SASOEBA.GE

📋 სარჩევი

„და მადლიერ ვარ მისა, რომელმან-იგი განმაძლიერა მე, ქრისტე იესუჲს უფლისა ჩუენისა, რამეთუ სარწმუნოდ შემრაცხა მე და დამადგინა მე მსახურებასა ამას, რომელი პირველად ვიყავ მგმობარ და მდევნელ და მაგინებელ, არამედ შევიწყალე, რამეთუ უმეცრებით ვიყავ ურწმუნოებასა შინა. ხოლო უფროჲს გარდაემატა მადლი იგი უფლისა ჩუენისაჲ სარწმუნოებითურთ და სიყუარულით ქრისტე იესუჲს მიერ.“ ().

1. პავლეს თავმდაბლობა და ღმრთის მადლი

ვხედავთ, რომ თავმდაბლობას დიდი სარგებელი აქვს, მაგრამ იგი ადვილად არსად მოიპოვება; ბევრია თავმდაბლური ლაპარაკი, საჭიროზე მეტიც კი, ხოლო თვით თავმდაბლობა არსად არის. ნეტარი პავლე კი ისე ესწრაფოდა მას, რომ ყველგან მრავალ საბაბს იგონებდა თავისი გონების დასამდაბლებლად. რადგან განსაკუთრებით მათ უმძიმთ თავმდაბლობა, ვინც საკუთარ თავში დიდ წარმატებებს აცნობიერებს; და თვით პავლესაც, საკუთარი კეთილი საქმეების შეგნებით, თითქოს ძლიერი ნაკადით ატაცებულსა და აღზევებულს, ბუნებრივია, დიდი ძალდატანება სჭირდებოდა. მაშ, იხილე, აქ რას აკეთებს. მან თქვა: „სახარებისა მისებრ დიდებისა ნეტარისა ღმრთისა, რომელი მერწმუნა მე“ (); ეს ისეთი სახარებაა, რომლის ზიარებაც მათ, ვინც ჯერ კიდევ რჯულით სარგებლობს, არ შეჰფერით; რადგან რჯული მას ჯერაც უპირისპირდება და ისე დიდია მათ შორის მანძილი, რომ რჯულის ქვეშ მყოფნი ჯერ კიდევ ღირსნი არ არიან, ამას ეზიარონ; ეს იმას ჰგავს, ვინმემ თქვას: ბორკილებისა და სამსჯავროს საჭიროების მქონენი ფილოსოფოსთა დასში არ უნდა შეიყვანონო. ამრიგად, რაკი თითქოს ამაღლდა და დიდი რამ წარმოთქვა, იმავე დროს საკუთარ თავსაც იმდაბლებს და სხვებსაც არწმუნებს, იგივე გააკეთონ; როცა წერს: „რომელი მერწმუნა მე“ (), სწრაფადვე შეაჩერა საკუთარი თავი, რათა არ იფიქრო, თითქოს ამას ამპარტავნებით ამბობს. მაშ, იხილე, როგორ შესწორებას მიმართავს, როცა დასძენს და ამბობს: „და მადლიერ ვარ მისა, რომელმან-იგი განმაძლიერა მე, ქრისტე იესუჲს უფლისა ჩუენისა, რამეთუ სარწმუნოდ შემრაცხა მე და დამადგინა მე მსახურებასა ამას“ (). ხედავ, როგორ მალავს ყველგან საკუთარ წარმატებას და ყველაფერს ღმერთს მიაკუთვნებს, მაგრამ მხოლოდ იმ ზომამდე, რომ თავისუფალ ნებას არ აზიანებს? რადგან, შესაძლოა, ურწმუნოს ეთქვა: თუ ყველაფერი ღვთისაა და ჩვენგან არაფერია შეტანილი, არამედ ღმერთი ადამიანებს, თითქოს ძელებსა და ქვებს, ბოროტებიდან სათნო ცხოვრებისკენ გადაჰყავს, მაშ რატომ აქცია პავლე ასეთად, იუდა კი აღარ?

