს ჰურიანი, რაჲთა აღ-თუ ვინმე-იაროს იგი ქრისტედ, კრებულისაგან განჴადონ იგი" (იოან 9:22). და თვით იუდეველებიც კვლავ ამბობდნენ: „ხედავთა, რამეთუ არა ირგებთ არარას? აჰა ესერა სოფელი ყოველი მივიდა შედგომად მისა" (იოან 12:19). რამეთუ ყველგან აწუხებდა მათ პირველობისმოყვარეობის ვნება.

თუმცა თავად მათვე თქვეს: „ვის ჴელ-ეწიფების მიტევებად ცოდვათა, გარნა მხოლოსა ღმერთსა?" (მარკ 2:7), და ქრისტემ მაშინვე აღასრულა ის, რასაც თვითონვე ღმერთის ნიშნად ასახელებდნენ....

...რ ერწმუნები, მით უფრო არ უნდა ერწმუნო ანტიქრისტეს; ვინაიდან ქრისტე ამბობდა, რომ მამისაგან არის მოვლენილი, ხოლო ანტიქრისტე — საპირისპიროს. ამიტომ ამბობდა ქრისტე: „მე მოვედ სახელითა მამისა ჩემისაჲთა, და არა შემიწყნარებთ. უკუეთუ სხუაჲ მოვიდეს სახელითა თჳსითა, იგი შეიწყნაროთ." (იოან 5:43). „მაგრამ ნიშნები ვიხილეთო", — იტყვის ვინმე. მაგრამ ქრისტეს დროსაც ბევრი და დიდი ნიშნები აღსრულდა. მაშასადამე, მით უფრო ქრისტეს უნდა გერწმუნათ. თუმცა ანტიქრისტეს შესახებ ბევრი წინასწარ ითქვა: რომ ურჯულოა, რომ წარწყმედის ძეა, რომ მისი მოსვლა ეშმაკის შეწევნით ხდება; ქრისტეს შესახებ კი — საპირისპირო: რომ მაცხოვარია და ურიცხვ სიკეთეს გვიძღვნის. „რამეთუ ვინაჲთგან სიყუარული იგი ჭეშმარიტებისაჲ არა შეიწყნარეს, რაჲთამცა ცხონდეს იგინი, ამისათჳს მოუვლინოს მათ ღმერთმან შემწე საცთურებისაჲ, რაჲთა ჰრწმენეს მათ ტყუვილისაჲ" (2 თეს 2:10–11)....

..., არამედ ყველგან ბრწყინვალე; მაუწყებელი არ სჭირდება — ისეთი ბრწყინვალეა, როგორც ელვასაც არ სჭირდება მაუწყებელი. ანტიქრისტეს შესახებაც სადღაც თქვა, როცა ამბობდა: „მე მოვედ სახელითა მამისა ჩემისაჲთა, და არა შემიწყნარებთ. უკუეთუ სხუაჲ მოვიდეს სახელითა თჳსითა, იგი შეიწყნაროთ." (იოან 5:43). ერთმანეთზე მიყოლილ და გამოუთქმელ უბედურებებსაც ამის საბუთად ასახელებდა; ასევე იმასაც, რომ „ელია მოვიდეს პირველად და კუალად-აგოს ყოველი" (მათ 17:11). მაშინ თესალონიკელნი ამაზე იბნეოდნენ, ხოლო ჩვენთვის მათი დაბნეულობა სასარგებლო გახდა; რადგან ეს არა მხოლოდ მათთვის, არამედ ჩვენთვისაც სასარგებლოა, რათა ბავშვური ზღაპრებისა და დედაბრული ბოდვებისგან გავთავისუფლდეთ.

ნუთუ ხშირად არ გსმენიათ, როცა ბავშვები იყავით, როგორ ამბობდნენ ზოგიერნი ბევრს ანტიქრისტეს სახელის შესახებ და მუხლების მოდრეკის შესახებ? როცა ჩვენი გონება ჯერ კიდევ ნორჩია, ეშმაკი ამას ჩვენში თესავს, რათა ეს შეხედულება ჩვენთან ერთად გაიზარდოს და ჩვენი შეცდენა შეძლოს....

