📋 სარჩევი
„რომელთა-იგი საშჯელი მიეჴადოს, მომსრველი საუკუნოჲ, პირისაგან უფლისა და დიდებისაგან ძლიერებისა მისისა, რაჟამს მოვიდეს დიდებად შორის წმიდათა მისთა და საკჳრველებად ყოველთა შორის მორწმუნეთა მისთა" ().
1. საუკუნო სასჯელი და წმიდათა დიდება
ადამიანთა შორის მრავლად არიან ისეთნი, რომელთაც კეთილი სასოებანი ცოდვებისაგან თავშეკავებაზე კი არ აქვთ დამყარებული, არამედ იმ აზრზე, რომ გეენა, როგორც ითქმის, მეტად მკაცრი არ არის, არამედ მუქარით ნათქვამზე უფრო ლმობიერი, დროებითი და არა საუკუნო; ამის შესახებაც ბევრს მსჯელობენ. მე კი მრავალი მხრიდან შემიძლია დავამტკიცო არა მხოლოდ ის, რომ გეენა მუქარით ნათქვამზე უფრო ლმობიერი არ არის, არამედ ისიც, რომ ბევრად უფრო მკაცრია, და ეს თვით გეენის შესახებ თქმული სიტყვებიდანაც დავასკვნა. მაგრამ ახლა ამის შესახებ სიტყვას არ დავძრავ; საკმარის შიშს თვით შიშველი სიტყვებიც აღძრავს, თუნდაც მათი აზრი არ განვმარტოთ. ხოლო რომ გეენა დროებითი არ არის, მოუსმინე პავლეს, რომელიც ახლა იმათ შესახებ ამბობს, ვინც ღმერთს არ იცნობს და სახარებას არ ერწმუნება, რომ მათ „საშჯელი მიეჴადოს, მომსრველი საუკუნოჲ“ (). მაშ, საუკუნო როგორ იქნება დროებითი? ამბობს: „პირისაგან უფლისა“ (). ეს რა არის? რა არის ის იოლი რამ, რის თქმაც აქ სურს? რადგან მაშინ მდიდრები დიდად ამაყობდნენ, ამიტომ ამბობს: დიდი შრომა საჭირო არ არის; საკმარისია მხოლოდ ის, რომ ღმერთი მოვიდეს და გამოჩნდეს, და ყველანი სასჯელსა და სატანჯველში აღმოჩნდებიან. მისი მოსვლა ერთთათვის ნათელი იქნება, სხვებისთვის კი სასჯელი.
და ამბობს: „და დიდებისაგან ძლიერებისა მისისა, რაჟამს მოვიდეს დიდებად შორის წმიდათა მისთა და საკჳრველებად ყოველთა შორის მორწმუნეთა მისთა“ (). რას ამბობ? ღმერთი განდიდდება? დიახ, ამბობს: „შორის წმიდათა მისთა“ (). როგორ? რადგან როდესაც დიდად გაამაყებულნი დაინახავენ, რომ ისინი, ვისაც თვითონ გვემდნენ, შეურაცხყოფდნენ და დასცინოდნენ, ღმერთთან ახლოს არიან, ეს ღვთის დიდებად იქცევა; უფრო სწორად, ეს მათი დიდებაცაა და ღვთისაც: ღვთისა — რადგან ისინი არ მიატოვა, არამედ ბრწყინვალენი გამოაჩინა; მათი კი — რადგან ასეთი პატივის ღირსნი გახდნენ. რამეთუ როგორც მისი სიმდიდრე ისაა, რომ მორწმუნენი არსებობენ, ასევე მისი დიდებაც ისაა, რომ არსებობენ ისინი, რომლებიც მომავალში მის სიკეთეებს ეზიარებიან. კეთილის დიდება ისაა, რომ ჰყავდეს ისინი, ვისაც კეთილმოქმედებას უწილადებს.