ამრიგად, როცა ამ წინააღმდეგობას აბათილებს, იხილე, რა გონივრულად იყენებს სიტყვას. ამბობს: „რომელი მერწმუნა მე“ (). ეს მისი წარმატება და ღირსებაა, მაგრამ მთლიანად მისი არა; რადგან იხილე, რას ამბობს: „და მადლიერ ვარ მისა, რომელმან-იგი განმაძლიერა მე, ქრისტე იესუჲს“ (). ეს ღვთისაა; შემდეგ კი კვლავ პავლეს წვლილს აჩვენებს: „რამეთუ სარწმუნოდ შემრაცხა მე“ (); ცხადია, იმიტომ, რომ თავისი მხრივაც უნდა გამხდარიყო გამოსადეგი. ამბობს: „და დამადგინა მე მსახურებასა ამას, რომელი პირველად ვიყავ მგმობარ და მდევნელ და მაგინებელ, არამედ შევიწყალე, რამეთუ უმეცრებით ვიყავ ურწმუნოებასა შინა“ (). იხილე, როგორ წარმოაჩენს თავისასაც და ღვთისასაც: უმეტესს ღვთის განგებას მიაკუთვნებს, თავისას კი ამცირებს, ოღონდ იმდენად, რომ, როგორც წინასწარ ვთქვი, თავისუფალი ნება არ დააზიანოს. რას ნიშნავს: „რომელმან-იგი განმაძლიერა მე, ქრისტე იესუჲს“ ()? მოისმინე: დიდი ტვირთი იტვირთა და ზემოდან დიდ შემწეობას საჭიროებდა.

გაიაზრე, რაოდენ დიდი საქმე იყო ყოველდღიურ შეურაცხყოფებს, ლანძღვას, შეთქმულებებს, საფრთხეებს, დაცინვებს, ყვედრებებსა და სიკვდილსაც წინ დასდგომოდა და არ დაღლილიყო, არც წაბორძიკებულიყო, არც შერყეულიყო; არამედ, როცა ყოველი მხრიდან ყოველდღე უთვალავი ისრით ესროდნენ, მზერა დაჟინებით მიეპყრო, მდგარიყო და არ შეშინებულიყო. ეს ადამიანური ძალის საქმე არ იყო, მაგრამ არც მხოლოდ ღვთის შემწეობისა, არამედ პავლეს საკუთარი არჩევანისაც. რადგან ღმერთმა წინასწარ იცოდა, როგორი იქნებოდა იგი, და ამიტომ აირჩია იგი; მოისმინე, რას ამბობს, სანამ იგი ქადაგებას შეუდგებოდა: „რამეთუ მე ჭური რჩეული მიპოვნიეს იგი, რაჲთა ზე აქუნდეს სახელი ჩემი წინაშე ყოველთა წარმართთა, და მეფეთა და მთავართა, ძეთა ისრაჱლისათა“ (). რადგან, როგორც ომში სამეფო ნიშნის მატარებლებს, რომელსაც ჩვეულებრივ ლაბარუმს უწოდებენ, დიდი ძალა და გამოცდილება სჭირდებათ, რათა იგი მტრებს არ გადასცენ, ასევე ქრისტეს სახელის მატარებლებსაც, არა მხოლოდ ომში, არამედ მშვიდობაშიც, დიდი ძალა სჭირდებათ, რათა ქრისტეს სახელი ბრალმდებელთა ბაგეებს არ გადასცენ, არამედ კარგად ატარონ და ჯვარი იტვირთონ. მართლაც, დიდი ძალაა საჭირო, რათა კაცმა ქრისტეს სახელი ატაროს. რადგან ვინც რაიმე უღირსს ამბობს, აკეთებს ან ფიქრობს, მას ეს სახელი არ უტარებია და საკუთარ თავში ქრისტე არ ჰყავს. ხოლო ის, ვინც ამ სახელს ატარებს, საზეიმო მსვლელობით მიემართება არა მოედანზე, არამედ ცათა შორის; და ყველა ძრწის, ანგელოზები კი ამალად თან ახლავენ და უკვირთ. ამბობს: „და მადლიერ ვარ მისა, რომელმან-იგი განმაძლიერა მე, ქრისტე იესუჲს უფლისა ჩუენისა“ ().