...პირუტყვნი, მივეთრევით, არც საშინელ იმ ჟამზე ვფიქრობთ, არც ღვთისგან მოცემულ რჯულზე; პირიქით, მხოლოდ ადამიანთა აზრებს ვეგუებით და მათ ქებას ვეძებთ და არ გვსურს მოვისმინოთ, რას ამბობს სახარება: „ვითარ უკუე ჴელ-გეწიფების თქუენ რწმუნებად, რამეთუ დიდებასა ურთიერთას მიიღებთ და დიდებასა მხოლოჲსა ღმრთისასა არა ეძიებთ" (იოან 5:44)? როგორც ადამიანურ დიდებას მისდევნი, ისე ზეციურ დიდებას სრულად კარგავ; პირიქით, ვინც ზეციურ დიდებას ეძებს, ის მიწიერსაც არ ჰკარგავს. და თავად უფალმაც, უფრო ადრე, თქვა: „ეძიებდით პირველად სასუფეველსა ღმრთისასა..., და ესე ყოველი შეგეძინოს თქუენ" (მათ 6:33), ესე იგი, ვინც სასუფეველს ეძებს, ყველაფერი დანარჩენი თავისით მოსდევს. მართლაც, ვინც გონებით იქ აფრინდა, ის ამქვეყნიურ კეთილდღეობას ზიზღით უყურებს, თითქოს არც არსებობს. რწმენის თვალები, როცა გამოუთქმელ სიკეთეებს ხედავენ, ხილულ სიკეთეებს აღარც კი ამჩნევენ: ასეთია განსხვავება ამ ერთსა და მეორე სიკეთეს შორის! მაგრამ მე ვერ ვხედავ, ვინ უხილავ სიკეთეებს ხილულზე მაღლა აყენებდეს. ამიტომ ვწუხვარ და გულში განუწყვეტლივ გული მტკივა, რომ არც თვით გამოცდილებამ გვასწავლა, არც ღვთის აღთქმებმა, არც დიდმა ნიჭებმა განგვაწყო სიყვარულით სასუფევლისკენ მოქცევი...

...საქმითვე აჩვენა, რა პატივით აღავსო ეს არსება. მაგრამ ვკითხოთ იუდეველს და ვნახოთ, რას იტყვის იმის შესახებ, ვის ეთქვა: „ვქმნეთ კაცი ხატებისაებრ ჩვენისა". ეს მოსეს წერილია, რომელიც მათ, როგორც ამბობენ, სწამთ, მაგრამ (სინამდვილეში) არ სწამთ, როგორც ქრისტემაც თქვა: „უკუეთუმცა გრწმენა მოსესი, გრწმენამცა ჩემიცა" (იოან 5:46). ასე რომ, ასოები — მათთანაა, აზრი კი — ჩვენთან. ვის ეთქვა „ვქმნეთ კაცი" და ვის სთავაზობს უფალი ასეთ თათბირს? ეს არა იმიტომ, რომ მას თათბირი და მსჯელობა სჭირდებოდეს; არა, ამ გამოთქმის წესით ის გვიჩვენებს ჩვენ იმ უჩვეულო პატივს, რომელსაც შესაქმნელი ადამიანისთვის იჩენს. რას ამბობენ ესენი (იუდეველები), რომელთაც დღემდე საბურველი აქვთ გულებზე და არ სურთ ამ სიტყვების აზრის გაგება? ისინი ამბობენ, რომ (ღმერთმა) ეს ანგელოზს ან მთავარანგელოზს უთხრა. ვაი, უგუნურება! ვაი, დიდი უსირცხვილობა! როგორ შეიძლება, რომ ანგელოზი შევიდეს თათბირში უფალთან, ქმნილება — შემოქმედთან? ანგელოზთა საქმე არა ისაა, რომ თათბირში შევიდნენ (ღმერთთან), არამედ ის, რომ წინაშე იდგნენ და ემსახურონ. რომ ამაში დარწმუნდე, მოისმინე, რას ამბობს ხმამაღალი ესაია უმაღლესი ანგელოზური ძალების შესახებ: რომ ხილვაში იხილა ქერუბიმნი, ღმერთის მარჯვნივ მდგომნი, და სერაფიმნი, ფრთებით პ...

