📋 სარჩევი
„ამას მცნებასა შეგვედრებ შენ, შვილო ტიმოთე, მსგავსად მიძღუანებულთა მათ შენდა წინაწარმეტყუელებათა, რაჲთა ჰსაგრობდე მას შინა კეთილსა მას საგრობასა, და გაქუნდეს სარწმუნოებაჲ და კეთილი გონებაჲ, რომელი-იგი ვიეთმე განიშორეს და სარწმუნოებისაგან განცჳვეს;“ ().
1. ღვთის არჩევანი და მოძღვრის კეთილი ბრძოლა
სწავლებისა და მღვდლობის ღირსება დიდი და საკვირველია და ჭეშმარიტად ღვთის არჩევანს საჭიროებს, რომელიც ღირსეულ კაცს შუაში წარმოაჩენს. ასე ხდებოდა ძველადაც და ასე ხდება ახლაც, როცა არჩევას ადამიანური ვნების გარეშე ვასრულებთ და არაფერს ყოფითს არ ვუყურებთ: არც მეგობრობას და არც მტრობას. რამეთუ თუნდაც სულიწმინდის ისეთ საზომს არ ვეზიარებოდეთ, კეთილი განზრახვაც საკმარისია, რომ ღვთისგან ხელდასხმა მოიზიდოს. რადგან მოციქულებიც კი არ იყვნენ სულიწმინდის მოზიარენი, როცა მატათია აირჩიეს; არამედ საქმე ლოცვას მიანდეს და იგი მოციქულთა რიცხვში ჩარიცხეს, რადგან ადამიანურ მეგობრობას არ უყურებდნენ. ასე უნდა ხდებოდეს ახლაც ჩვენ შორის. მაგრამ ჩვენ, უდებების უკიდურესობამდე მისულნი, ცხადსაც კი ზუსტი ყურადღების გარეშე ვტოვებთ; ხოლო როცა აშკარასაც გვერდს ვუვლით, დაფარულს როგორღა გაგვიცხადებს ღმერთი? ამბობს: „უკუეთუ სიცრუვისა ამას მამონასა სარწმუნო არა იქმნნეთ, ჭეშმარიტი იგი ვინ გარწმუნოს თქუენ?“ ()
მაშინ კი, რადგან არაფერი ადამიანური არ ხდებოდა, მღვდლებიც წინასწარმეტყველებით დგინდებოდნენ. რას ნიშნავს წინასწარმეტყველებით? სულიწმინდისაგან. წინასწარმეტყველება მხოლოდ მომავალის თქმას კი არ ნიშნავს, არამედ აწმყოსასაც; საულიც წინასწარმეტყველებით გამოჩნდა, როცა ბარგს შორის იყო დამალული, რადგან ღმერთი მართალთ უცხადებს. წინასწარმეტყველება იყო ის თქმაც: „გამომირჩიენით მე ბარნაბა და სავლე“ (). ასევე აირჩიეს ტიმოთეც. აქ კი იგი მრავალ წინასწარმეტყველებას გულისხმობს: შესაძლოა, იმასაც, რომლითაც პავლემ იგი მიიღო, როცა წინადაცვითა, და იმასაც, როცა მას ხელი დაასხა, როგორც თავადაც წერს: „ნუ უდებ-ჰყოფ, რომელ-ეგე არს შენ თანა მადლი“ (). ამგვარად, როცა მას გამოაფხიზლებს, ფხიზლად ყოფნისა და მღვიძარებისათვის განამზადებს, ახსენებს ღმერთს, რომელმაც აირჩია და ხელი დაასხა; თითქოს ეუბნებოდეს: ღმერთმა აგირჩია, მანვე მოგანდო ეს საქმე; ადამიანური კენჭისყრით არ დამდგარხარ; ნუ შეურაცხყოფ და ნუ შეარცხვენ ღვთის არჩევანს.