და ამბობს: „და საკჳრველებად ყოველთა შორის მორწმუნეთა მისთა“ (). ესე იგი, მორწმუნეთა მეშვეობით. აჰა, აქაც „შორის“ „მეშვეობით“-ს ნიშნავს. რადგან სწორედ მორწმუნეთა მეშვეობით წარმოჩნდება ღმერთი საკვირველად. რადგან როდესაც საბრალო და უბედურ ადამიანებს, რომელთაც უთვალავი საშინელება დაითმინეს და ირწმუნეს, ასეთ ბრწყინვალებაში შეიყვანს, მაშინ მისი ძლიერება გამოჩნდება: მიუხედავად იმისა, რომ აქ მიტოვებულებად ჩანდნენ, იქ დიდ დიდებას ეზიარებიან. მაშინ ყველაზე მეტად გამოჩნდება ღმრთის მთელი დიდება და ძლიერება. როგორ? მოისმინე, რადგან შემდეგ დაურთავს: „რამეთუ სარწმუნო იქმნა წამებაჲ ჩუენი თქუენდა მიმართ მას დღესა შინა,“ (). და ამბობს: „რომლისათჳს ვილოცავთ მარადის თქუენთჳს“ (). ესე იგი, როდესაც შუაში გამოყვანილნი იქნებიან ისინი, რომლებმაც უთვალავი ისეთი საშინელება დაითმინეს, რწმენისაგან განდგომამდე რომ მიიყვანდა, მაგრამ არ დანებდნენ და მორწმუნეებად დარჩნენ, ღმერთი განდიდდება; მაშინ მათი დიდებაც გამოჩნდება. ამრიგად, რადგან მრავალი რწმენას თვალთმაქცურად იჩემებს, ნეტრად ნურავის მიიჩნევ აღსასრულამდე; რამეთუ იმ დღეს გამოჩნდებიან ჭეშმარიტად მორწმუნენი.
ამიტომაც ამბობს: „რომლისათჳს ვილოცავთ მარადის თქუენთჳს, რაჲთა ღირს გყვნეს თქუენ ღმერთმან ჩინებისა მის და აღგავსნეს ყოვლითა სათნოებითა სახიერებისაჲთა, საქმითა სარწმუნოებისაჲთა და ძალითა,“ (). ამბობს: „რაჲთა ღირს გყვნეს თქუენ ღმერთმან ჩინებისა მის“ (), და ამით აჩვენებს, რომ მრავალნი განგდებულან კიდეც. ამიტომაც დაურთო: „და აღგავსნეს ყოვლითა სათნოებითა სახიერებისაჲთა,“ (). რადგან ბილწი სამოსლით შემოსილიც მოწოდებულ იქნა, მაგრამ მოწოდებაში არ დარჩა; ამიტომ საქორწინო დარბაზში მოწოდებულთა რიცხვიდან მით უფრო განდევნილი აღმოჩნდა. რადგან ხუთი ქალწულიც მოწოდებულ იქნა; ამბობს: „აჰა ესერა სიძე მოვალს, გამოვედით მიგებებად მისა“ (); და მოემზადნენ, მაგრამ არ შევიდნენ. ამრიგად, იმის საჩვენებლად, რომელ მოწოდებას გულისხმობს, დაურთო: „და აღგავსნეს ყოვლითა სათნოებითა სახიერებისაჲთა, საქმითა სარწმუნოებისაჲთა და ძალითა,“ (). სწორედ ამ მოწოდებას ვეძებთ, ამბობს. იხილე, როგორ მშვიდად ამდაბლებს თესალონიკელებს. რათა ქებათა სიჭარბით არ მოდუნდნენ, თითქოს დიდი საქმეები აღესრულებინოთ, და დაუდევარნი არ გახდნენ, აჩვენებს, რომ სანამ ამ ცხოვრებაში არიან, მათ ჯერ კიდევ ნაკლი აქვთ; ამასვე ეუბნებოდა ებრაელებსაც, როცა წერდა: „რამეთუ არღა სისხლთადმდე წინა-დადგრომილ ხართ თქუენ ცოდვისა მიმართ ახოვნად“ ().
ამბობს: „ყოვლითა სათნოებითა“ (); ესე იგი, ღვთისთვის სათნოყოფას, დარწმუნებასა და სრულ რწმუნებულობას გულისხმობს; თითქოს ამბობდეს: რათა ღმერთის წინაშე სრული რწმუნებულობა შეიქმნას — რომ არაფერი გაკლდეთ და ისეთნი იყოთ, როგორც მას სურს. და ამბობს: „საქმითა სარწმუნოებისაჲთა და ძალითა“ (). ეს რა არის? ეს არის, ამბობს, დევნათა მოთმინება, რათა არ მოვუძლურდეთ. „რაჲთა იდიდოს სახელი უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესი თქუენ შორის, და თქუენ მის მიერ, მადლითა მით ღმრთისა ჩუენისაჲთა და უფლისა იესუ ქრისტესითა.“ ().