...ძისა მიმართ ღმრთისა, აქუს წამებაჲ იგი თავსა შორის თჳსსა. რომელსა არა ჰრწმენეს ღმერთი, მტყუვრად გამოაჩინა იგი, რამეთუ არა ჰრწმენა წამებაჲ იგი, რომელი წამა ღმერთმან ძისა მისისათჳს (5,9-10).

თარგმანი: ამას მაცხოვარიცა ამხილებს ჰურიათა, ვითარმედ: "წამებასა ურთიერთას მიიღებთ და წამებასა მხოლოჲსა ღმრთისასა არა ეძიებთ" (იოან. 5:44). და კუალად: "მე ვწამებ ჩემთჳს, და წამებს ჩემთჳს მომავლინებელი ჩემი მამაჲ" (იოან. 8:18). ამისთჳს მართლმორწმუნეთა საუფლოჲსა მის ჴმისათა მარადის მათ შორის მკჳდრად მოუგიეს წამებული იგი მამისაგან თანა მამით და სულითურთ. ხოლო მტყუვრად გამომაჩინებელი ჴმისა მის საუფლოჲსაჲ ორგან განიკუეთების და ნაწილი მისი ურწმუნოთა თანა დაიდებვის.

მოციქულისაჲ: და ესე არს წამებაჲ, რამეთუ ცხორებაჲ საუკუნოჲ მომცა ჩუენ ღმერთმან, და ესე ცხორებაჲ ძისა მისისა თანა არს. რომელსა აქუნდეს ძე, აქუს ცხორებაჲცა. რომელსა არა აქუნდეს ძე ღმრთისაჲ, მას არცა ცხორებაჲ აქუს (5,11-12).

თარგმანი: იხილე შემდგომად საუფლოჲსა მის ჴმისა სხუაჲცა წამებაჲ, რამეთუ ცხორებაჲ საუკუნოჲ მომცა ჩუენ ღმერთმან მამამან ძისა მიერ თჳსისა, რომელი-იგი თავადი არს ცხორებაჲ საუკუნოჲ, და მორწმუნენი მისნი მის მიერ მიემთხუევიან ცხორებასა, ხოლო ურწმუნო ქმნულნი მისგ...

...ჰრქუეს მას:

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „შენ ხარ მოწაფჱ მისი, ხოლო ჩუენ მოწაფენი მოსესნი ვართ“ (9,28).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: ნუ იყოფინ! რამეთუ უკუეთუმცა მოსესნი იყვენით, ქრისტესნიცამცა იყვენით; არამედ არცა მოსესნი ხართ, არცა ქრისტესნი. ამისთჳს პირველვე ქრისტჱ ეტყოდა, ვითარმედ: „უკუეთუმცა მოსე გრწმენა, ჩემიცამცა გრწმენა“. (იოან. 5,46)

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „ვიცით ჩუენ, ვითარმედ მოსეს ეტყოდა ღმერთი, ხოლო ესე არა ვიცით, ვინაჲ არს“ (9,29).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: ვინაჲ იცით, ანუ ვინ გითხრა? მშობელთა ჩუენთაო. და მშობელთა არა უსარწმუნოეს არსა, რომელი ესეოდენთა სასწაულთა მიერ დაამტკიცებს, ვითარმედ ღმრთისა მიერ მოსრულ არს და ზეცისასა იტყჳს? და არა თქუეს, თუ: გუასმიეს, არამედ „ვიცითო“. სმენილსა ვი-თარცა ხილულსა იტყჳან ცნობად და რომელი უხილავს, იგი უდარეს სმენილისა აქუს; რამეთუ იგი არა ეხილვა, არამედ ასმიოდა, ხოლო ესე არა ასმიოდა, არამედ ეხილვა.

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „მიუგო კაცმან მან, ვითარმედ: საკჳრველი ესე არს, რამეთუ თქუენ არა იცით, ვინაჲ არს, და მე აღმიხილნა თუალნი ჩემნი“ (9,30).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: რამეთუ კაცი არასაჩინოჲ წინაშე თქუენსა, არცა დიდებული თქუენ მიერ ეგევითართა საქმეთა იქმს, ვიდრეღა საცნაურ არს ყოვლით კერძო, რამეთუ ღმერთი არს, და არცა ერთი ეჴმარების კაცთამ...