შემდეგ, რადგან „მცნება“ თქვა და ეს უფრო მძიმე ჟღერდა, რას ამბობს? „ამას მცნებასა შეგვედრებ შენ, შვილო ტიმოთე“ (). როგორც შვილს, და თანაც ჭეშმარიტ შვილს, ისე ავალებს. რადგან არა მბრძანებლის უფლებით, არა ბატონურად და არც ძალაუფლებით, არამედ მამობრივად ამბობს: შვილო ტიმოთე. ხოლო ეს მინდობა დაცვის სიზუსტესაც აჩვენებს და იმასაც, რომ მინდობილი მცნება ჩვენი არ არის, რადგან ჩვენ თვითონ არ მოგვიხვეჭია იგი. არამედ ღმერთმა გვიბოძა; და არა მხოლოდ ეს, არამედ რწმენაც და კეთილი სინდისიც. ამიტომ რაც მოგვცა, ის დავიცვათ. თავად ღმერთი რომ არ მოსულიყო, არც თვით რწმენა იპოვებოდა და არც წმინდა ცხოვრება, რომელსაც სწავლებითა და წვრთნით ვიღებთ. თითქოს ეუბნებოდეს: მე კი არ გაძლევ ამ მცნებას, არამედ ის, ვინც აგირჩია; რადგან სიტყვები: „შენზე უწინ მიმავალი წინასწარმეტყველებათა მიხედვით“ სწორედ ამას ნიშნავს. იმ წინასწარმეტყველებებს უსმინე და მათ დაემორჩილე.
მაშ, რას ავალებ? მითხარი. „რაჲთა ჰსაგრობდე მას შინა კეთილსა მას საგრობასა“ (). იმ წინასწარმეტყველებებმა აგირჩიეს იმისთვის, რისთვისაც აგირჩიეს; იბრძოლე კეთილი ბრძოლა. „კეთილი“ თქვა, რადგან არსებობს ბოროტი ბრძოლაც, რომლის შესახებ ამბობს: „ნუცა წარუდგინებთ ასოთა მაგათ თქუენთა საჭურველად სიცრუისა ცოდვასა... ვითარცა-იგი წარუდგინენით ასონი ეგე თქუენნი მონებად არაწმიდებასა“ (რომ 6:13, 19). ბოროტ ბრძოლაში მყოფნი ტირანის ქვეშ იბრძვიან, შენ კი მეფის ქვეშ. რატომ უწოდებს ამ საქმეს ბრძოლას? ამით აჩვენებს, რომ სასტიკი ომი აღძრულა ყველას წინააღმდეგ, განსაკუთრებით კი მოძღვრის წინააღმდეგ; რომ ძლიერი იარაღი გვჭირდება — სიფხიზლე, მღვიძარება და განუწყვეტელი სიფხიზლე; რომ სისხლისა და ბრძოლებისათვის მზად უნდა ვიყოთ, საბრძოლო მწყობრში ვიდგეთ და არაფერში ვიყოთ მოდუნებულნი. ამბობს: „რაჲთა ჰსაგრობდე მას შინა“ (). რადგან როგორც ჯარებში ყველა ერთნაირად არ იბრძვის, არამედ სხვადასხვა რაზმში დგას, ასევეა ეკლესიაშიც: ერთი მოძღვრის დასშია, მეორე — მოწაფისა, მესამე — უბრალო მორწმუნისა, შენ კი მოძღვრის დასში ხარ.
შემდეგ, ვინმემ რომ არ იფიქროს, თითქოს ეს საკმარისია, რას ამბობს? „და გაქუნდეს სარწმუნოებაჲ და კეთილი გონებაჲ“ (). რადგან მოძღვარი ჯერ საკუთარი თავის მოძღვარი უნდა იყოს. როგორც მხედართმთავარი, თუ ჯერ საუკეთესო მხედარი არ არის, მხედართმთავარიც ვერასოდეს იქნება, ასევეა ისიც, ვინც ასწავლის. ამას სხვაგანაც ამბობს: „ნუუკუე სხუათა უქადაგებდე და მე გამოუცდელ ვიყო“ (). ამბობს: „და გაქუნდეს სარწმუნოებაჲ და კეთილი გონებაჲ“ (), რათა ასე წინამძღვრობდე სხვებს. ამას რომ ვისმენთ, ნუ უგულებელვყოფთ უფროსთა შეგონებებს, თუნდაც მოძღვრები ვიყოთ. რადგან თუ ტიმოთე, რომელსაც ჩვენ ყველანი ვერ შევედრებით, მცნებებს იღებს და სწავლასაც იღებს, თანაც მაშინ, როცა მოძღვრის დასშია, მით უმეტეს ჩვენ.