2. ქრისტეს დიდება და ანტიქრისტეს გამოცხადება
იხილე: იქაც დიდებაზე თქვა და აქაც; თქვა, რომ თვითონაც იდიდებიან, ისე რომ სიქადულიც აქვთ; თქვა ისიც, რაც ბევრად მეტი იყო — რომ ღმერთსაც ადიდებენ; თქვა, რომ იმ დიდებას მიიღებენ; მაგრამ აქაც ამბობს: რადგან როცა მეუფე იდიდება, მონებიც იდიდებიან. რადგან ისინი, ვინც მეუფეს ადიდებენ, მით უფრო თვითონ იდიდებიან — თვით ამის გამოც და ამის გარეშეც. ქრისტესთვის გადატანილი ჭირი დიდებაა, და ამ საქმეს ყველგან დიდებას უწოდებს; რაც უფრო მეტ შეურაცხყოფას დავითმენთ, მით უფრო ბრწყინვალენი ვხდებით. შემდეგ კვლავ, რათა აჩვენოს, რომ ესეც თვით ღვთისაგან არის, ამბობს: „მადლითა მით ღმრთისა ჩუენისაჲთა და უფლისა იესუ ქრისტესითა.“ (); ესე იგი, ეს მადლი თვით ღმერთმა მოგვცა, რათა ჩვენში იდიდებოდეს და ჩვენც მასში განგვადიდებდეს. როგორ იდიდება იგი ჩვენში? იმით, რომ მას არაფერს ვამჯობინებთ. როგორ ვიდიდებით ჩვენ მასში? იმით, რომ მისგან ძალა მივიღეთ, რათა მოწეულ საშინელებებსაც არ დავნებდეთ. რადგან როცა განსაცდელი შეგვემთხვევა, ერთდროულად ღმერთიც იდიდება და ჩვენც: მას ადიდებენ, რადგან ასე განგვამტკიცა; ჩვენით კი გაკვირვებულნი არიან, რადგან თავი ღირსად მოვამზადეთ. ხოლო ეს ყოველივე ღვთის მადლისაგან ხდება.
„ხოლო გეტყჳთ თქუენ, ძმანო, მოსლვისა მისთჳს უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესა და ჩუენისა შეკრებისათჳს მისა მიმართ, რაჲთა არა ადრე აღიძრნეთ თქუენ გონებითა“ (). როდის იქნება აღდგომა, არ უთქვამს; ხოლო რომ ახლა არ იქნება, უთქვამს. და ამბობს: „და ჩუენისა შეკრებისათჳს მისა მიმართ“ (). ესეც მცირე რამ არ არის. ხედავ, როგორ ერთვის შეგონებას კვლავ ქება და წახალისება, რადგან უფალი და ყველა წმინდანი უთუოდ თვით ჩვენთან ერთად გამოჩნდებიან? აქ ქრისტეს მოსლვაზე საუბრობს და ჩვენს შეკრებაზე; რადგან ესენი ერთად მოხდება. მათ გონებას ამაღლებს; ამბობს: „რაჲთა არა ადრე აღიძრნეთ თქუენ“ (). „არცა შეშფოთნეთ არცა სულითა, არცა სიტყჳთა, არცა წიგნითა, ვითარცა ჩუენ მიერ, ვითარმცა მოწევნულ იყო დღე იგი უფლისაჲ.“ (). აქ, მგონია, მიანიშნებს, რომ ზოგი დადიოდა, პავლეს სახელით შეთხზულ წერილს აჩვენებდა და ამბობდა, თითქოს უფლის დღე უკვე დამდგარიყო, რათა ამით მრავალი შეეცდინათ.