იხილე, როგორ სწირავს მას მადლობას თავისი საქმეებისთვისაც. რადგან იმასაც, რომ რჩეული ჭურია, პავლე მისადმი მადლობის მიზეზად მიიჩნევს. თუმცა ეს შენი იყო, ნეტარო პავლე; რადგან ღმერთი მიუკერძოებელია. მაგრამ, ამბობს, მადლიერ ვარ, რომ ამ მსახურების ღირსად გამხადა; რადგან ეს არის ნიშანი იმისა, რომ სარწმუნოდ ვარ მიჩნეული. რადგან, როგორც სახლში მნე ბატონის მადლიერია არა მხოლოდ იმის გამო, რომ ბატონი მას ენდო, არამედ ამას ნიშნადაც იღებს, რომ ბატონმა იგი სხვებზე უფრო სანდოდ მიიჩნია, სწორედ ამავე წესით არის აქაც. შემდეგ დააკვირდი, როგორ აღამაღლებს ღვთის წყალობასა და კაცთმოყვარეობას, როცა თავის უწინდელ ცხოვრებას განმარტავს. ამბობს: „რომელი პირველად ვიყავ მგმობარ და მდევნელ და მაგინებელ“ (). და როცა ჯერ კიდევ ურწმუნო იუდეველებზე საუბრობს, სიტყვას თავშეკავებით იყენებს: „ვეწამები მათ, რამეთუ შური საღმრთოჲ აქუს, არამედ არა მეცნიერებით“ (); თავის თავზე კი ამბობს: „მგმობარ და მდევნელ და მაგინებელ“ ().

ხედავ მის თვითდამდაბლებას — როგორ არ არის თავისმოყვარე, როგორ დამდაბლებული აქვს გონება? საკმარისი არ იყო ეთქვა: „მგმობარ და მდევნელ“ (), არამედ ისიც აჩვენა, რომ ამას განსაკუთრებული სიმძაფრით აკეთებდა. რადგან, ამბობს იგი, ბოროტებას მხოლოდ საკუთარ თავში კი არ ვაჩერებდი და არც იმით ვკმაყოფილდებოდი, რომ თვითონ ვგმობდი, არამედ ღვთისმოსაობის მსურველებსაც ვდევნიდი. დიდია გმობის მძვინვარება. მაგრამ ამბობს: „არამედ შევიწყალე, რამეთუ უმეცრებით ვიყავ ურწმუნოებასა შინა“ ().

2. უმეცრების შეწყალება და მადლის გარდამეტება

მაშ, რატომ არ შეიწყალნენ სხვა იუდეველებიც? იმიტომ, რომ ამას უმეცრებით კი არ აკეთებდნენ, არამედ იცოდნენ და ფრიად კარგად უწყოდნენ, რასაც აკეთებდნენ. და რათა ზედმიწევნით შეიტყო, ისმინე მახარებლისა, რომელიც ამბობს: „ხოლო მთავართაგანთაცა მრავალთა ჰრწმენა მისა მიმართ, არამედ ფარისეველთათჳს ვერ აღიარეს, რაჲთა არა კრებულისაგან განასხნენ" (). „რამეთუ შეიყუარეს დიდებაჲ კაცთაჲ უფროჲს, ვიდრე დიდებაჲ ღმრთისაჲ" (). და კვლავ ქრისტე ამბობს: „ვითარ უკუე ჴელ-გეწიფების თქუენ რწმუნებად, რამეთუ დიდებასა ურთიერთას მიიღებთ" ()? და კვლავ ამბობს: „ამისთჳს ესე თქუეს მშობელთა მისთა, რამეთუ ეშინოდა ჰურიათაგან, რამეთუ შეთქუმულ იყვნეს ჰურიანი, რაჲთა აღ-თუ ვინმე-იაროს იგი ქრისტედ, კრებულისაგან განჴადონ იგი" (). და თვით იუდეველებიც კვლავ ამბობდნენ: „ხედავთა, რამეთუ არა ირგებთ არარას? აჰა ესერა სოფელი ყოველი მივიდა შედგომად მისა" (). რამეთუ ყველგან აწუხებდა მათ პირველობისმოყვარეობის ვნება.