ამბობს: „რომელი-იგი ვიეთმე განიშორეს და სარწმუნოებისაგან განცჳვეს“ (). მართებულადაც. რადგან როცა ცხოვრების წესი განწირულია, ასეთივე მოძღვრებაც იბადება; და შეიძლება იხილო მრავალი, ვინც ამის გამო ბოროტებათა უფსკრულში ჩავარდა და წარმართობისკენ გადაიხარა. რადგან მომავალთა შიშით რომ არ იტანჯებოდნენ, საკუთარი სულის დარწმუნებას ცდილობენ, თითქოს ჩვენს მოძღვრებაში ყველაფერი სიცრუეა. ზოგიერთნი რწმენასაც გადაუხვევენ — ისინი, ვინც ყველაფერს განსჯით ეძიებენ; რადგან განსჯა ხომალდის დაღუპვას იწვევს, რწმენა კი უსაფრთხო ხომალდივით არის.
2. სარწმუნოებისაგან განდგომა და სატანისათვის გადაცემა
ამიტომ ვინც რწმენიდან გადაუხვევს, აუცილებელია, ხომალდის დაღუპვა განიცადოს; ამას კი მაგალითით აჩვენებს. მათ შორის არიან, ამბობს, „რომელ არიან ჳმენოს და ალექსანდროს“ (). და მათი მაგალითითაც გვაფხიზლებს. ხედავთ, როგორ იმ დროიდანვე იყვნენ ცრუმასწავლებლები, ყველაფერში ჩამძიებელნი, რწმენას განშორებულნი და საკუთარი მსჯელობით მაძიებელნი? ხომალდდაღუპული კაცი შიშველია და ყველაფრისგან მოკლებული; ასევეა რწმენიდან დაცემულიც: ამის შემდეგ არაფერი აქვს — არც ადგილი, სადაც დადგება, არც ადგილი, სადაც თავს შეიმაგრებს; არც ისეთი ცხოვრება აქვს, რომლითაც იქიდან რაიმე სარგებელს მოიპოვებს. რადგან როცა თავი გახრწნილია, რა სარგებელია დანარჩენი სხეულისგან? რადგან თუ რწმენა ცხოვრების გარეშე არაფერია, მით უფრო არაფერია პირიქითაც: ცხოვრება რწმენის გარეშე. თუ ღმერთი ჩვენ გამო თავისას არად მიიჩნევს, მით უფრო გვმართებს ჩვენ, მის გამო ჩვენსას არად მივიჩნევდეთ. რადგან ასეა, როცა ვინმე რწმენიდან დაეცემა: ვერსად დგება, არამედ ხან ერთ მხარეს ცურავს, ხან მეორე მხარეს, ვიდრე კვლავ ჩაიძირება.
ამბობს: „რომელნი-იგი მივსცენ ეშმაკსა, რაჲთა განისწავლნენ არა-გმობად“ (). ხედავ, რომ ღვთაებრივის ადამიანური მსჯელობებით ძიება გმობაა? სამართლიანადაც; რადგან რა საერთო შეიძლება ჰქონდეს ადამიანურ მსჯელობას იმ ღვთაებრივ საქმეებთან? მაგრამ როგორღა განსწავლის სატანა მათ, რომ აღარ გმობდნენ? რადგან თუ სხვებს ისე განსწავლის, რომ არ გმობდნენ, მით უფრო თავისი თავი უნდა განესწავლა; ხოლო თუ დღემდე საკუთარი თავის განსწავლა არ შეუძლია, ვერც სხვებს განსწავლის. არ უთქვამს: „რათა მან ასწავლოს მათ, არ გმობდნენო“, არამედ: „რაჲთა განისწავლნენ არა-გმობად“ (). ამას სატანა კი არ ახდენს, არამედ ეს შედეგად დგება; როგორც სხვაგანაც ამბობს სიძვის ჩამდენის შესახებ: „მიცემად ეგევითარი იგი ეშმაკსა სატანჯველად ჴორცითა, რაჲთა სული ცხონდეს დღესა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა“ (); არა სხეულის გადასარჩენად, არამედ იმისთვის, რომ სული ცხონდეს; ეს კი უპიროვნოდ არის ნათქვამი.
მაშ, როგორ ხდება ეს? როგორც ჯალათები, უამრავი ბოროტებით სავსენი, სხვებს აფხიზლებენ, ასევეა აქაც ბოროტი სულის შემთხვევაში. და რატომ არ დასაჯე შენ თვითონ ისინი, როგორც ის ბარიესუ დასაჯე, ან როგორც კეფამ ანანია, არამედ სატანას გადასცი? არა იმისთვის, რომ დასჯილიყვნენ, არამედ იმისთვის, რომ განისწავლნენ. თუმცა პავლესაც აქვს ძალა, როგორც მაშინ, როცა ამბობს: „რაჲ გნებავს? კუერთხითა მოვიდე თქუენდა“ ()? და კვლავ: „რაჲთა არა ჩუენ გამოცდილად გამოვჩნდეთ; არამედ რაჲთა თქუენ კეთილი ჰქმნეთ“ (); და კვლავ: „ჴელმწიფებისა მისებრ, რომელ მომცა მე უფალმან აღსაშენებელად და არა დასარღუეველად“ (). მაშ, რატომ უხმობს სატანას სასჯელისთვის? რათა სიმძაფრესა და დასჯასთან ერთად შეურაცხყოფაც უფრო დიდი იყოს; უფრო სწორად კი, ურწმუნოებს თვითონ წვრთნიდნენ, ხოლო რწმენიდან გადახვეულებს სატანას გადასცემდნენ.
და რატომღა დასაჯა პეტრემ ანანია? რადგან ანანიაც ჯერ კიდევ ურწმუნო იყო და სულიწმინდას ცდიდა. ამიტომ, რათა ურწმუნოებს ესწავლათ, რომ ვერ დაიმალებოდნენ, მოციქულები თვითონვე სჯიდნენ მათ; ხოლო მათ, ვინც ეს უკვე ისწავლეს და შემდეგ გადაუხვიეს, სატანას გადასცემდნენ, რითაც აჩვენებდნენ, რომ გადახვეულები საკუთარი ძალით კი არა, მოციქულთა დაცვით იყვნენ შეკავებულნი; და გადაეცემოდა ყველა, ვინც უგუნურებამდე მივიდა. ამიტომ, როგორც მეფეთა შემთხვევაში მტრებს საკუთარი ხელებითაც კლავენ, ხოლო თავიანთ ქვეშევრდომებს ჯალათებს გადასცემენ, ასევეა აქაც. ამით კი ჩანს, რომ ეს მოციქულთა დაცვით ხდებოდა; სხვა მხრივაც, მცირე საქმე არ იყო ეშმაკისთვის ბრძანების მიცემის ძალა; რადგან ეს აჩვენებდა, რომ ეშმაკი მონურად ემსახურება, ემორჩილება და უნებურადაც უთმობს მოციქულებს. ამიტომ ესეც მადლის არანაკლები გამოვლინება იყო. ხოლო როგორ პავლემ გადასცა, მოისმინე.