ამიტომ, რომ არ მოტყუებულიყვნენ, პავლე თესალონიკელებს იმით განამტკიცებს, რასაც წერს და ამბობს: „არცა შეშფოთნეთ არცა სულითა, არცა სიტყჳთა“ (). ხოლო რასაც ამბობს, ეს არის: თუნდაც ვინმემ, წინასწარმეტყველების სული რომ ჰქონდეს, ეს თქვას, ნუ დაუჯერებთ. რადგან როცა თქვენთან ვიყავი, ეს გითხარით; ამიტომ არ უნდა გადაგარწმუნოთ ვინმემ იმაში, რაც გისწავლიათ. ან: „არცა სულითა“ (). ასე უწოდებს ცრუწინასწარმეტყველებს, რომლებიც უწმინდური სულით ამბობდნენ იმას, რასაც ამბობდნენ. რადგან მათ სურდათ, რომ უფრო მეტად დაეჯერებინათ მათთვის; ამიტომ მხოლოდ დამაჯერებელი მსჯელობით როდი ცდილობდნენ მოტყუებას — ამას აჩვენებს, როცა თქვა: „არცა სიტყჳთა“ () — არამედ შეთხზულ წერილსაც აჩვენებდნენ, თითქოს პავლესგან იყო, და ის წერილი სწორედ ამასვე აცხადებდა. ამიტომ ამასაც აჩვენებს, როცა დაურთავს: „არცა წიგნითა, ვითარცა ჩუენ მიერ“ (). ამგვარად, ყოველმხრივ რომ განამტკიცა თესალონიკელები, შემდეგ საკუთარ აზრს გადმოსცემს და ამბობს: „ნუმცა ვინ გაცთუნებს თქუენ ნუ რომლითა სახითა, რამეთუ უკუეთუ არა მოვიდეს განდგომილებაჲ იგი პირველად, და გამოჩნდეს კაცი იგი უშჯულოებისაჲ, შვილი იგი წარსაწყმედელისაჲ, მჴდომი იგი და განლაღებული ყოველთა ზედა, რომელნი სახელ-დებულ არიან ღმრთად გინა სამსახურებელად, ვითარმედ და-ცა-ჯდეს იგი ტაძარსა მას ღმრთისასა და გამოაჩინებდეს თავსა თჳსსა, ვითარცა ღმერთი.“ ().
აქ ანტიქრისტეზე საუბრობს და დიდ საიდუმლოებებს გაცხადებს. რა არის განდგომილება? თვით ანტიქრისტეს უწოდებს განდგომილებას, რადგან მრავალს წარწყმედს და განდგომაში ჩააგდებს; როგორც ამბობს: „ვიდრე ცთუნებადმდე, უკუეთუმცა ვითარ შეუძლეს, რჩეულთა მათცა.“ (). მას „ცოდვის კაცსაც“ უწოდებს; რადგან უთვალავ საშინელებას ჩაიდენს და სხვებსაც მოამზადებს საშინელებათა ჩასადენად. ხოლო წარწყმედის ძეს მას იმის გამო უწოდებს, რომ თვითონაც წარწყმდება.
ვინ არის იგი? ნუთუ სატანაა? არავითარ შემთხვევაში; არამედ ვინმე კაცი, რომელიც სატანის მთელ ძალმოქმედებას მიიღებს; და ამბობს: „და გამოჩნდეს კაცი იგი უშჯულოებისაჲ, შვილი იგი წარსაწყმედელისაჲ, მჴდომი იგი და განლაღებული ყოველთა ზედა, რომელნი სახელ-დებულ არიან ღმრთად გინა სამსახურებელად“ (). რადგან იგი ადამიანებს კერპთაყვანისმცემლობისკენ კი არ წაიყვანს, არამედ ღვთის მოწინააღმდეგე ვინმე იქნება: ყველა ღმერთად წოდებულს დაამხობს და ბრძანებს, რომ ღვთის ნაცვლად მას სცენ თაყვანი; და დაჯდება ღვთის ტაძარში, არა მხოლოდ იერუსალიმისაში, არამედ ყველგან არსებულ ეკლესიებშიც. ამბობს: „და გამოაჩინებდეს თავსა თჳსსა, ვითარცა ღმერთი“ (). არ უთქვამს: „ამბობსო“, არამედ: „თავის ღმერთად დამტკიცებას ცდილობსო“; რადგან დიდ საქმეებსაც მოიმოქმედებს და საკვირველ ნიშნებსაც აჩვენებს. „არა გაჴსოვსა, რამეთუ, ვიდრე-იგიღა ვიყავ თქუენ თანა, ამასვე გეტყოდე თქუენ?“ ()
3. სიტყვის თესლი და სიმდიდრის ეკლები
