ტიმოთეს მიმართ I ეპისტოლე — ჰომილია 9

„დედაკაცი მდუმრიად ისწავებდინ ყოვლითა დამორჩილებითა. მოძღურებად დედათა არა უბრძანებ, არცა მთავრობად ქმრისა, არამედ რაჲთა იყოს იგი მყუდროებით. რამეთუ ადამ პირველად დაებადა და მერმე - ევა. და ადამ არა სცთა, ხოლო დედაკაცი იგი სცთა და შჯულსა გარდაჰჴდა, არამედ ცხონდების შვილთა სხმისაგან, უკუეთუ ეგნენ სარწმუნოებით და სიყუარულით და სიწმიდით ღირსებასა ზედა.“ (1 ტიმ 2:11–15).

1. დედაკაცის მდუმარება და შვილისშობით ცხონება

ნეტარი პავლე ქალებისგან დიდ კრძალულებას მოითხოვს, დიდ წესიერებას. ამის გამო იგი მხოლოდ გარეგნობასა და სამოსის წესიერებაზე კი არ ჩერდება, არამედ ხმამდეც მიდის; და რას ამბობს? „დედაკაცი მდუმრიად ისწავებდინ ყოვლითა დამორჩილებითა“ (1 ტიმ 2:11). რას ნიშნავს ეს? ეკლესიაში ქალმა ხმაც ნუ ამოიღოსო, ამბობს; ამასვე ამბობდა კორინთელთა მიმართ ეპისტოლეში, როცა წერდა: „დედანი თქუენნი ეკლესიასა შინა დუმნედ, რამეთუ არა ბრძანებულ არს მათდა სიტყუად, არამედ დამორჩილებად, ვითარცა შჯულიცა იტყჳს... რამეთუ საძაგელ არს დედათაჲ ეკლესიასა შინა ზრახვად“ (1 კორ 14:34–35). რატომ? რადგან, ამბობს, რჯულმა ისინი მორჩილებაში დააყენა: „დამორჩილებად, ვითარცა შჯულიცა იტყჳს“ (1 კორ 14:34). და კვლავ სხვაგან: „ხოლო უკუეთუ სწავლის რაჲმე უნდეს, სახლსა შინა თჳსთა ქმართა ჰკითხედ მათ“ (1 კორ 14:35). მაგრამ მაშინ ასეთი სწავლების გამო ქალები დუმდნენ; ახლა კი მათ შორის დიდია ხმაური, დიდი ყვირილი, ბევრი საუბარი, და არსად სხვაგან იმდენი არ არის, რამდენიც აქ; ნახავდი, რომ ყველანი იმდენს ლაპარაკობენ, რამდენსაც ვერც ბაზარში ნახავდი და ვერც აბანოებში. რადგან თითქოს სწორედ ამისთვის მოდიან, რომ მოცალეობა ჰქონდეთ, ყველანი უსარგებლო საუბრით არიან დაკავებულნი. ამის გამო ყველაფერი თავდაყირა დადგა; და ისინი ვერ ხვდებიან, რომ სასარგებლო რამეს სხვაგვარად ვერ ისწავლიან, თუ არ დადუმდებიან. რადგან როცა ქადაგების სიტყვა წარმოსათქმელად მზადაა, მაგრამ ნათქვამს არავინ უგდებს ყურს, რა სარგებელია? რადგან, ამბობს, ქალი იმდენად მდუმარე უნდა იყოს, რომ ეკლესიაში არა მხოლოდ ყოფითზე, არამედ სულიერზეც კი არ ლაპარაკობდეს. ეს არის სამკაული, ეს არის კრძალულება; ეს მას სამოსზე მეტად შეამკობს; თუ ასე შემოიზღუდავს საკუთარ თავს, დიდი წესიერებით შეძლებს ლოცვების აღვლენასაც.