...გარნა მრავალთა ჰრწმენა მთავართაგანთა მისა მიმართ, და არა აღიარებდეს. და კუალად სიმრავლე იგი ერისაჲ შეურაცხ იყო და ვერ კადნიერ იქმნებოდა, და მათ შიშისაგან ვერ შეეძლო კადნიერებით თქუმაჲ, ხოლო მთავართა - დიდებისმოყუარებისაგან. და ამისთჳს ეტყოდა, ვითარმედ: „ვითარ ძალგიც რწმუნებად, რომელნი დიდებასა კაცთაგან მიიღებთ?“ (იოან. 5,44); (შდრ. იოან. 12,43) და იგინი, რომელნი ეძიებდეს უსამართლოებით მოკლვად, იტყოდეს, ვითარმედ: ღმრთისანი ვართ, ხოლო მკურნალსა მას ბრმათასა ეტყოდეს, ვითარმედ: „არა ღმრთისაგან არს, რომელ შაბათსა არა იმარხავსო“. ხოლო ამის სიტყჳსა მიმართ თქუეს მათ: „ვერ ჴელ-ეწიფების კაცსა ცოდვილსა ესევითარისა სასწაულისა ქმნად“, რამეთუ იგინი ბოროტისმოქმედებით სასწაულსა მას დაიდუმებდეს და გარდასლვად შჯულისა შერაცხილსა მას საქმესა შორის შემოიღებდეს, რამეთუ არა იტყოდეს, თუ: შაბათსა შინა ჰკურნებს, არამედ: „შაბათსა არა იმარხავსო“. და კუალად ესენი უძლურებით იტყოდეს, რამეთუ თანაედვა, რაჲთამცა უჩუენეს, ვი-თარმედ არა დაიჴსნების შაბათი, გარნა იგინი ოდენ სასწაულთათჳს იტყჳან, რამეთუ ჯერეთ კაცად ჰგონებდეს მას. თუ არა, თუმცა ესე არა იყო, ძალ-ედვა სხჳთა სახითაცა მიგებად, ვითარმედ უფალი იყო შაბათისაჲ და მან ქმნა იგი, გარნა არარაჲ აქუნდა...

...გამოეძიებდით წერილთა“; (იოან. 5,39) და კუალად იტყჳს, ვი-თარმედ: „წერილ არს წინაჲსწარმეტყუელთასა“; (იოან. 6,45) და კუალად, ვითარმედ: „ყოველნი იყვნენ ღმრთივსწავლულ“; (იოან. 6,45) და კუალად: „მოსე შეგასმენსო“; (შდრ. იოან. 5,45) და აქა უკუე იტყჳს, ვითარმედ: „რომელსა ჰრწმენეს ჩემდა მომართ, ვი-თარცა თქუა წიგნმან, ესევითარისა მისგან გამოდიოდიან მუცლისაგან მისისა (რომელ არს გული) მდინარენი წყლისა ცხოველისანი“, რამეთუ სიმდიდრესა მას და უშურველობასა მას მის მადლისასა მოასწავებდა; ვითარცა სხუასა ადგილსა იტყჳს, ვითარმედ: „წყაროჲ წყლისა მდინარისაჲ ცხორებად საუკუნოდ“, (იოან. 4,14) ესე იგი არს, ვითარმედ მრავალი აქუნდეს მას მადლი. ხოლო სხუასა ადგილსა „ცხორებასა საუკუნესა“ იტყჳს მოქმედსა მას. რამეთუ მადლი იგი სულისა წმიდისაჲ რაჟამს გონებასა შინა კაცისასა დაემტკიცოს, უმეტეს ყოვლისა წყაროჲსა აღმოეცენების და არა მოაკლდების, არცა დაცალიერდების, არცა დასწყდების; და რაჲთამცა მოუკლებელობაჲცა იგი მისისა მადლისაჲ მოასწავა და მიუწდომელობაჲცა, ამისთჳს წყაროდ წყლისა და მდინარედ სახელ-სდვა, არა ერთად მდინარედ, არამედ მრავლად და ურიცხუად, და კუა...