ხედავ, რომ აუცილებელია ერთისა და იმავეს გამუდმებით თქმა და იმავე სიტყვების კვლავ და კვლავ განმეორება? აჰა, როცა პავლე მათთან იყო და ამას ამბობდა, მისგან ეს მოისმინეს, მაგრამ მაინც კვლავ შეხსენება დასჭირდათ. როგორც ჭირთა შესახებ მოისმინეს: „და ვიდრე-იგი თქუენ თანა ვიყვენით, წინაწარ გითხრობდით თქუენ, ვითარმედ ჭირთა შესლვად ვართ" (), და მაინც დაივიწყეს, ხოლო პავლე მათ კვლავ ეპისტოლეთა საშუალებით განამტკიცებს, ასევე ქრისტეს მოსვლის შესახებაც მოისმინეს, მაგრამ კვლავ დასჭირდათ ეპისტოლეები, რომლებიც მათ წესრიგში მოიყვანდნენ. ამიტომ შეახსენებს მათ და უჩვენებს, რომ უცხოს არაფერს ამბობს, არამედ იმასვე, რასაც მუდამ ამბობდა. რამეთუ, როგორც მიწათმოქმედებთან თესლი ერთხელ ითესება, მაგრამ თავისით სამუდამოდ არ რჩება, არამედ დიდ მოვლა-მომზადებას საჭიროებს, და თუ მიწას არ აუფხვიერებენ და ჩათესილს არ დაფარავენ, მარცვლის მკენკავი ფრინველებისთვის დაუთესიათ; ასევე ჩვენც, თუ მუდმივი ხსოვნით ჩათესილს არ დავფარავთ, ყველაფერი ჰაერში გადაგვიყრია. რამეთუ ეშმაკიც იტაცებს დათესილს, ჩვენი უდებებაც ღუპავს მას, მზეც ახმობს, წვიმაც წალეკავს და ეკლებიც ახშობს. ამიტომ საკმარისი არ არის ერთხელ ჩათესვა და განრიდება; არამედ დიდი მზრუნველობა და გამუდმებული ზედამდგომლობა სჭირდება იმას, ვისაც ნაყოფთა მოკრება სურს: ფრინველებს უნდა აფრთხობდეს, ეკლებს კაფავდეს, ქვიან ადგილებს უხვი მიწით ავსებდეს, ყოველგვარ ზიანს აჩერებდეს, ზღუდავდეს და აღმოფხვრიდეს.
მაგრამ ჩვეულებრივ მიწასთან ყველაფერი მიწათმოქმედზეა დამოკიდებული; რადგან მიწა უსულოა და მხოლოდ ზემოქმედების მისაღებადაა მზად; ხოლო ამ სულიერ მიწაზე სრულებით ასე არ არის; ყველაფერი მოძღვრებზე როდია დამოკიდებული, არამედ, თუ მეტი არა, ნახევარი მაინც მოწაფეებზეც მოდის. ამრიგად, ჩვენი საქმეა თესლის ჩათესვა, ხოლო თქვენი — ნათქვამის აღსრულება, მისი ხსოვნაში დაცვა, საქმეებით ნაყოფთა გამოჩენა და ეკლების ფესვიანად ამოგლეჯა. რამეთუ სიმდიდრე ჭეშმარიტად ეკალია: ნაყოფი არ აქვს, შესახედად უშნოა და გამოსაყენებლად უსიამოვნო, აწუხებს ყველას, ვინც მას ეხება, და არა მხოლოდ თვითონ არ აქვს ნაყოფი, არამედ აღმოცენებულსაც უშლის ხელს. ასეთია სიმდიდრე: არა მხოლოდ თვითონ არ გამოიღებს საუკუნო ნაყოფს, არამედ აკავებს და ხელს უშლის მათაც, ვისაც ნაყოფის გამოღება სურთ. ეკლები პირუტყვთა, კერძოდ აქლემთა, საკვებია. ისინი ცეცხლის საჭმელი და საწვავია, არაფერში გამოსადეგი. ასეთივეა სიმდიდრეც: არაფერში გამოსადეგი, გარდა იმისა, რომ ღუმელი გაახუროს, გააჩაღოს ის დღე, რომლის შესახებაც ნათქვამია: „აჰა, დღე მოვალს უფლისაჲ შემწუელი ვითარცა თორნე" (), და გამოკვებოს უგუნური ვნებები — წყენის დამახსოვრება და მრისხანება. რადგან ასეთივეა აქლემიც, ეკლებს რომ ღეჭავს. რამეთუ ამგვარ საქმეთა მცოდნენი ამბობენ, რომ პირუტყვებში არ არის ისეთი მძიმე ხასიათის, მოღუშული და წყენის დამმახსოვრებელი, როგორიც აქლემია. ასეთივეა სიმდიდრე: სულის უგუნურ ვნებებს კვებავს, ხოლო გონიერ ძალებს ეკალივით ჩხვლეტს და ჭრის. ხისტი და უხეშია ეს მცენარე; თავისთავად იზრდება.
ვნახოთ, სად იზრდება იგი, რათა ამოვკაფოთ: ციცაბო ადგილებში, ქვიან ადგილებში, გამოშრობილ ადგილებში, სადაც სინესტე არ არის. ამიტომ, როცა ვინმე უხეში და ციცაბოსავით მიუდგომელია, ესე იგი უწყალოა, მასში ეკალი იზრდება. მაგრამ, როცა მიწათმოქმედთა შვილებს ეკლების ამოკაფვა სურთ, ამას რკინით არ აკეთებენ, არამედ როგორ? ცეცხლს მიუშვებენ და ასე მიწიდან მთელ ბოროტებას გამოზიდავენ. ვინაიდან საკმარისი არ არის ზემოდან მოჭრა, როცა ფესვი ქვემოთ რჩება; არც თვით ფესვის ამოღებაა საკმარისი (რადგან ბოროტების ნარჩენი მიწაში მაინც რჩება, როგორც სხეულში შემოჭრილი სენის შემდეგ ნარჩენები ჯერ კიდევ რჩება); ამიტომ ზემოდან გაღვივებული ცეცხლი ეკლების მთელ იმ სინესტეს, როგორც რაღაც შხამს, სიცხის საშუალებით მიწის წიაღიდან გამოზიდავს. რამეთუ, როგორც დასმული ბანკა მთელ ბოროტებას თავისკენ იზიდავს, ასევე ცეცხლიც ეკლებიდან გამოსულ მთელ ბოროტებას ამოზიდავს და მიწას წმინდად ხდის. მაშ რისთვის ვთქვი ეს? იმიტომ, რომ საჭიროა სიმდიდრისადმი გულმიდრეკილება ყოველი მხრიდან ამოვწმინდოთ. ჩვენთანაც არის ცეცხლი, რომელიც სულიდან ამ ბოროტებას გამოზიდავს — სულიწმინდის ცეცხლს ვამბობ; თუ მას მივუშვებთ, არა მხოლოდ ეკლების, არამედ მათგან გამოსული სინესტის გამოშრობასაც შევძლებთ; რადგან, თუ ეკლები ღრმად არიან ჩარჭობილნი, ყველაფერი ამაოდ ხდება.
იხილე: აქ მდიდარი კაცი შემოვიდა, ანდა მდიდარი ქალი? მდიდარი ქალი არ ზრუნავს, როგორ მოისმინოს ღვთის სიტყვები, არამედ იმაზე, როგორ აჩვენოს თავი, როგორ დაჯდეს მედიდურად, როგორ გამოჩნდეს დიდი ბრწყინვალებით, როგორ გადააჭარბოს ყველა დანარჩენს სამოსის ძვირფასობით, და იერსახით, მზერითა და სიარულით როგორ წარმოაჩინოს თავი უფრო ღირსეულად; მთელი მისი ზრუნვა და ფიქრიც ეს არის: „ნეტავ ამა და ამან დამინახა? ნეტავ გაოცდა? ნეტავ კარგად მოვიკაზმე?“ ხოლო მხოლოდ ამაზე როდი ზრუნავს, არამედ იმაზეც, რომ სამოსი არ დაულპეს, არ დაეხეს; მთელი ზრუნვა ამაზეა. ასევე მდიდარი კაციც შემოდის, რათა თავი უჩვენოს გლახაკს და შიში ჩაუნერგოს სამოსის ბრწყინვალებითა და მრავალი მსახურის ყოლით; მსახურნიც ახლოს უდგანან და ხალხს იგერიებენ. თვითონ კი, დიდი ამპარტავნების გამო, ამასაც არ კადრულობს. ეს საქმე თავისუფალი კაცისთვის შეუფერებლად მიაჩნია; ამიტომ, თუმცა თვითონაც მეტისმეტად ამპარტავნებით არის შეპყრობილი, მის კეთებას ვერ იტანს და თანმხლებ მონებს ანდობს, რადგან ამის კეთება მართლაც მონურია და თავხედი ზნის საქმეა. შემდეგ, როგორც კი დაჯდება, მაშინვე შემოიჭრება სახლის საზრუნავები და მას ყველგან მიათრევს; ამპარტავნება, რომელიც სულს იპყრობს, მთლიანად ეუფლება მას; ჰგონია, ჩვენც წყალობას გვიჩენს, ხალხსაც და, იქნებ, ღმერთსაც, რადგან ღვთის სახლში შემოვიდა. ხოლო ამგვარად ანთებული კაცი როგორ შეძლებს ოდესმე განკურნებას?
4. ღვთის სიტყვის კრძალვითი მოსმენა
მითხარი აბა: ვინმე სამკურნალოში რომ მივიდეს და ექიმს დახმარებას კი არ სთხოვდეს, არამედ ჰგონებდეს, რომ თვითონ უკეთებს მას წყალობას, და ჭრილობისთვის წამლის თხოვნას თავი ანებოს და სამოსით იყოს დაკავებული, ნუთუ ასეთი კაცი რაიმე სიკეთეს მიიღებს და ისე წავა? მე კი ასე არ მგონია. ხოლო ამ ყველაფრის მიზეზს, თუ გნებავთ, გეტყვით: ჰგონიათ, რომ ჩვენთან შემოდიან, როცა აქ შემოდიან; ჰგონიათ, რომ ჩვენგან ისმენენ იმას, რასაც ისმენენ; არ უფიქრდებიან და არ იაზრებენ, რომ ღმერთთან შედიან და რომ თვით ღმერთი ელაპარაკება მათ. რადგან, როცა მკითხველი ადგება და ამბობს: „ამას ამბობს უფალი“, ხოლო დიაკონი დგას და ყველას აჩუმებს, დიაკონი ამას მკითხველის პატივისცემისთვის კი არ აკეთებს, არამედ იმის პატივისცემისთვის, ვინც მკითხველის მეშვეობით ყველას ელაპარაკება. რომ იცოდნენ, რომ წინასწარმეტყველის მეშვეობით ამის მთქმელი ღმერთია, მთელ ამპარტავნებას გადააგდებდნენ. რადგან, თუ მაშინ, როცა მთავრები ელაპარაკებიან, სხვა რამეზე ყურადღების მიქცევას ვერ ითმენენ, მით უფრო — როცა ღმერთი ელაპარაკება. ჩვენ მსახურნი ვართ, საყვარელნო; ჩვენ ჩვენსას კი არ ვამბობთ, არამედ ღმრთისას; ყოველდღე იკითხება წერილები, რომლებიც ზეციდან მოსულა.
მითხარი, გევედრები: ახლა, როცა ყველანი აქ ვიმყოფებით, შემოსულიყო ვინმე, ოქროს სარტყელი ჰქონოდა, გამართული და მედიდური ყოფილიყო, და ეთქვა, მიწიერი მეფისგან ვარ გამოგზავნილი და მთელი ქალაქისთვის რამდენიმე აუცილებელ საქმეზე წერილი მოვუტანეო, განა ყველანი მისკენ არ შემობრუნდებოდით? განა დიაკონის მოწოდების გარეშეც დიდ სიჩუმეს არ დაიცავდით? მე კი ასე მგონია; რადგან აქ მეფეთა წერილების წაკითხვაც მომისმენია. მაშ, თუ ვინმე მეფისგან მოდის, ყველანი ყურადღებით უსმენთ; ხოლო როცა წინასწარმეტყველი ღმრთისაგან მოდის და ზეციდან ხმობს, ყურადღების მიმქცევი არავინაა? ან იქნებ არ გწამთ, რომ ეს ნათქვამი ღმრთისაგან არის? ესენი ღმრთისაგან გამოგზავნილი წერილებია. მაშ, ეკლესიებში შევიდეთ შესაფერისი პატივით და ნათქვამს კრძალვით მოვუსმინოთ.
„რისთვის შევდივარ, — ამბობს, — თუ ვინმეს ქადაგებას არ ვისმენ?“ აი, ამან დაღუპა და გახრწნა ყველაფერი. რა საჭიროა მქადაგებელი? ეს საჭიროება ჩვენი უდებებისაგან გაჩნდა. რატომ არის ქადაგების საჭიროება? საღვთო წერილებში ყოველივე ცხადი და პირდაპირია; ყველაფერი აუცილებელი ნათელია. მაგრამ რადგან მოსმენაში სიამოვნებას ეძებთ, ამიტომ ქადაგებებსაც ითხოვთ.
აბა მითხარი, სიტყვის როგორი ზვიადობით ლაპარაკობდა პავლე? და მაინც მთელი სამყარო მოაქცია. ან უწიგნური პეტრე როგორი ზვიადობით ლაპარაკობდა? „მაგრამ არ ვიცი, — ამბობს, — რა არის მოცემული საღვთო წერილებში.“ რატომ არ იცი? ნუთუ ებრაულადაა? ნუთუ რომაულადაა? ნუთუ სხვა ენაზეა ნათქვამი? განა ბერძნულად არ ითქმის?
„მაგრამ ბუნდოვნადაა“, — ამბობს. რა არის ბუნდოვანი, მითხარი? განა ისტორიები არ არის? ცხადი ხომ ჯერ უნდა იცოდე, მერე რომ ბუნდოვანთა შესახებ იკითხო. ურიცხვი ისტორიაა საღვთო წერილში; მითხარი ერთი მათგანიც კი; მაგრამ ვერ მეტყვი. ეს ყველაფერი საბაბია და სიტყვებია მხოლოდ.
„ყოველდღე ერთი და იგივე ისმის“, — ამბობს. მერე რა, მითხარი? თეატრებში განა იმავეს არ ისმენ? ცხენთა რბოლებზე განა იმავეს არ ხედავ? და ყველა საქმე განა იგივე არ არის? და მზე განა ყოველთვის იგივე არ ამოდის? და საზრდელადაც განა იმავეს არ ვიყენებთ?
მინდოდა მეკითხა შენთვის: რადგან ამბობ, რომ ყოველდღე ერთი და იგივე გესმის, მითხარი, რომელი წინასწარმეტყველისაა წაკითხული ადგილი, რომელი მოციქულისა, ან რომელი ეპისტოლისა? მაგრამ ვერ იტყვი; პირიქით, ისე ჩანხარ, თითქოს უცხოს ისმენდე. ამრიგად, როცა გინდა უდები იყო, ამბობ, რომ ერთი და იგივეა; ხოლო როცა გეკითხებიან, ისე იქცევი, თითქოს არასოდეს მოგესმინოს. თუ ერთი და იგივეა, უნდა გცოდნოდა ისინი; შენ კი არ იცი. გოდების ღირსია დღევანდელი მდგომარეობა, გოდებისა და ვაებისა, რადგან „ცუდი სადმე ვეცხლისმჭედლობს." ()
განსაკუთრებით სწორედ ამიტომ უნდა მიგეპყროთ ყურადღება — იმიტომ, რომ ერთი და იგივეა, არავითარ შრომას არ გაძლევთ და არც რაიმე უცხოსა და შეცვლილს ვამბობთ. მაშ, რა? რადგან საღვთო წერილის საკითხავებზე ამბობ, რომ ერთი და იგივეა, ხოლო ჩვენი ნათქვამი ერთი და იგივე არ არის, არამედ მუდამ ახალს ვამბობთ, ნუთუ ჩვენს ნათქვამს აქცევთ ყურადღებას? არავითარ შემთხვევაში; არამედ, თუ ვიტყვით: „ჩვენს ნათქვამსაც რატომ არ იმახსოვრებთ?“ — ამბობთ: „ერთხელ ვისმენთ და როგორ შეიძლება დამახსოვრება?“ ხოლო თუ ვიტყვით: „საღვთო წერილის საკითხავებს რატომ არ აქცევთ ყურადღებას?“ — ამბობთ: „მუდამ ერთი და იგივე ითქმის.“ ასე ყოველი მხრიდან სიზარმაცისა და თავის მართლების სიტყვებია. მაგრამ ეს მუდამ ასე ვერ გაგრძელდება; დადგება დრო, როცა ფუჭად და ამაოდ ვიგლოვებთ, რაც ნუ იყოფინ; არამედ გვეღირსოს, რომ აქვე მოვინანიოთ, გონიერებითა და კრძალვით მივაპყროთ ყურადღება ნათქვამს, კეთილ საქმეთა აღსრულებისკენ ვიჩქაროთ და ზედმიწევნით წარვმართოთ საკუთარი ცხოვრება, რათა შევძლოთ იმ აღთქმულ სიკეთეთა მიღწევა, რომლებიც ღმრთის მოყვარულთათვის არის განკუთვნილი.1
ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.
სათარგმნო შენიშვნები
- წყაროს დასასრული მოკლე დიდებისმეტყველების კუდით მოდის; სრული ქართული დიდებისმეტყველება ძირითად ფაილშია მოცემული. ↩