თუმცა თავად მათვე თქვეს: „ვის ჴელ-ეწიფების მიტევებად ცოდვათა, გარნა მხოლოსა ღმერთსა?" (), და ქრისტემ მაშინვე აღასრულა ის, რასაც თვითონვე ღმერთის ნიშნად ასახელებდნენ. მაშასადამე, ეს უმეცრებისა არ იყო. ხოლო პავლე სად იყო მაშინ? ვინმემ შეიძლება თქვას: „ფერჴთა თანა გამალიელისთა" (), და არანაირი საერთო არ ჰქონდა აჯანყებულ ბრბოებთან. ხოლო გამალიელი ისეთი კაცი იყო, რომელიც პირველობისმოყვარეობით არაფერს აკეთებდა. მაშ, ამის შემდეგ როგორღა აღმოჩნდა პავლე ბრბოსთან ერთად? ხედავდა, რომ მოძღვრება იზრდებოდა, უკვე მძლავრობდა და ყველანი მას ემორჩილებოდნენ. რამეთუ ქრისტეს დროს ხალხი ხან მასთან იკრიბებოდა, ხან კი მოძღვრებთან; ხოლო როდესაც ხალხი მოძღვრებისგან სრულიად გამოეყო, მაშინ უკვე პავლე, სხვათა მსგავსად, პირველობისმოყვარეობით კი არ აკეთებდა იმას, რასაც აკეთებდა, არამედ მოშურნეობით.

რამეთუ რისთვის მიდიოდა იგი დამასკოში? ამ საქმეს დამღუპველად მიიჩნევდა და ეშინოდა, ქადაგება ყველგან არ გავრცელებულიყო. იუდეველები კი ასე არ იქცეოდნენ: ისინი ყველაფერს მრავალთა მფარველობისთვის კი არა, არამედ პირველობისმოყვარეობის გამო აკეთებდნენ. იხილე, მაშ, რას ამბობენ: „მიგჳღონ ჩუენ ადგილიცა ჩუენი და ნათესავიცა" ()¹. როგორმა შიშმა შეარყია ისინი? ადამიანურმა.

ხოლო ისიც ღირსია გამოსაკვლევად: როგორ მოხდა, რომ რჯულის ზედმიწევნით მცოდნემ ვერაფერი შეიცნო? რამეთუ თავად პავლე ამბობდა: „რომელი-იგი წინაწარ აღუთქუა წინაწარმეტყუელთა მისთა მიერ" (). მაშ, როგორ არ იცი ეს შენ, მამათა რჯულის მოშურნე და გამალიელის ფერხთით აღზრდილი? მაგრამ ტბებსა და მდინარეებთან მცხოვრებლებიც და მებაჟეებიც სწრაფად მივიდნენ და მიიღეს ქრისტე; ხოლო შენ, რჯულის მცოდნე, მას დევნი? ამიტომ განიკითხავდა იგი თავის თავს და ამბობდა: „არა ვარ ღირს წოდებად მოციქულად" (); ამიტომ აღიარებს უმეცრებას, რომელიც ურწმუნოებამ შვა; ამიტომ ამბობს, რომ შეწყალდა.

რას ნიშნავს: „სარწმუნოდ შემრაცხა მე" ()? უფლისეულთაგან არაფერს ღალატობდა; ამბობდა, რომ ყოველივე უფლისა იყო, თავისი საკუთარი საქმეებიც კი. არ ითვისებდა ღვთის დიდებას. ამის დასტურად მოუსმინე, რას ამბობს პავლე სხვაგანაც: „კაცნო, რასა იქმთ ამას?" ()². „ჩუენცა კაცნივე ვართ მსგავსნი თქუენნი" (). აი, ეს არის: „სარწმუნოდ შემრაცხა მე" (). და კვლავ სხვაგან ამბობს: „უმეტეს მათ ყოველთასა დავშუერ; არა მე, არამედ მადლი იგი ღმრთისაჲ, რომელი იყო ჩემ თანა" (); და კვლავ: „ღმერთი არს, რომელი შეიქმს თქუენ თანა ნებასაცა და შეწევნასა" (). ამით აჩვენებს იგი თავის თავს სასჯელის ღირსად; რამეთუ წყალობა სწორედ ასეთთა მიმართ აღესრულება. და კვლავ სხვაგან ამბობს: „სიბრძნე ჟამად-ჟამად შეჰყვა ისრაჱლსა" ()³.