ხოლო ამბობს: „მოძღურებად დედათა არა უბრძანებ... არამედ რაჲთა იყოს იგი მყუდროებით“ (1 ტიმ 2:12). ნებას არ ვაძლევო, ამბობს; რა კავშირი აქვს ამას აქ? ძალიან დიდი. იგი მყუდროებაზე ლაპარაკობდა, წესიერებაზე, კრძალულებაზე; თქვა, რომ არ სურს, ისინი ლაპარაკობდნენ. ამიტომ, რაკი სურს, ყოველმხრივ მოჰკვეთოს მათ ლაპარაკის საბაბი, ამბობს: ნურც ასწავლიან, არამედ მოწაფეთა რიგში იდგნენ; ასე დუმილით მორჩილებასაც აჩვენებენ. რადგან ეს მოდგმა ერთგვარად ლაპარაკისკენ არის მიდრეკილი; ამიტომაც ქალს ყველა მხრიდან აკავებს. რადგან ამბობს: „ადამ პირველად დაებადა და მერმე - ევა. და ადამ არა სცთა, ხოლო დედაკაცი იგი სცთა და შჯულსა გარდაჰჴდა“ (1 ტიმ 2:13–14). მაშ, ეს როგორ ეხება ახლანდელ ქალებს? დიახ, ამბობს; მამაკაცთა მოდგმას მეტი პატივი ერგო: პირველად შეიქმნა. სხვაგან კი უფრო დიდიც აჩვენა, როცა ასე თქვა: „არა დაებადა მამაკაცი დედაკაცისათჳს, არამედ დედაკაცი მამაკაცისათჳს“ (1 კორ 11:9). მაშ, რას ამბობს ამით? იმას, რომ მრავალმხრივ სურს, კაცს პირველობა ჰქონდეს. ჯერ, ამბობს, ამით ჰქონდეს პირველობა, ხოლო შემდეგ — უკვე მომხდარი ამბების გამო. ერთხელ ქალმა კაცს ასწავლა, ყველაფერი დაამხო და ურჩობისთვის პასუხისმგებელი გახადა. ამის გამო ღმერთმა ქალი ქმარს დაუმორჩილა, რადგან ძალაუფლება, უფრო სწორად კი თანასწორი პატივი, ბოროტად გამოიყენა. ამბობს: „ქმრისა შენისა მიმართ იყოს მიქცევაჲ შენი“ (დაბ 3:16). მანამდე კი ეს ნათქვამი არ ყოფილა.

მაგრამ როგორ არ მოტყუებულა ადამი? მაშ, თუ არ მოტყუებულა, არც ურჩობა ჩაუდენია? ზუსტად დაუკვირდი. დედაკაცი ამბობს: „გუელმან მაცთუნა მე და ვჭამე“ (დაბ 3:13); ადამი კი არ ამბობს, დედაკაცმა მაცდუნაო, არამედ: „მან მომცა მე ხისაგან და ვჭამე“ (დაბ 3:12). ხოლო ერთი და იგივე არ არის, მოტყუება თანაბუნებისა და ნათესავისგან მიიღო თუ მხეცისგან, მონისა და დაქვემდებარებულისგან; ამიტომ ეს უკანასკნელი არის ნამდვილი მოტყუება. ამრიგად, ქალთან შედარებით ამბობს, რომ ადამი არ მოტყუებულა, რადგან ქალი მონამ და დაქვემდებარებულმა მოატყუა, ხოლო ადამი - თავისუფალმა ქალმა. კვლავ, ადამზე კი არ არის ნათქვამი: „იხილა დედაკაცმან, რამეთუ კეთილ არს ხე ჭამად და სათნო თვალთათჳს ხილვად... და მისცა ქმარსა-ცა მისსა მის თანა“ (დაბ 3:6), არამედ დედაკაცზეა ნათქვამი, რომ მან ჭამა და თავის ქმარსაც მისცა; ამიტომ ადამმა სურვილით შეპყრობილმა კი არ დაარღვია მცნება, არამედ უბრალოდ ქალს დაუჯერა. ერთხელ ქალმა ასწავლა და ყველაფერი დაამხო; ამიტომ ამბობს: „მოძღურებად დედათა არა უბრძანებ... არამედ რაჲთა იყოს იგი მყუდროებით“ (1 ტიმ 2:12). მაშ, დანარჩენ ქალებთან რა კავშირი აქვს, თუ ეს იმან განიცადა? ძალიანაც აქვს; რადგან მოდგმა სუსტი და მერყევია. სხვაგვარადაც, აქ მთელი ბუნების შესახებ არის ნათქვამი; რადგან არ უთქვამს: ევა მოტყუვდაო, არამედ: „დედაკაცი იგი სცთა და შჯულსა გარდაჰჴდა“ (1 ტიმ 2:14), რაც უფრო საერთო მოდგმის სახელია, ვიდრე მხოლოდ იმ ქალისა. მაშ რა? მთელი ბუნება მის გამო რჯულისგარდასვლაში აღმოჩნდა? როგორც ადამზე ამბობს: „მსგავსად გარდასლვისა მის ადამისა, რომელი-იგი არს სახე მერმეთა მათ ჟამთაჲ“ (რომ 5:14), ასევე აქაც ქალთა მოდგმამ დაარღვია მცნება, არა კაცთა მოდგმამ.