ამბობს: „შეკრებასა სულისა ჩემისა და თქუენისასა, ძალითურთ უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა, მიცემად ეგევითარი იგი ეშმაკსა სატანჯველად ჴორცითა“ (). ამიტომ იგი მაშინვე გამოიძევებოდა საერთო კრებულიდან, განიკვეთებოდა სამწყსოსგან, რჩებოდა მარტო და შიშველი, მიეცემოდა მგელს. რადგან როგორც ღრუბელი გამოარჩევდა ებრაელთა ბანაკს, ასევე სულიწმინდა გამოარჩევდა ეკლესიას. ამიტომ თუ ვინმე გარეთ აღმოჩნდებოდა, იწვებოდა; გარეთ კი მოციქულთა განჩინებით აღმოჩნდებოდა. ასევე უფალმაც გადასცა იუდა სატანას; რადგან მაშინვე, როგორც წერია: „და შემდგომად მიღებისა იუდაჲსა პურისა მის შევიდა მისა ეშმაკი“ (). შესაძლებელია ესეც ითქვას: ვისი გამოსწორებაც სურდათ, მათ თვითონ არ სჯიდნენ; გამოუსწორებლებს კი თვითონ სჯიდნენ; ან, თუ ეს არა, უფრო საშიშნი ჩანდნენ, როცა მათ სხვებს გადასცემდნენ. ასევე იობიც სატანას გადაეცა; მაგრამ იგი არა ცოდვების გამო, არამედ მისი უფრო დიდი ღირსების გამოსაჩენად.
3. საიდუმლოთა ღირსად მიღება და სუფთა სინდისი
ბევრი ასეთი რამ ახლაც ხდება. რადგან მღვდლებმა ყველა ცოდვილი და საიდუმლოთა უღირსად მოზიარე არ იციან, ღმერთი ამას ხშირად თვითონ აკეთებს და მათ სატანას გადასცემს. რადგან როცა სნეულებანი, მახენი, გლოვა და უბედურებანი შეგვემთხვევა, ან სხვა ამგვარი რამ ხდება, ეს ამავე მიზეზით ხდება. ამას პავლეც ცხადყოფს, როცა ასე ამბობს: „ამისთჳს მრავალ არიან თქუენ შორის უძლურ და სნეულ, და წვანან მრავალნი.“ (). და როგორ, იტყვის ვინმე, როცა წელიწადში მხოლოდ ერთხელ მივეახლებით? სწორედ ეს არის საშინელი: მიახლების ღირსებას გონების სიწმინდით კი არ საზღვრავ, არამედ დროის შუალედით, და კრძალულებად მიგაჩნია ის, რომ ხშირად არ მიხვიდე; არ იცი, რომ უღირსად მისვლა, თუნდაც ერთხელ მოხდეს, შებღალავს, ხოლო ღირსეულად მისვლა, თუნდაც ხშირად, აცხოვნებს. კადნიერება ხშირად მიახლება კი არ არის, არამედ უღირსად მიახლებაა, თუნდაც ვინმე მთელი დროის განმავლობაში ერთხელ მივიდეს.
ჩვენ კი ისე უგუნურად და საცოდავად ვართ განწყობილნი, რომ მთელი წლის განმავლობაში უთვალავ ბოროტებას ჩავდივართ, იმ ბოროტებათა მოშორებაზე არავითარ ზრუნვას არ ვიჩენთ, საკმარისად კი მიგვაჩნია, რომ განუწყვეტლივ არ გავკადნიერდეთ და შეურაცხმყოფლად არ დავესხათ ქრისტეს სხეულს; არ ვიაზრებთ, რომ ქრისტეს ჯვარმცმელებმაც იგი ერთხელ აცვეს ჯვარს. ნუთუ, რადგან ერთხელ მოხდა, ცოდვა უფრო მცირე იყო? იუდამაც ერთხელ გასცა; მაშ, რა? განა ამან იუდა იხსნა? მაშ, რატომღა ვზომავთ საქმეს დროით? ზიარებასთან მისვლის დროდ ჩვენთვის წმინდა სინდისი იყოს. პასექზე აღსრულებულ საიდუმლოს ახლა აღსრულებულზე მეტი არაფერი აქვს: ერთი და იგივეა, სულიწმინდის იგივე მადლია; პასექი ყოველთვის არის.