ამბობს: „ხოლო უფროჲს გარდაემატა მადლი იგი უფლისა ჩუენისაჲ სარწმუნოებითურთ და სიყუარულით ქრისტე იესუჲს მიერ" (). რას ნიშნავს ეს? რათა, როდესაც გაიგონებ: „შევიწყალე" (), არ იფიქრო, რომ საქმე მხოლოდ ამით შემოიფარგლება. ამბობს: „მგმობარ და მდევნელ და მაგინებელ" () ვიყავი; მაშასადამე, სასჯელის ღირსიც; მაგრამ არ დავისაჯე, რადგან „შევიწყალე" (). ნუთუ მხოლოდ ეს არის და მხოლოდ ამ ზომამდე ვრცელდება წყალობა — რომ სასჯელი არ მიეცა? სრულიადაც არა, არამედ სხვა მრავალი და დიდი რამეც. რამეთუ ღმერთმა მხოლოდ ჩვენზე დაკიდებული სასჯელისგან კი არ გვიხსნა, არამედ მართლებადაც გვაქცია, შვილებადაც, ძმებადაც, მეგობრებადაც, მემკვიდრეებადაც და თანამემკვიდრეებადაც. ამიტომაც პავლე ამბობს: „უფროჲს გარდაემატა მადლი" (), და ცხადყოფს, რომ ნიჭებმა წყალობასაც კი გადააჭარბა. რამეთუ ეს მხოლოდ შემწყალებლის საქმე კი არ არის, არამედ მოყვარულისა და ფრიად მოყვარულისა. ამრიგად, როდესაც პავლემ მრავალი და დიდი თქვა ღვთის კაცთმოყვარეობის შესახებ — რომ მგმობარი, მაგინებელი და მდევნელი შეიწყალა და რომ მხოლოდ ამით არ შეჩერდა, არამედ სხვა დიდ სიკეთეთა ღირსადაც გახადა, — კვლავ წინასწარ აზღვევს ურწმუნოთა შესაძლო შეპასუხებას, რათა არ თქვან, რომ თავისუფალი ნება უარყოფილია; ამიტომაც დასძინა: „სარწმუნოებითურთ და სიყუარულით ქრისტე იესუჲს მიერ" (). მხოლოდ ეს შევიტანეთ ჩვენ, — ამბობს, — ვირწმუნეთ, რომ მას ჩვენი ცხონება შეუძლია.

3. ქრისტეს სიყვარული და მეგობრობის საზომი

მაშ, ვიყვაროთ ღმერთი ქრისტეს მიერ. რას ნიშნავს „ქრისტეს მიერ"? იმიტომ, რომ თვით იგი გახდა ჩვენთვის ამის მომნიჭებელი და შუამდგომელი, და არა — რჯული. ხედავ, რა სიკეთეთა მიზეზი გახდა ჩვენთვის ქრისტე და რისა — რჯული? და უბრალოდ კი არ თქვა, გარდაემატა მადლიო, არამედ: „უფროჲს გარდაემატა" (). რამეთუ მართლაც უფრო მეტად გარდაემატა, რადგან ისინი, ვინც აურაცხელ სასჯელთა ღირსნი იყვნენ, ერთბაშად შვილებად მიიღო. აჰა, კვლავ: „ში" იგივეა, რაც „მიერ"⁴. რამეთუ მხოლოდ რწმენა კი არ არის საჭირო, არამედ სიყვარულიც; ვინაიდან ახლაც ბევრნი არიან, რომელთაც სწამთ, რომ ქრისტე ღმერთია, მაგრამ არ უყვართ იგი და არც მოყვარულთა საქმეებს აკეთებენ. რადგან როგორ შეიძლება უყვარდეთ, როდესაც მასზე წინ ყველაფერს აყენებენ — ფულს, დაბადების ნიშნებს, ბედისწერას, ცრუდაკვირვებებს, სიტყვიერი ნიშნებით მკითხაობასა და ფრინველთა მისნობას?