...ბრივისა დიდებისა ძიებისაგან, რომელ არაოდეს დავსცხრები მხილებად მათა, რომელმან ესე ვიცი, ვითარმედ შური იშვების მის მიერ და სიძულილი და სიკუდილი შეიმზადების. და თუ იტყჳთ, თუ ოდეს ვამხილე, მითხართ, თუ ოდეს დავსცხერ მხილებისაგან? არა ვეტყოდეა: „ნუ ჰგონებთ, თუ მე შეგასმინენ თქუენ მამასა; არს შემასმენელი თქუენი მოსე“; (იოან. 5,45) და: „მე გიცნი თქუენ, რამეთუ სიყუარული ღმრთისაჲ არა გაქუს“; (იოან. 5,42) და: „ვითარ ძალგიც რწმუნებად, რომელნი დიდებასა კაცთაგან მიიღებთ და დიდებასა მხოლოჲსა ღმრთისასა არა ეძიებთ?“ (იოან. 5,44); (შდრ. იოან. 12,43)

ხოლო სიტყუათა ამათ მიერ სხუასაცა მოასწავებს, ვითარმედ ამის მიერ იქმნებოდა სიძულილი მათი მისა მიმართ, რომელ ესრეთ კადნიერებით ამხილებდა, და არა მისგან, რომელ შაბათსა დაჰჴსნიდა. ხოლო რაჲსათჳს მათ წარავლინებს დღესასწაულად და ეტყჳს, ვითარმედ: „აღვედით თქუენ დღესასწაულსა ამას, ხოლო მე არა აღვალ აწ“ (7,8)? ამისთჳს, რაჲთამცა უჩუენა, ვითარმედ არა ეჴმარებიან მას იგინი, არამედ ვინაჲთგან მათ არა ჰნებავს მის თანა ყოფაჲ, მიუშუებს ყოფად საქმეთა მათ ჰურიათაჲსა. ხოლო რაჲსათჳს აღვიდა, ვინაჲთგან ეთქუა, თუ: არა აღმოვალო? არა თქუა, თუ: ა...

...ის სიტყჳსასა. ამისთჳს ეტყჳს:

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „მიხილეთ და არა გრწამს“ (6,36).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: და ხილვად უწოდა, ერთად, სასწაულთა მათ, რომელნი ქმნნა წინაშე მათსა, და მეორედ, წამებასა მას წერილთასა, რამეთუ იგინი არიანო, რომელნი წამებენ ჩემთჳს, და ვითარმედ: „მოვედ სახელითა მამისაჲთა, და არა შემიწყნარებთ მე“. (იოან. 5,43) „ვითარ შეუძლოთ რწმუნებად, რომელნი დიდებასა კაცთაგან მიიღებთ?“ (შდრ. იოან. 5,44)

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „ყოველი, რომელი მომცეს მე მამამან, ჩემდა მოვიდეს; და რომელი მოვიდეს ჩემდა, არა განვაძო გარე“ (6,37).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: იხილე, ვითარ ყოველსავე იქმს ცხოვნებად მათა, რამეთუ ამისთჳს შესძინა ესე სიტყუაჲ, რაჲთა არა შეირაცხოს ამაოჲსა მეტყუელად. ხოლო რაჲ არს სიტყუაჲ იგი, რომელსა იტყჳს, თუ: „ყოველი, რომელი მომცეს მე მამამან, ჩემდა მოვიდეს“, და ვითარმედ: „აღვადგინო იგი უკუანაჲსკნელსა მას დღესა“? (შდრ. იოან. 6, 39,40,44,54) რამეთუ რაჲსათჳს ზოგადსა მას ყოველთა აღდგომასა, რომელსა უშჯულონიცა მიიღებენ, ვითარცა დიდსა რასმე ნიჭსა, აჴსენებს მიცემად მორწმუნეთა მისთა? ამისთჳს, რამეთუ არა ესრეთ ლიტონსა აღდგომასა აჴსენებს, არამედ ესევითარსა აღდგომასა. რამეთუ პირველ თქუა, ვითარმედ: „არა განვაძო იგი“, და...

...ს“, (ესაია 62,11); (ზაქ. 9,9); (მათ. 21,5); (იოან. 12,15) მეუფებასა ზეცისასა იტყოდა და არა ქუეყანისასა. ამისთჳს უფალმან თქუა, ვითარმედ: „დიდებაჲ კაცთაგან არა მოვიღო“. (იოან. 5,41)

სწავლაჲ მბ: ვითარმედ არარაჲ არს სოფლისა ამის დიდებაჲ

ვისწავოთ უკუე, საყუარელნო, შეურაცხებაჲ კაცთამიერისა დიდებისაჲ, რამეთუ ჩუენ გუაქუს პატივი დიდი, რომლისა თანა ესე გინებაჲ არს და შეურაცხებაჲ. ვითარცა სიმდიდრჱ სოფლისაჲ მას სიმდიდრესა თანა სიგლახაკე არს, და ცხორებაჲ ესე თჳნიერ მისა სიკუდილ არს, ეგრეთვე დიდებაჲ ესე მას თანა კიცხევა არს და სირცხჳლ, რამეთუ „დიდებაჲ კაცისაჲ ვითარცა ყუავილი არს თივისაჲ“. (ესაია 40,6) ხოლო რაჲ არს უდარეს ყუავილისა და თივისა? დაღაცათუმცა არა ამაოჲ იყო, სულსა რაჲმცა არგო? არარაჲ! რამეთუ ავნებსცა უზომოდ და მონათა მონა-ჰყოფს მეძიებელთა მისთა. ხოლო არა უმჯობეს არსა აზნაურებაჲ, ვიდრე მონებაჲ, აზნაურებაჲ კაცთაგან და მონებაჲ ღმრთისაჲ? და უკუეთუ გიყუარს დიდებაჲ, უკუდავი იგი დიდებაჲ გიყუარდინ, რომლისა სარგებელი ფრიად არს, რამეთუ უკუდავ არს დიდებაჲ იგი.

რაჲ უკუე უმჯობეს...

...ღმერთსა ენება, რაჲთა უხილავნი მისნი დაბადებულთა მიერ ამის სოფლისათა გულისხმავყვნეთ, ხოლო მათ არა ინებეს ამას სწავლასა შედგომაჲ, არამედ სხუაჲ გზაჲ მოიპოვეს, ამისთჳსცა ჭეშმარიტისაცა მისგანცა გზისა დაეცნეს. და ჰურიათა არა ჰრწმენა, რამეთუ დიდებასა კაცთაგან მიიღებდეს და დიდებასა მხოლოჲსა ღმრთისასა არა ეძიებდეს. (შდრ. იოან. 5,44)

სწავლაჲ ლჱ ცუდადმზუაობრობისათჳს

არამედ ჩუენ, საყუარელნო, ვივლტოდით ამის სენისაგან ყოვლითავე მოსწრაფებითა, რამეთუ დაღაცათუ ბევრეულნი სათნოებანი გუქონდინ, ყოვლისავე შემძლებელ არს დაჴსნად ვნებაჲ იგი ცუდადმზუაობრობისაჲ. რამეთუ უკუეთუ ქებაჲ გჳყუარს, რაჲთა ღმრთისაგან ვეძიებდეთ ქებასა და არა კაცთაგან; თუ არა, სხუათაჲ, ვითარიცა იყოს, გამოჩნდის რაჲ, მეყსეულად უჩინო იქმნის და წარწყმდის; დაღაცათუ მცირედ ჟამ დაადგრეს, სარგებელი არცა ერთი რაჲ მოგუეცემის ჩუენ მისგან. რამეთუ რაჲ საკჳრველ არს კაცთამიერი დიდებაჲ, რომელი მრავალთა მეძავთა და მტაცებელთა და ბოროტისმოქმედთა აქუს? ხოლო რომელი ღმრთისა მიერ იდიდებოდის, არა მათ თანა იდიდების, არამედ წმიდათა თანა წინაჲსწარმეტყუელთა და მოციქულთა და რომელთა აჩუენეს ანგელოზებრივი ცხორებაჲ. უკუეთუ ერისა მიერ ქებაჲ და დიდებაჲ გიყუარს, ყვენ მაქებელ შენდა ანგელოზნი და იქმენ საშინელ ეშმაკთა; და კაცთამიერი ნ...

...ა მით, რომელი მოცემულ იყო განსაბანელად ბილწებათა, და სხუანი მრავალნი საქმენი აღესრულებოდეს წყლისა მიერ, რომელნი-იგი ყოველნივე სახენი იყვნეს ნათლის-ღებისანი. და ესეცა სახჱ იყო ნათლის-ღებისაჲ, ამისთჳსცა ჰკურნებდა სენთა. და ანგელოზი გარდამოვიდოდა და აღამრღუევდა წყალსა მას, და რომელიცა პირველ შევიდის, განიკურნის, (შდრ. იოან. 5,4) რაჲთა ცნან ჰურიათა, ვითარმედ უკუეთუ ანგელოზისა მიერ იქმნებოდა კურნებაჲ სენთაჲ, არა უფროჲსად მეუფემან ანგელოზთამან განწმიდნესა ყოველნი სენნი ნათელღებულთანი? და ვითარცა მუნ არა წყალი იგი იქმოდა კურნებასა მას, - რამეთუ უკუე-თუმცა წყალი იქმოდა, მარადისმცა იკურნებოდეს, - არამედ ანგელოზისა მოსლვითა იქმნებოდა საქმჱ იგი, ეგრეთვე ჩუენ ზედა არა თუ ლიტონად წყალი იგი იქმს რასმე, არამედ რაჟამს მადლი სულისა წმიდისაჲ მოიღოს, მაშინ ყოველთავე ცოდვათა დაჰჴსნის. არამედ მაშინ უძლურებაჲ დამაყენებელ იქმნებოდა განკურნებისა, რომელსა-იგი ენების განკურნების, ხოლო აწ უფალ არს თჳთოეული საქმისა ამის ქმნად, რამეთუ არა ანგელოზი არს აღმძრველ წყლისა, არამედ ანგელოზთა მეუფჱ. აწ არღარა არს ამის სიტყჳსა თქუმაჲ, თუ: „კაცი არა მაქუს. და ვიდრე მე მივიდოდი, სხუაჲ უწინარეს ჩემსა მივალს“, (იოან. 5,7) რამეთუ დაღაცათუ ყოველი სოფელი მოვიდე...

...უ ქრთამისა აღებაჲ დააბრმობს კაცსა, (შდრ. 2 სჯ. 16,19) ცუდადმზუაობრობამანცა არამცა დააბრმოა, რომელი-იგი უძჳრჱს არს მისა ფრიად? ამისთჳს ჰურიათაცა ეტყოდა უფალი, ვითარმედ: „ვითარ შეუძლოთ რწმუნებად, რომელნი დიდებასა კაცთაგან მიიღებთ და დიდებასა მხოლოჲსა ღმრთისასა არა ეძიებთ?“ (იოან. 5,44)

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „და სოფელმან იგი ვერ იცნა“ (1,10).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: „სოფლად“ ამას ადგილსა ერსა მას უსწავლელსა და უგუნურსა იტყჳს, განხრწნილსა მას და ქუეყანისა საქმეთა შექცეულსა. ხოლო მეგობართა მათ ღმრთისათა და საკჳრველთა კაცთა ყოველთა იცნეს იგი უწინარეს ჴორცთშესხმისაცა მისისა. და მამათმთავრისათჳს თავადი ქრისტე იტყჳს: „აბრაჰამს, მამასა თქუენსა, უხაროდა, რაჲთა იხილოს დღე ჩემი, და იხილა და განიხარა“. (იოან. 8,56) და დავითისთჳს კუალად ჰურიათა ამხილებდა და იტყოდა, ვითარმედ: „დავით სულითა უფლად სახელ-სდებს მას და იტყჳს: ჰრქუა უფალმან უფალსა ჩემსა: დაჯედ მარჯუენით ჩემსა“. (მათ. 22,43-44); (მარკ. 12,36); (ლუკ. 20,42) და კუალად მრავალსა ადგილსა მოსეს აჴსენებს მათა მიმართ, და კუალად სხუათ...

...იოან. 12,42) და ამისთჳს მისცეს ცხორებაჲ მათი წარწყმედასა, რამეთუ შეუძლებელ არს, უკუეთუმცა ვის სუროდა და უყუარდა დიდებაჲ ამის სოფლისაჲ, და მანმცა პოვა დიდებაჲ ღმრთისამიერი. ამისთჳსცა უფალმან თქუა: „ვითარ შეუძლოთ რწმუნებად, რომელნი დიდებასა კაცთაგან მიიღებთ და დიდებასა მხოლოდშობილისა ღმრთისასა არა ეძიებთ?“ (იოან. 5,44) რამეთუ მთრვალობაჲ არს ბოროტი ესე ვნებაჲ და სულსა მის მიერ ძლეულსა მიწასა და თიჴასა შეჰმშჭუალავს და არა უტევებს ახილვად თუალთა ნათლისა მის მიმართ ჭეშმარიტისა, არამედ მარადის მწჳრესა შინა დაფლულ-ჰყოფს და მონა ყოველთა, რამეთუ კაცთათჳს შეიმოსს სამოსელთა შუენიერთა და ბრწყინვალეთა, საჩუენებელად კაცთა და სხჳსა არარაჲსათჳს.

აწ უკუე არს-მეა ამის ვნებისა უძჳრჱსი რაჲმე? რამეთუ რაჲთა სხუანი ოდენ აქებდენ, ამისთჳს ესოდენთა ბოროტთა თავს-იდებს. გნებავსა, რაჲთა სცნა მისი მძლავრებაჲ? კმა არიან ქრისტეს მიერ თქუმულნი სიტყუანი. გარნა ჰკითხე, უკუეთუ გნებავს, მოქალაქეთაგანსა ვისმე, რომელნი-იგი მრავალთა წარსაგებელთა იქმან სამკაულთა ზედა, ვი-თარმედ რაჲსათჳს წარაგებენ ესეოდენსა მას ოქროსა? და სხუაჲ ვერარაჲ გრქუან, გარნა ვითარმედ: სათნოებისათჳს ერისა.

და კუალად უკუეთუ ჰკითხო: და ვითარი არს ერი იგი, მაქებელი მაგის საქმისაჲ? ვერარაჲ სხუაჲ გრქუან, უკუეთუ...

...იგი მისლვაჲ მისა, ვინაჲთგან რომელსა-იგი ქადაგებდა, მისი არა ჰრწმენა, რამეთუ იგინი იტყოდეს, ვითარმედ: „გურწამს რჩული მოსესი და სიტყუანი წინაწარმეტყუელთანი“, არამედ მათიცა თქუა, ვითარმედ: „არა ჰრწმენა“, ვინაჲთგან არა შეიწყნარეს მათ მიერ ქადაგებული იგი, ვითარცა იტყჳს: „უკუეთუმცა გრწმენა მოსესი, გრწმენამცა ჩემიცა“; (იოან. 5,46) და კუალად: „გამოეძიებთ წიგნთა და ჰგონებთ თავ-თა თქუენთა, ვითარმედ ცხორებაჲ გაქუს საუკუნოჲ; და იგინი არიან, რომელნი წამებენ ჩემთჳს, და არა გინებს მოსლვად ჩემდა“. (იოან. 5,39-40) და კუალად ამისა შემდგომად ჰკითხა რაჲ უფალმან, ვითარმედ: „ნათლის-ღებაჲ იოვანესი ვინაჲ იყო: ზეცით ანუ კაცთაგან?“ იტყოდეს იგინი: „უკუეთუ ვთქუათ: ზეცით, გურქუას ჩუენ: და რაჲსათჳს არა გრწმენა მისი? უკუეთუ ვთქუათ: კაცთაგან, გუეშინის ერისა მის“. (მათ. 21,25-26)

ამის უკუე ყოვლისაგან საცნაურ არს, ვითარმედ მივიდეს მისა და ნა-თელ-იღეს, გარნა სარწმუნოებასა მას ზედა ქადაგებისა მისისასა არა დაადგრეს; ვითარცა-იგი ღმრთისმეტყუელი იოვანე გამოაჩინებს უკეთურებასა მათსა, ვითარმედ: „მიავლინეს ჰურიათა კითხვად მისა, ვითარმედ: ვინ ხარ შენ? ელია ხარა შენ ანუ ქრისტე ხარა?“ ...