თქვენ, საიდუმლოში განდობილნო, იცით, რაც ითქვა. პარასკევსაც, შაბათსაც, კვირასაც და მოწამეთა დღესაც იგივე მსხვერპლი აღესრულება. რადგან, ამბობს, „რამეთუ რაოდენ-გზისცა შჭამდეთ პურსა ამას და სუმიდეთ სასუმელსა ამას, სიკუდილსა უფლისასა მიუთხრობდით“ (). მსხვერპლი დროის საზღვრით არ შემოისაზღვრა. მაშ, რატომ ეწოდება მაშინ პასექი, იტყვის ვინმე? იმიტომ, რომ მაშინ ევნო ქრისტე ჩვენთვის. ამიტომ ნურავინ მიეახლება პასექისას აღსრულებულ საიდუმლოს ერთგვარად და ახლა აღსრულებულს სხვაგვარად: ერთი ძალაა, ერთი ღირსებაა, ერთი მადლია, ერთი და იგივე სხეულია; არც ის არის ამაზე უფრო წმინდა და არც ეს იმაზე ნაკლები. ეს თქვენც იცით, რადგან ახალს არაფერს ხედავთ, გარდა ამ გარეგანი ფარდებისა და ხალხის ბრწყინვალე სიმრავლისა. იმ დღეებს კი ერთი რამით აქვთ მეტი: მათგან მიიღო დასაბამი ჩვენმა მაცხოვნებელმა დღემ, რადგან იმ დღეს ქრისტე მსხვერპლად შეიწირა; ხოლო საიდუმლოთა მხრივ არავითარი უპირატესობა არა აქვთ.
როცა ნივთიერ საზრდოს ეხები, ხელებს იბან, პირს იბან; ხოლო როცა სულიერ საზრდოს უნდა მიეახლო, სულს არ იბან, არამედ უწმინდურებით სავსე მიეახლები? და რა, იტყვის ვინმე? ნუთუ ორმოცი დღის მარხვანი არ კმარა ცოდვათა დიდი სიბილწის განსაწმენდად? და რა სარგებელია, მითხარი? თუ ვინმეს სურს ნელსაცხებელი დადოს და ადგილი განწმინდოს, შემდეგ კი, ნელსაცხებლის დადებიდან მცირედ ხანში, კვლავ ნეხვს დააყაროს, განა კეთილსურნელება არ განქარდება? ეს ჩვენთანაც ხდება: ჩვენი ძალისამებრ მივეახლეთ და ღირსნი გავხდით; შემდეგ კი კვლავ ვბილწავთ საკუთარ თავს.
მაშ, რა მოგებაა? ამას ვამბობთ იმათზეც, ვისაც შეუძლია ორმოცი დღის განმავლობაში საკუთარი თავი განიბანოს. მაშ, ნუ უგულებელვყოფთ ჩვენს ცხონებას, გევედრებით, რათა ამაო არ გახდეს ჩვენი შრომა. რადგან, ამბობს, „კაცი, რომელიც განეშორება თავის ცოდვას და კვლავ მიდის და იმავეს აკეთებს, ვითარცა ძაღლი მიექცა ნათხევარსა თჳსსა“ (; )1. თუ ასე მოვიქცევით და ასე ვიქნებით ყურადღებით, შევძლებთ ღირსნი გავხდეთ იმ ჯილდოთა მიღებისა, რომელთა მიღწევაც ღმერთმა ყველას გვაღირსოს.2
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- ზირაქის შესაბამისი მუხლი ადგილობრივ პარალელურ კორპუსში არ მოიძებნა; პირველი ნაწილი წყაროდან პირდაპირ ითარგმნა, ხოლო ბოლო ბიბლიური სახე ძველი ქართული კორპუსიდანაა მოტანილი. ↩
- ბერძნულ წყაროში ბოლო წინადადება დოქსოლოგიამდე და ამინამდე გრძელდება; ქართული თარგმანი მხოლოდ დოქსოლოგიამდე არსებულ შინაარსს გადმოსცემს, ხოლო დოქსოლოგიას მთავარი ჩარჩო ამატებს. ↩