ხოლო როდესაც მის შეურაცხყოფად ვცხოვრობთ, მითხარი, ეს როგორი სიყვარულია? თუ ვინმეს ჰყავს მხურვალე და მგზნებარე მეგობარი, ქრისტე მაინც იმგვარად უყვარდეს; იმგვარად მაინც უყვარდეს ღმერთი, რომელმაც ჩვენთვის — მტრებისთვის — თავისი ძე მისცა, მაშინ როცა ჩვენგან არავითარი სიკეთე არ ყოფილა აღსრულებული. რას ვამბობ — სიკეთე აღვასრულეთ-მეთქი? პირიქით — დიდი ბოროტებები ჩავიდინეთ და ყოველგვარი მიზეზის გარეშე გავბედეთ ის, რისი გაბედვა არ შეიძლებოდა. და ერთი მხრივ, მან, აურაცხელი კეთილისმყოფელობისა და მზრუნველობის შემდეგაც, მაშინაც კი არ განგვაგდო, არამედ ძე სწორედ მაშინ მოგვცა, როდესაც უფრო დიდი უსამართლობა ჩავიდინეთ; ჩვენ კი — მას შემდეგ, რაც ამდენი მივიღეთ, მეგობრები გავხდით და ძის მეშვეობით ყოველგვარი სიკეთის ღირსნი შევიქენით, — ღმერთი მეგობრადაც კი არ შევიყვარეთ. და მერედა, რა სასოება დაგვრჩება? ალბათ ამ სიტყვაზე ძრწით; ნეტავი თვით საქმეებზეც ძრწოდეთ. „და როგორ, — ამბობს, — განა ღმერთს ისე მაინც არ შევიყვარებთ, როგორც მეგობრები გვიყვარს?" როგორ? მე შევეცდები ვაჩვენო; ერთი მხრივ, ვისურვებდი, რომ ჩემი ნათქვამი საფუძვლიან სიტყვად კი არ ჩაითვალოს, არამედ ბოდვად; მეორე მხრივ კი ვშიშობ, ვაითუ ნათქვამი სიტყვები თვით საქმეებს ემთხვეოდეს.