მაშ რა? ცხონება არა აქვს? დიახ, აქვს, ამბობს. მაგრამ რომელი? შვილების მეშვეობით ცხონებას; რადგან ნამდვილად ევაზე არ ამბობდა: „ცხონდების შვილთა სხმისაგან, უკუეთუ ეგნენ სარწმუნოებით და სიყუარულით და სიწმიდით ღირსებასა ზედა“ (1 ტიმ 2:15). რომელი რწმენით? რომელი სიყვარულით? რომელი სიწმინდით კდემულებასთან ერთად? თითქოს ამბობდა: ნუ ხართ დამწუხრებულნი, ქალებო, იმის გამო, რომ თქვენი მოდგმა განქიქებულია; ღმერთმა ცხონების სხვა საშუალებაც მოგცათ — შვილთა აღზრდა, რათა არა მხოლოდ საკუთარი თავის, არამედ სხვების მეშვეობითაც ცხონდეთ.

ხედავ, რამდენი საკითხი იბადება ერთდროულად? ქალი, ამბობს, „სცთა და შჯულსა გარდაჰჴდა“ (1 ტიმ 2:14). ვინ? ევა. მაშ, თვითონ ცხონდება შვილოსნობით? ამას კი არ ამბობს, არამედ იმას, რომ ქალთა ბუნება ცხონდება. განა ეს ბუნება არ აღმოჩნდა რჯულისგარდასვლაში? დიახ, აღმოჩნდა; მაგრამ მცნება ევამ დაარღვია, ხოლო ქალთა მოდგმა შვილოსნობით ცხონდება. მაშ, რატომ არ უნდა ცხონდეს თავისი სათნოებითაც? განა ევამ საკუთარი სათნოებით ცხონების გზა დანარჩენ ქალებს დაუხშო? მაშ, ქალწულებთან რა? ბერწებთან კი რა? ქვრივებთან კი რა, რომლებმაც შვილების შობამდე დაკარგეს ქმრები? დაიღუპნენ? სასოება არ აქვთ? და მართლაც, ყველაზე მეტად სწორედ ქალწულები არიან სახელოვანნი. მაშ, რისი თქმა სურს?

2. შვილთა სათნოებით აღზრდა და მშობელთა საზღაური

ზოგნი ამბობენ: როგორც შექმნის დროიდან ღმერთმა ქალთა მთელი მოდგმა პირველ დედაკაცთან მომხდარის გამო მორჩილებაში ჩააყენა — რადგან ევა მეორედ შეიქმნა და დაემორჩილა, ამიტომ დანარჩენი მოდგმაც დაემორჩილოსო, ამბობს იგი — ასევე, რაკი ევამაც დაარღვია მცნება, დანარჩენი მოდგმაც დარღვევაში აღმოჩნდაო. მაგრამ ეს არ არის საფუძვლიანი; იქ ყველაფერი ღვთის ნიჭით მოხდა, აქ კი დედაკაცის ცოდვით. ამრიგად, რასაც ამბობს, ეს არის: როგორც ყველა ადამიანი მოკვდა ერთი კაცის გამო, რადგან ერთმა კაცმა შესცოდა, ასევე ქალთა მთელმა მოდგმაც დაარღვია მცნება, რადგან დედაკაცი დარღვევაში აღმოჩნდა. ამიტომ ნუ დამწუხრდება; ღმერთმა მას არამცირე ნუგეში მისცა — შვილების შობა. მაგრამ ეს ბუნების საქმეა, იტყვის ვინმე. ისიც ბუნების საქმე იყო; რადგან ქალს მხოლოდ ბუნებისეული კი არა, შვილთა აღზრდის საქმეც მიემადლა. როგორც ამბობს: „უკუეთუ ეგნენ სარწმუნოებით და სიყუარულით და სიწმიდით ღირსებასა ზედა“ (1 ტიმ 2:15), ესე იგი, თუ შობის შემდეგ შვილებს სიყვარულსა და სიწმიდეში დაიცავენ. ამით ისინი მცირე საზღაურს კი არ მიიღებენ, არამედ მეტად დიდს, რადგან ქრისტესთვის მოღვაწეები აღზარდეს. ხოლო სიწმიდეს სწორ ცხოვრებას უწოდებს, კდემულებას კი — წესიერებას.

„სარწმუნო არს სიტყუაჲ“ (1 ტიმ 3:1). ეს ზემოთქმულს ეხება და არა სიტყვებს: „უკუეთუ ვისმე ეპისკოპოსობის უნდეს, კეთილისა საქმესა გული ეტყჳს“ (1 ტიმ 3:1). რადგან ეს საეჭვო იყო, ამიტომ ამბობს: „სარწმუნო არს სიტყუაჲ“ (1 ტიმ 3:1), რომ მამებიც შეძლებენ შვილთა სათნოებით სარგებლობას და დედებიც, როცა მათ კარგად აღზრდიან. მაშ რა, თუ თავად დედა ბოროტია და უთვალავი ბოროტებით სავსე? ნუთუ შვილთა აღზრდის გამო სარგებელს მიიღებს? განა უფრო მოსალოდნელი არ არის, რომ მათაც თავის მსგავსად აღზრდის? ამას სათნო დედაკაცზე ამბობს და არა ნებისმიერ ქალზე: ის ამისთვისაც დიდ საზღაურსა და მისაგებელს მიიღებს. მოისმინეთ ეს, მამებო და დედებო: შვილთა აღზრდა თქვენთვის საზღაურის გარეშე არ დარჩება. ამიტომაც შემდგომ ამბობს: „და საქმეთა შინა კეთილთა წამებულ: უკუეთუ შვილნი განზარდნა“ (1 ტიმ 5:10); სხვა საქმეებთან ერთად ამასაც ასახელებს. რადგან მცირე საქმე არ არის, რომ ღმერთისგან მოცემული შვილები კვლავ ღმერთს მიუძღვნა.

რადგან თუ შვილებს დასაწყისიდანვე კარგი ქვაკუთხედი და საფუძვლები ექნებათ, მშობლები დიდ საზღაურს მიიღებენ; ხოლო თუ უყურადღებონი იქნებიან, ასევე სასჯელს მიიღებენ. რადგან ელიც თავისი შვილების გამო დაიღუპა; მას ხომ მათი შეგონება მართებდა. და მართლაც, შეაგონებდა; თუმცა არა ისე, როგორც საჭირო იყო, რადგან არ ისურვა მათი დამწუხრება და მათაც და საკუთარი თავიც დაღუპა. მოისმინეთ ეს, მამებო: „განზარდენით იგინი სწავლითა და მოძღურებითა უფლისაჲთა“ (ეფეს 6:4) — და ეს დიდი ყურადღებით გააკეთეთ. სიჭაბუკე ველურია და ბევრ ზედამხედველს საჭიროებს — მასწავლებლებს, აღმზრდელებს, თანამდევებს, მომვლელებს; რადგან ყოველივე ამის შემდეგაც კი დიდი საქმეა მისი შეკავება. როგორც დაუმორჩილებელი ცხენი, როგორც მოურჯულებელი მხეცი, ასეთია სიჭაბუკე. ამიტომ, თუ თავიდანვე და ადრეული ასაკიდანვე კარგ საზღვრებს დავუდგენთ, ამის შემდეგ მრავალი შრომა აღარ დაგვჭირდება, არამედ ჩვეულება მათთვის უკვე კანონად იქცევა.

ნუ მივცემთ მათ ნებას, რაიმე სასიამოვნო და მავნებელი აკეთონ; ნურც იმის გამო დავუთმობთ, რომ ბავშვები არიან; განსაკუთრებით უმანკოებაში დავიცვათ ისინი, რადგან სიჭაბუკეს ყველაზე მეტად სწორედ ასეთი მავნებელი სიამოვნება აზიანებს. ამისთვის ჩვენ მრავალი ბრძოლა და დიდი ყურადღება გვჭირდება. ადრევე მოვუყვანოთ მათ ცოლები, რათა მათი სხეულები წმინდა და შეუხებელი შეხვდნენ სასძლოს; ასეთი სიყვარული უფრო მხურვალეა. ვინც ქორწინებამდე უმანკოებას იცავს, მით უფრო დაიცავს ქორწინების შემდეგაც; ხოლო ვინც ქორწინებამდე სიძვას მიეჩვია, ამას ქორწინების შემდეგაც გააკეთებს. რადგან, როგორც ამბობს: „მეძავ კაცს ყოველი პური ტკბილია“ (ზირ 23:17)¹. ამიტომ ედგმებათ თავებზე გვირგვინები, როგორც გამარჯვების ნიშანი: დაუმარცხებელნი მიდიან სარეცელთან, რადგან სიამოვნებას ისინი არ დაუმარცხებია. ხოლო თუ სიამოვნებისგან დატყვევებულმა საკუთარი თავი მეძავებს მისცა, რაღა მიზეზითღა აქვს თავზე გვირგვინი, როცა დამარცხებულია? ამას ვურჩევდეთ მათ, ამითვე შევაგონებდეთ, შიშს ვუნერგავდეთ და ვემუქრებოდეთ, ხან ამას ვაკეთებდეთ, ხან იმას. შვილები დიდ მინდობილ საუნჯედ გვაქვს. ამიტომ ვიზრუნოთ მათზე და ყველაფერი გავაკეთოთ, რათა ბოროტმა თავად ჩვენ არ მოგვიტაცოს.

ახლა კი ჩვენთან ყველაფერი პირიქით ხდება. რადგან იმისთვის, რომ მამული კარგი იყოს, ყველაფერს ვაკეთებთ; და იმისთვის, რომ ის სანდო კაცს ჩავაბაროთ, ყველაზე ერთგულ მეჯორეს, მამულის მცველს, მმართველსა და ანგარიშთა მწარმოებელს ვეძებთ; ხოლო იმაზე, რაც ჩვენთვის ყველაფერზე ძვირფასია — როგორ მივაბაროთ შვილი იმას, ვისაც მისი უმანკოების დაცვა შეუძლია — არ ვფიქრობთ, თუმცა სწორედ შვილია ყველაფერზე ძვირფასი საკუთრება და ყოველივე ისიც შვილისთვის ხდება. ამრიგად, მათ ქონებაზე ვზრუნავთ, თავად მათზე კი აღარ. ხედავ ამ უგუნურებას? ბავშვის სული გაწვრთენი და დანარჩენიც შემდეგ თავისით მოვა; რადგან თუ სული კეთილი არ იქნება, ქონება ბავშვს ვერაფერს არგებს; ხოლო თუ სული გამართული იქნება, ბავშვს სიღარიბისგან არავითარი ზიანი არ ექნება. გსურს, იგი მდიდარი დატოვო? ასწავლე მას, რომ კეთილი იყოს; რადგან ასე ქონების შენარჩუნებასაც შეძლებს და, თუ არ შეიძენს, ქონების მქონეებს არაფრით ჩამოუვარდება. ხოლო თუ ბოროტი იქნება, თუნდაც უთვალავი რამ დაუტოვო, ქონების მცველი არ დაგიტოვებია, არამედ უკიდურეს სიღარიბემდე მისულებზე უარესი გაგიხდია. რადგან იმ შვილებისთვის, რომლებიც კარგად არ არიან მოწესრიგებულნი, სიღარიბე სჯობს სიმდიდრეს. რადგან იგი, სიღარიბე, მათაც კი, ვისაც არ სურთ, სათნოებაში აკავებს; ხოლო ეს, სიმდიდრე, მსურველებსაც კი არ აძლევს თავშეკავებით ცხოვრების საშუალებას, არამედ გაიტაცებს, ანადგურებს და უთვალავ საშინელებაში აგდებს.

დედებო, განსაკუთრებით ქალიშვილებზე იზრუნეთ; თქვენთვის ეს დაცვა ადვილია; თვალყური ადევნეთ, რომ შინ მყოფნი იყვნენ; ხოლო უწინარეს ყოვლისა ასწავლეთ, რომ ღვთისმოშიშნი იყვნენ, წესიერები, ფულს არად აგდებდნენ და შეუმკობელნი რჩებოდნენ. ასე გაათხოვეთ ისინი. თუ მათ ასე ჩამოვაყალიბებთ, მხოლოდ მათ კი არ იხსნით, არამედ იმ კაცსაც, რომელიც ასეთ ქალიშვილს ცოლად მოიყვანს; და არა მხოლოდ კაცს, არამედ შვილებსაც; არა მხოლოდ შვილებს, არამედ შვილიშვილებსაც. რადგან როცა ფესვი კარგი იქნება, რტოები უკეთესისკენ გაიშლება, და ყოველივე ამისთვის საზღაურს მიიღებთ. ამიტომ ყველაფერს ისე ვაკეთებდეთ, როგორც ისინი, ვინც ერთი ქალიშვილის მეშვეობით არა ერთ, არამედ მრავალ სულს შეეწევიან. რადგან ასე უნდა გამოვიდეს ქალიშვილი მამის სახლიდან ქორწინებისთვის: როგორც საჭიდაო სკოლიდან გამოსული მოღვაწე, რომელსაც მთელი ცოდნა ზედმიწევნით აქვს; როგორც საფუარი, რომელსაც მთელი ცომი საკუთარ მშვენიერებად უნდა გარდაქმნას. და ვაჟებიც ასევე კრძალულნი იყვნენ, ისე რომ უფრო მეტად წესიერებითა და უმანკოებით გამოირჩეოდნენ, რათა კაცთაგანაც და ღმერთისგანაც დიდი ქება ჰქონდეთ. ისწავლონ მუცლის დაოკება, ფუფუნებისგან თავშეკავება, იყვნენ მომჭირნენი და გულთბილნი, ისწავლონ მორჩილება. რადგან ასე შეძლებენ მშობლებისთვის დიდი საზღაურის მოტანას; ასე ყოველივე იქნება ღვთის დიდებისა და ჩვენი ცხონებისათვის.

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები

1. ზირაქის 23:17 ამ კორპუსში ვერ მოიძებნა; ციტატა ბერძნული წყაროდან არის ნათარგმნი. ↩