დააკვირდი: მეგობრებისთვის, ჭეშმარიტი მეგობრებისთვის, მრავალმა არაერთგზის ზიანის მიღებაც კი არჩია; ქრისტესთვის კი არა თუ ზიანის მიღებას, იმით დაკმაყოფილებასაც კი, რაც აქვს, არავინ იტანს. მეგობრის გულისთვის ხშირად შეურაცხყოფაც კი მიგვიღია და მტრობაც ვიკისრეთ; ხოლო ქრისტეს გულისთვის არავინ იკისრებს მტრობას, არამედ, როგორც ამბობენ, უმიზეზოდ გიყვარდეს, უმიზეზოდ ნუ გძულსო.⁵ მშიერ მეგობარს არასოდეს უგულებელვყოფთ; ხოლო ქრისტეს, რომელიც ყოველდღე გვიახლოვდება — არა რაიმე დიდისათვის, არამედ მხოლოდ პურისათვის, — ჩვენთან არც კი ვიკარებთ, თანაც მაშინ, როცა სიმყრალეს ვაფრქვევთ, გაუმაძღარნი და მუცლისმონანი ვართ, გუშინდელი ღვინის სუნს ვაფრქვევთ, ფუფუნებაში ვცხოვრობთ, და ერთნი ფულს მეძავებს ვაძლევთ, სხვანი — სუფრის მუქთამჭამელებს, სხვანი — მაამებლებს, სხვანი კი — სხეულით მახინჯებს, ბრიყვებსა და ჯუჯებს;⁶ რადგან ასე მოქმედნი ბუნების ნაკლოვანებებსაც კი სიამოვნებად აქცევენ. და ჭეშმარიტ მეგობრებს — ნამდვილ მეგობრებს — არასოდეს ვუშურებთ, არც მათი წარმატება გვაწუხებს; ქრისტეს მიმართ კი ამასაც განვიცდით; და შეიძლება ვინმემ დაინახოს, რომ მეგობრობა უფრო ძლიერ მოქმედებს, ვიდრე ღვთის შიში. რამეთუ მზაკვარსა და შურიანს ადამიანებისა უფრო რცხვენია, ვიდრე ღმერთისა. როგორ? მე გეტყვი: როდესაც ღმერთი გულის დაფარულს ხედავს, ადამიანი მაინც არ ეშვება მზაკვრობის ხრიკების ქსოვას; ხოლო თუ მას სხვა კაცი დაინახავს, მაშინვე დაღუპულად მიიჩნევს თავს და წითლდება. რატომ ვამბობ ამას? ერთი მხრივ, გაჭირვებულ მეგობართან მივდივართ და, თუნდაც მცირედ დავაყოვნოთ, გვეშინია, ვაითუ დაგვძრახონ; მეორე მხრივ კი, ბორკილებში მყოფი ქრისტე ხშირად კვდება, ჩვენ კი მის სანახავადაც არ მივსულვართ. და მორწმუნე მეგობრებთანაც კი არა იმიტომ მივდივართ, რომ მორწმუნენი არიან, არამედ იმიტომ, რომ მეგობრები არიან.

4. შურის ძლევა და მტერთა სიყვარული

ხედავ, რომ არაფერი კეთდება ღმრთის შიშით, არც მისდამი სიყვარულით, არამედ ზოგი — მეგობრობის გამო, ზოგი კი — ჩვეულების გამო? როდესაც სამგზავროდ მიმავალ მეგობარს ვხედავთ, ვტირით და ვოხრავთ; ხოლო თუკი გარდაცვლილსაც ვიხილავთ, ვგლოვობთ, თუმცა კარგად ვიცით, რომ სამუდამოდ არ დაგვშორდება, არამედ აღდგომისას კვლავ მივიღებთ მას. ხოლო როცა ქრისტე ყოველდღე გვშორდება, უფრო სწორად კი, როცა ჩვენ თვითონ ყოველდღე განვდევნით ქრისტეს ჩვენგან, არც გვტკივა და არც ვფიქრობთ, რომ რაიმე შემაძრწუნებელს ვაკეთებთ, როცა მას ვუსამართლობთ, ვამწუხრებთ, განვარისხებთ და იმას ვაკეთებთ, რაც მისთვის არ არის სათნო. მაგრამ ჯერ ესეც არ არის შემაძრწუნებელი, თუკი მეგობარივითაც კი არ ვეპყრობით მას; რადგან მე გაჩვენებთ, რომ მტერივითაც ვექცევით. როგორ? „ზრახვაჲ იგი ჴორცთაჲ მტერობა არს ღმრთისა" (), — ამბობს პავლე. ჩვენ კი ამას მუდამ თან დავატარებთ, ხოლო ქრისტეს, რომელსაც მუდამ ჩვენკენ მოსწრაფება სურს და რომელიც ჩვენს კარებთან მოდის, განვდევნით (რადგან სწორედ ამას იწვევს ბოროტი საქმეები); და ვაიძულებთ, ჩვენი სიხარბისა და ძარცვის გამო ყოველდღე შეურაცხყოფა მიიღოს.

დიდებას იღებს ვინმე, როცა კეთილ სახელს მოიპოვებს, თავის სათქმელს ამბობს და ეკლესიას რგებს? ჩვენ კი მის მიმართ შური გვიჩნდება იმის გამო, რომ ღმრთის საქმეს აკეთებს; და გვგონია, თითქოს მისი გვშურს, სინამდვილეში კი ეს შური ქრისტეზე გადადის. „არა, — იტყვის ვინმე, — ჩვენ გვინდა, რომ სარგებლობა არა სხვათა მეშვეობით, არამედ ჩვენი მეშვეობით მოხდეს". ეს არა ქრისტესთვის გვსურს, არამედ ჩვენთვის; რადგან ქრისტესთვის რომ გვსურდეს, ჩვენთვის სულერთი იქნებოდა, სხვათა მეშვეობით მოხდებოდა ეს თუ ჩვენი მეშვეობით. მითხარი: თუ რომელიმე მკურნალს ჰყავს შვილი, რომელსაც დაბრმავება ემუქრება, თვითონ კი მის მკურნალობაში უძლური აღმოჩნდა, მაგრამ იპოვა სხვა, ვისაც ამის გაკეთება შეუძლია, ნუთუ განდევნიდა მას? არავითარ შემთხვევაში; პირიქით, თითქმის ეტყოდა მას: „შენი მეშვეობით იქნება თუ ჩემი მეშვეობით, სასარგებლო საქმე აღსრულდეს".

რატომ? რადგან თავისას კი არ უყურებს, არამედ იმას, რაც შვილისთვის არის სასარგებლო. ასევე ჩვენც, ქრისტეს საქმეს რომ ვეძებდეთ, ვიტყოდით: „ჩვენი მეშვეობით იქნება თუ რომელიმე სხვისა, სასარგებლო საქმე აღსრულდეს"; „გინა თუ მიზეზით გინა თუ ჭეშმარიტებით, ქრისტე იქადაგების" (), — ამბობს. მოისმინე, რას ეუბნება მოსე მათ, ვისაც მისი გაღიზიანება სურდათ, მაშინ, როცა ელდადი და მოდადი წინასწარმეტყველებდნენ: „და შენცა მეშურობ მე? და ვინ მომცეს ყოველი ესე ერი წინასწარმეტუელად" ()⁷. ეს ყოველივე კი დიდებისმოყვარეობისაგან ხდება. განა ეს მტერთა და მოწინააღმდეგეთა საქმე არ არის?

ვინმემ შენზე ბოროტად ილაპარაკა? შენ კი შეიყვარე იგი. და ეს როგორ შეიძლება? შესაძლებელია, და ფრიადაც შესაძლებელია, თუ მოინდომებ. ხოლო თუ იმას შეიყვარებ, ვინც შენზე კეთილად თქვა, მადლი აღარ გერგება; რადგან ეს უფლისთვის კი არ გაგიკეთებია, არამედ ქების გამო. ვინმემ ზიანი მოგაყენა? კეთილი უყავი; ხოლო თუ მას სიკეთეს უყოფ, ვინც შენ სიკეთე გიყო, არაფერი დიდი გაგიკეთებია. უსამართლობა დაითმინე და დიდად დაზარალდი? ეცადე, საპირისპიროთი მიუზღო.

დიახ, გევედრებით, ასე განვაგოთ ჩვენი საქმეები; შევწყვიტოთ მტრების მიმართ უსამართლოდ მოქცევა და მათი სიძულვილი; ქრისტე თვითონ გვიბრძანებს, მტრები გვიყვარდეს, ჩვენ კი მასაც, ჩვენს მოყვარულს, განვდევნით. „ნუ იყოფინ", — იტყვის ვინმე. სიტყვით ამას ყველანი ვამბობთ, საქმით კი — არა ყველანი. იმდენად დიდია ცოდვის დაბნელება, რომ რაც სიტყვით აუტანელია, ის საქმით ასატანი ხდება. გვიან მაინც, ოდესმე მაინც, აღარ ვენდოთ იმას, რაც გვავნებს და ჩვენს ცხონებას აზიანებს, რათა მივიღოთ ის, რის მიღებაც ქრისტეს მეგობრებს შეჰფერით. „მნებავს, რაჲთა, სადაცა მე ვიყო, იგინიცა ჩემ თანა იყვნენ, რაჲთა ხედვიდენ დიდებასა ჩემსა" (), — ამბობს. ამ დიდების მიღებას ნეტავ ყველანი ვეღირსოთ.⁸

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები