SASOEBA.GE

📋 სარჩევი

„პავლე და სილოანე და ტიმოთე ეკლესიასა თესალონიკელთასა ღმრთისა მიერ მამისა ჩუენისა და უფლისა იესუ ქრისტესა: მადლი თქუენდა და მშჳდობაჲ ღმრთისა მიერ მამისა ჩუენისა და უფლისა იესუ ქრისტესა." ().

1. მადლი, რწმენის ზრდა და სიყვარული

ადამიანთა უმრავლესობა ყველაფერს აკეთებს და ხერხსაც იგონებს, რათა მთავრებთანაც და საკუთარ თავზე აღმატებულებთანაც რაიმე მადლი მოიპოვოს; ამას დიდ საქმედ მიიჩნევენ და თავს ნეტარად თვლიან, თუ საწადელს მიაღწევენ. ხოლო თუ ადამიანებთან მადლის მიღება ასეთი დიდი რამ არის, ღმერთთან მადლის პოვნა რამდენად დიდი იქნება? ამიტომაც პავლე ყოველთვის სწორედ მადლს აყენებს თავისი წერილის დასაწყისში და მასვე გამოითხოვს მათთვის, რადგან იცის: თუ მადლი იქნება, შემდგომ აღარაფერი დარჩება სამწუხარო, არამედ რაც კი მძიმე იქნება, ყოველივე განიხსნება. და რომ გაიგოთ: იოსები მონა იყო, ახალგაზრდა, გამოუცდელი, მოუმზადებელი; უეცრად მთელი სახლის ზედამხედველობა ჩააბარეს და ეგვიპტელ კაცს ანგარიშს აბარებდა. თქვენ იცით, როგორი ფიცხი და შეუნდობელი იყო ის ერი; ხოლო როცა ამ ხასიათს უფროსობა და ძალაუფლებაც ემატება, ძალაუფლებით აღზევებული რისხვა კიდევ უფრო მძაფრდება. ეს ცხადია იქიდანაც, რაც იმ ეგვიპტელმა კაცმა ამის შემდეგ გააკეთა. რადგან როცა ქალბატონი ბრალს სდებდა, იმ ეგვიპტელმა კაცმა ბრალდება შეიწყნარა; თუმცა ძალდატანებას ის კი არ განიცდის, ვისაც სამოსი ხელში უჭირავს, არამედ ის, ვისაც სამოსი გახადეს.

იმ ეგვიპტელ კაცს ხომ უნდა ეთქვა ქალისთვის: ხმა რომ აგეწია, იოსები გაიქცეოდა; და თავი დამნაშავედ რომ მიეჩნია, ბატონის მოსვლას არ დაელოდებოდა. მაგრამ იმ კაცმა მსგავსი არაფერი გაიფიქრა; უგუნურად ყოველივე რისხვას მიანდო და იოსები საპყრობილეში ჩააგდო; ასეთი უგუნური კაცი იყო. თუმცა სხვა გარემოებებიდანაც შეიძლებოდა იოსების კეთილგანწყობასა და გონიერებაზე მიხვედრა; მაგრამ რადგან მეტად უგუნური იყო, მსგავსი არაფერი გაიაზრა. ამრიგად, იოსებს ასეთ ბოროტ ბატონთან ჰქონდა საქმე; მას მთელი სახლის მსახურება ჰქონდა ჩაბარებული და უცხო, მარტო და გამოუცდელი იყო. მაგრამ რადგან ღმერთმა მასზე უხვი მადლი გადმოაფრქვია, იოსებმა ყოველივე ისე გადალახა, თითქოს განსაცდელები არაფრად ყოფილიყოს: ქალბატონის ცილისწამებაც, სიკვდილის საფრთხეც, საპყრობილეც; და ბოლოს სამეფო ტახტამდე მივიდა. ნეტარმა პავლემ დაინახა, რაოდენ დიდია ღმერთის მადლი; ამიტომაც სწორედ ამ მადლს გამოითხოვს მათთვის. სხვა მიზანსაც ისახავს: მას სურს, ისინი წერილის მომავალი სათქმელის მიმართ კეთილად განაწყოს, რათა, თუნდაც ამხილოს და თუნდაც გაკიცხოს, არ განუდგნენ. ამიტომ, უპირველეს ყოვლისა, მათ ღმერთის მადლს ახსენებს და გულს ურბილებს: თუ ჭირი შეემთხვევათ, გაიხსენონ მადლი, რომლითაც უფრო დიდი განსაცდელებისგან იხსნენ, და მცირე განსაცდელებში სასო არ წარიკვეთონ, არამედ იქიდან ჰქონდეთ ნუგეში; როგორც სხვაგანაც წერდა და ამბობდა: „უკუეთუ მტერ რაჲ ვიყვენით, დავეგენით ღმერთსა სიკუდილითა ძისა მისისაჲთა, რაოდენ უფროჲს აწ, და-რა-ვეგენით, ვცხონდეთ მაცხოვარებითა მისითა!" ().

ამბობს: „მადლი თქუენდა და მშჳდობაჲ ღმრთისა მიერ მამისა ჩუენისა და უფლისა იესუ ქრისტესა." (). „მადლობაჲ გჳღირს ღმრთისა მარადის თქუენთჳს, ძმანო, ვითარცა-იგი ღირს არს,“ (). იხილე თავმდაბლობის სიჭარბე: როცა თქვა, „მადლობაჲ გჳღირს“ (), მათ აძლევს საშუალებას, იმსჯელონ და გაიაზრონ: თუ სხვები თქვენს წარმატებათა გამო უპირველესად თქვენით კი არ განცვიფრდებიან, არამედ ღმერთით, მით უმეტეს ჩვენც ღმერთს უნდა ვმადლობდეთ. სხვაგვარადაც აღამაღლებს მათ აზრებს: ის, რასაც ისინი ითმენენ, ცრემლებისა და გლოვის ღირსი კი არ არის, არამედ ღმერთისადმი მადლობისა. ხოლო თუ პავლე სხვის სიკეთეებზე მადლობს, რა დაემართებათ მათ, ვინც არა მხოლოდ არ მადლობს, არამედ შურით დნება კიდეც? „რამეთუ უმეტესად აღორძნდების სარწმუნოებაჲ ეგე თქუენი და განმრავლდების სიყუარული კაცად-კაცადისა თქუენისაჲ ურთიერთარს,“ (). და როგორ შეიძლება რწმენის აღორძნება, იტყვის ვინმე? როგორ? როცა რწმენის გამო რაიმე საშინელს დავითმენთ.

დიდი რამ არის, მართლაც, განმტკიცებაც და ისიც, რომ ზრახვებმა არ წარგვიტაცოს; მაგრამ როცა ქარებიც გვეცემიან, წვიმებიც ჩამოიქცევა, ყოველი მხრიდან მძიმე ქარიშხალი აღდგება და ტალღები ზედიზედ მოდის, ამის შემდეგ კი მაინც არ შევირყევით, ეს სხვა არაფრის ნიშანია, თუ არა იმისა, რომ რწმენა აღორძინდა, უმეტესად აღორძინდა და უფრო მაღალიც გახდა. რადგან როგორც წარღვნისას ყოველივე ქვიანი და დაბალი სწრაფად დაიფარა, ხოლო რაც მაღლა იყო, წყალი მას ვერ სწვდებოდა; ასევე რწმენაც, როცა მაღლა აიწევა, აღარ ჩამოითრევა. ამიტომ არ თქვა: „აღორძნდება“, არამედ: „უმეტესად აღორძნდების სარწმუნოებაჲ ეგე თქუენი და განმრავლდების სიყუარული კაცად-კაცადისა თქუენისაჲ ურთიერთარს,“ (). ხედავ, რომ ესეც ჭირთა წინააღმდეგ ეხმარება: ერთად შეკრულობა და ერთმანეთზე მტკიცედ მიყრდნობა? ამისგანაც დიდი ნუგეში იბადებოდა. ამრიგად, სუსტ სიყვარულსაც და რწმენასაც ჭირები არყევენ, ძლიერს კი უფრო ძლიერს ხდიან. რადგან ტკივილში მყოფი სული, როცა სუსტია, არაფერს შეიმატებს; ძლიერი კი სწორედ მაშინ შეიმატებს ყველაზე მეტად. და სიყვარულიც იხილე: ერთს კი არ უყვარდათ და მეორეს — არა, არამედ სიყვარული ყველასგან თანაბარი იყო; ამას მიანიშნა სიტყვებით: „კაცად-კაცადისა თქუენისაჲ ურთიერთარს,“ (), რომ ეს სიყვარული თანაბრად გაწონასწორებულია, როგორც ერთ სხეულში.

რადგან ახლაც ბევრთან ვპოულობთ სიყვარულს, მაგრამ ისეთ სიყვარულს, რომელიც განყოფის მიზეზი ხდება. როცა ორ-ორად და სამ-სამად ვართ შეერთებულნი, როცა ორნი, ან სამნი და ოთხნი, მეტად არიან ერთმანეთთან შეკრულნი, დანარჩენებს კი თავს არიდებენ, რადგან თავშესაფარი მხოლოდ იმ მცირე წრეში აქვთ და ყველაფერში იმათ ენდობიან, ეს სიყვარულის განყოფაა, არა სიყვარული. მითხარი: თუ თვალი იმ ზრუნვას, რომელიც მთელი სხეულისათვის აქვს, ხელზე გადაიტანს, სხეულის სხვა ასოებს ზურგს შეაქცევს და მხოლოდ მას მიაქცევს ყურადღებას, განა მთელს არ ავნებს? ცხადია. ასევე ჩვენც, თუ სიყვარულს, რომელიც ღმერთის მთელ ეკლესიაზე უნდა ვრცელდებოდეს, ერთსა და მეორეზე შემოვზღუდავთ, ჩვენ თვითონაც, მათაც და მთელსაც ვავნებთ. რადგან ეს სიყვარულისა კი არ არის, არამედ განყოფის ნაპრალებია და დაგლეჯილი რღვევები. რადგან თუნდაც მთელი ადამიანისგან ნაწილი მოვწყვიტო და ავიღო, თვით ეს მოწყვეტილი ნაწილი თავის თავთან შეერთებული, უწყვეტი და შეწებებულია; მაგრამ მაშინაც მოწყვეტილი ნაწილია, რადგან დანარჩენ სხეულთან შეერთებული არ არის.

2. სიყვარულის სისრულე და ჭირთა მოთმინება

რა სარგებელია, თუ რომელიმე ერთი ადამიანი ძლიერ გიყვარს? ასეთი სიყვარული ადამიანურია; ხოლო თუ ადამიანური კი არა, ღმერთის გამოა, მაშინ ყველა გიყვარდეს, რადგან ღმერთმა მტრების სიყვარულიც ბრძანა. ხოლო თუ მტრების სიყვარულიც ბრძანა, მით უმეტეს მათი, ვისაც შენთვის არაფერი დაუშავებიათ? მაგრამ მიყვარსო, ამბობს. მაგრამ არა ასე; უფრო სწორად, არც კი გიყვარს, რადგან როცა ავად მეტყველებ, როცა გშურს, როცა მახეს უგებ, როგორღა გიყვარს? მაგრამ ამას არაფერს ვაკეთებო, ამბობს. მაგრამ როცა მის შესახებ ავად ლაპარაკს ისმენ, მთქმელს პირს არ უკეტავ და ნათქვამს უნდობლობით არ ხვდები? არ აჩერებ მას, და ეს როგორი მეგობრობის ნიშანია?

და ამბობს: „და განმრავლდების სიყუარული კაცად-კაცადისა თქუენისაჲ ურთიერთარს, ვიდრეღა ჩუენ თჳთ თქუენთჳს ვიქადეთ ეკლესიათა შინა ღმრთისათა" (). წინა ეპისტოლეში ხომ ამბობს, რომ მაკედონიისა და აქაიის ყველა ეკლესიაში თესალონიკელთა რწმენის ამბავი გაისმა: „რამეთუ თქუენ მიერ განეფინა სიტყუაჲ იგი უფლისაჲ არა ხოლო მაკედონიას შინა და აქაიას, არამედ ყოველთა ადგილთა სარწმუნოებაჲ თქუენი ღმრთისა მიმართ განჴდა, ვიდრემდის არღარა გჳჴმს ჩუენ სიტყუად რაჲმე. მაგათ თჳთ გითხრან ჩუენთჳს, ვითარი შესლვაჲ გუაქუნდა თქუენდა მიმართ" (); აქ კი ამბობს: თქვენით ვიქადითო. მაშ, მაინც რას ნიშნავს ნათქვამი? იქ ამბობს, რომ მათ თქვენგან სწავლება არ სჭირდებათ; აქ კი არ უთქვამს, რომ მათ ვასწავლით, არამედ — ვიქადით და თავს ვიწონებთო. ამიტომ, თუ ჩვენ თქვენ გამო ღმერთს მადლობასაც ვწირავთ და ადამიანთა წინაშეც ვიქადით, თქვენ მით უფრო გმართებთ, ჩვენს სიკეთეებზე ასე მოიქცეთ. რადგან, თუ თქვენი წარმატებანი სხვებისთვის სიქადულის ღირსია, ჩვენთვის როგორღა იქნება საგლოვი? ამის თქმა შეუძლებელია; ამიტომაც ამბობს: „ვიდრეღა ჩუენ თჳთ თქუენთჳს ვიქადეთ ეკლესიათა შინა ღმრთისათა მოთმინებისა მის თქუენისათჳს და სარწმუნოებისა" (). აქ პავლე იმასაც აჩვენებს, რომ დიდი დრო გავიდა; რადგან მოთმინება ხანგრძლივი დროის შემდეგ ჩანს და არა ორ-სამ დღეში. მაგრამ იგი უბრალოდ მოთმინებას არ ამბობს.

უმთავრესად, რასაკვირველია, აღთქმული სიკეთეების ჯერ არმიღებაც მოთმინების საქმეა; ახლა კი უფრო დიდ მოთმინებაზე საუბრობს. რომელზე-ღა? დევნათა მიერ გამოვლენილზე. ხოლო რომ სწორედ ამას მიანიშნებს, ცხადია იქიდან, რასაც დაურთავს და ამბობს: „ყოველთა მათ შინა დევნულებათა თქუენთა და ჭირთა, რომელთა თავს-იდებთ" (). რადგან ისინი განუწყვეტლივ მტრებს შორის ცხოვრობდნენ, რომლებიც ყოველმხრივ ცდილობდნენ მათთვის ზიანის მიყენებას, და მაინც მტკიცე და შეურყეველ მოთმინებას აჩვენებდნენ. შერცხვეთ მათ, ვინც ადამიანთა მფარველობის გამო მოძღვრებებს იცვლიან. რადგან ჯერ კიდევ ქადაგების დასაწყისში ღარიბი ადამიანები, ყოველდღიური შრომით მცხოვრებნი, საზოგადოებრივ მოღვაწე კაცებთან და ქალაქის პირველ კაცებთან მტრობას იღებდნენ საკუთარ თავზე; არც მეფე იყო სადმე მორწმუნე, არც მთავარი; გამოუცხადებელ ომს ითმენდნენ და მაინც არ იხევდნენ.

„სახედ სიმართლისა, საშჯელისა ღმრთისა" (). იხილე, როგორ კრებს მათთვის ნუგეშს. თქვა: „მადლობაჲ გჳღირს ღმრთისა" (); თქვა, რომ ადამიანთა წინაშე ვიქადითო. ესენიც კარგია; მაგრამ დატანჯული კაცი ყველაზე მეტად ბოროტებათაგან გათავისუფლებას და იმათ დასჯას ეძებს, ვინც ტანჯულებს ცუდად ექცევა. რადგან, როცა სული უძლურია, სწორედ ამას ეძიებს ყველაზე მეტად; სიბრძნისმოყვარე სული კი ამასაც არ ეძიებს. მაშ, რას ნიშნავს, რასაც ამბობს: „სახედ სიმართლისა, საშჯელისა ღმრთისა" ()? მან უკვე ორივე სამაგიეროზე მიანიშნა: ბოროტების მოქმედთა და ტანჯულთა სამაგიეროზე; თითქოს ამბობდეს: როცა ღმერთი თქვენ დაგადგამთ გვირგვინს, მათ კი დასჯის, მისი სიმართლე გამოჩნდება. ამავე დროს ტანჯულებს ანუგეშებს და აჩვენებს, რომ საკუთარი შრომებისა და ოფლის გამო, სიმართლის წესის თანახმადაც, გვირგვინით შეიმოსებიან.

მაგრამ ჯერ მათ ჯილდოს აყენებს წინ. რადგან, თუნდაც ვინმეს ძლიერ სწყუროდეს შურისგება, ჯერ მაინც ჯილდოებს ესწრაფვის. ამიტომაც დაურთავს და ამბობს: „რაჲთა ღირს იქმნეთ თქუენ სასუფეველსა ღმრთისასა, რომლისათჳსცა გევნების" (). ამიტომ მათი ტანჯვა იმიტომ კი არ ხდება, რომ უსამართლოდ მოქმედნი უფრო ძლიერნი არიან, არამედ იმიტომ, რომ სასუფეველში სწორედ ასე შესვლაა საჭირო. რადგან, ამბობს, „მრავლითა ჭირითა ჯერ-არს ჩუენდა შესლვაჲ სასუფეველსა ღმრთისასა" (). „უკუეთუ სამართალ არს ღმრთისა მიერ მიგებად მაჭირვებელთა თქუენთა ჭირი, და თქუენ, ჭირვეულთა, ლხინი ჩუენ თანა გამოჩინებასა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა ზეცით ანგელოზთა თანა ძლიერებისა მისისათა" ().

აქ ეს გამოთქმა ეჭვს კი არ გამოხატავს, არამედ „რადგან“-ის მნიშვნელობით დგას; ასე ვხმარობთ ჩვენც სრულიად აღიარებულსა და უეჭველ საქმეებზე, ანუ: ფრიად სამართლიანია. თუ ღმერთთან სამართლიანია მაჭირვებელთათვის სამაგიეროს მიგება, ამბობს, უთუოდ მიუზღავს კიდეც; თითქოს ამბობდეს: თუ ღმერთს ეს საქმეები ადარდებს, თუ ღმერთი ზრუნავს. ასე თვითონაც აღიარებულ საქმეზე იყენებს ამ „თუ“-ს; თითქოს ვინმეს ეთქვას: თუ ღმერთს ბოროტნი სძულს. ამას ასე ამბობს, რათა ისინი აიძულოს თქვან: დიახ, სძულს; რადგან ასეთი განაჩენები მეტად უდავოა, ვინაიდან თვით მათაც იციან, რომ ეს სამართლიანია. რადგან, თუ ადამიანთა შორის ეს სამართლიანია, მით უფრო — ღმერთთან. ამბობს: „მიგებად მაჭირვებელთა თქუენთა ჭირი, და თქუენ, ჭირვეულთა, ლხინი ჩუენ თანა" ().

3. სასუფევლის სასოება და გეენის ხსოვნა

მაშ რა? ნუთუ თანაბარია საზღაური? არავითარ შემთხვევაში; არამედ იხილე, მომდევნო სიტყვებით როგორ აჩვენებს, რომ სასჯელი ბევრად უფრო მძაფრია, ხოლო შვება ბევრად უფრო დიდი. აჰა, კიდევ სხვა ნუგეში: ამბობს, რომ ჭირთა თანაზიარნი საზღაურშიც თანაზიარნი იქნებიან (ამას ნიშნავს სიტყვა „ჩვენთან ერთად“) და გვირგვინებში უერთებს მათ იმათ, რომელთაც ურიცხვი და უფრო დიდი საქმენიც აღასრულეს. შემდეგ ჟამსაც უმატებს და ამ აღწერით მათ აზრებს აღამაღლებს: სიტყვით თითქოს უკვე ხსნის ცებს და მათ თვალთა წინაშე უფალს აყენებს, ანგელოზთა მხედრობასაც გარს ახვევს და ადგილითაც და მასთან მყოფებითაც უფრო ფართო სურათს ქმნის, რათა მათ ცოტაოდენ ამოისუნთქონ. ამბობს: „და თქუენ, ჭირვეულთა, ლხინი ჩუენ თანა გამოჩინებასა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა ზეცით ანგელოზთა თანა ძლიერებისა მისისათა,“ () „ცეცხლითა ალისაჲთა მიგებად შურის-გებისა, რომელთა-იგი არა იციან ღმერთი და რომელნი-იგი არა დაემორჩილებიან სახარებასა მას უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესსა,“ (). თუ სახარების ურჩნი სასჯელს მიიღებენ, მაშინ მათ, ვინც ურჩობასთან ერთად თქვენც გაჭირვებენ, რა აღარ დაემართებათ?

დააკვირდი მოციქულის გონიერებას: აქ არ თქვა, ვინც თქვენ გაჭირვებთო, არამედ თქვა, ურჩებსო. ამგვარად, ამბობს, თქვენს გამო რომც არა, ღმერთმა თავისივე გამო მაინც უნდა დასაჯოს ისინი. ამრიგად, ეს ნათქვამია დასარწმუნებლად, რომ ისინი უთუოდ უნდა დაისაჯონ; ხოლო უწინდელი სიტყვა იმისთვის ითქვა, რომ შეჭირვებულნიც პატივცემულნი ყოფილიყვნენ. ერთი მხრივ, სასჯელის შესახებ დარწმუნება რწმენას წარმოშობს; მეორე მხრივ კი სიხარულს ის იწვევს, რომ მაჭირვებლები ამ სასჯელს შეჭირვებულთა მიმართ ჩადენილის გამო დაითმენენ. ეს, ერთი მხრივ, შეჭირვებულთა მიმართ ითქვა. მაგრამ ჩვენც შეგვეფერება. ამიტომ, როცა ჭირში ვიქნებით, ეს ვიფიქროთ. სხვისი დასჯით ნუ გავიხარებთ, თითქოს შურს ვიძიებდეთ, არამედ იმით, რომ თვითონვე ასეთი სასჯელისა და ტანჯვისგან ვთავისუფლდებით.

რადგან რა სარგებელი გვაქვს, როცა სხვები ისჯებიან? გთხოვთ, ასეთი სულები ნუ გვექნება; სასუფევლის ფიქრით აღვძრათ თავი სათნოებისკენ. რადგან ის, ვინც ძლიერ სათნოა, არც შიშით აღიძვრება და არც სასუფევლის გამო, არამედ თვით ქრისტესთვის მოქმედებს, როგორც პავლე იქცეოდა. მაგრამ ჩვენ გავიაზროთ სასუფეველში არსებული სიკეთენი და გეენაში არსებული ბოროტებანი; თუნდაც ასე მოვაწესრიგოთ და აღვზარდოთ საკუთარი თავი, ასე წარვმართოთ იგი შესასრულებელი საქმეებისკენ. როცა ახლანდელ ცხოვრებაში რაიმე კეთილსა და დიდს იხილავ, სასუფეველი გაიაზრე და იმ კეთილსა და დიდს არაფრად ჩათვლი. როცა საშინელს იხილავ, გეენა გაიაზრე და იმ საშინელს დასცინებ. როცა ხორციელი სურვილი შეგიპყრობს, ცეცხლს ჩაუფიქრდი; თვით ცოდვის სიამოვნებასაც ჩაუფიქრდი, რომ არაფრის ღირსი არ არის და სიამოვნებაც კი არ აქვს. თუ აქ დადგენილი კანონების შიშს ისეთი ძალა აქვს, რომ ბოროტ საქმეებსაც განგვაშორებს, რამდენად უფრო მეტად განგვაშორებს მომავალთა ხსოვნა — უკვდავი სამაგიერო და საუკუნო სასჯელი? თუ მიწიერი მეფის შიში ამდენ ბოროტებას გვაშორებს, რამდენად უფრო მეტად — საუკუნო მეფის შიში? მაშ საიდან შეგვიძლია ეს შიში განუწყვეტლად გვქონდეს? თუ განუწყვეტლად ვისმენთ საღვთო წერილს.

რადგან თუ მხოლოდ დანახული მიცვალებული ასე კუმშავს ჩვენს გონებას, რამდენად უფრო მეტად გეენა და ჩაუქრობელი ცეცხლი? რამდენად უფრო მეტად დაუსრულებელი მატლი? თუ გეენას მუდამ გავიაზრებთ, სწრაფად არ ჩავვარდებით მასში. ამიტომ დაგვემუქრა ღმერთი სასჯელით; ამ სასჯელზე ფიქრს დიდი სარგებელი რომ არ ჰქონოდა, ღმერთი ამ სასჯელით არ დაგვემუქრებოდა. მაგრამ რადგან ამ სასჯელის ხსოვნა დიდ საქმეთა აღსრულებას ძალუძს, ღმერთმა ამ სასჯელის მუქარა, როგორც მაცხოვნებელი წამალი, ჩვენს სულებში ჩადო. ნუ უგულებელვყოფთ ამოდენა სარგებელს, რომელიც აქედან იშობა; ამ ხსენებას გამუდმებით მივუბრუნდეთ, სადილისა და ვახშმის დროსაც. რადგან სასიამოვნოებზე საუბარი სულს არაფერს არგებს, არამედ უფრო უძლურს ხდის; მწუხარესა და მჭმუნვარეზე საუბარი კი სულის ყოველ გაფანტულსა და განღვრილ ნაწილს მოკვეთს, უკან მოაქცევს და დაშლილ სულს შეკრებს. ვინც თეატრებსა და სახიობაზე საუბრობს, სულს არაფერს არგებს, არამედ უფრო მეტად აღაგზნებს და უფრო წინდაუხედავს ხდის; ხოლო ვინც სხვის საქმეებზე ზრუნავს და ზედმეტად იძიებს, ამ ცნობისმოყვარეობით ხშირად სულს საფრთხეებსაც აკიდებს. ხოლო ვინც გეენაზე საუბრობს, არც რაიმე საფრთხე ექნება და სულსაც უფრო თავშეკავებულს ხდის.

მაგრამ სიტყვების სიმძიმე გაშინებს? განა თუ გაჩუმდები, გეენას ჩააქრობ? ან თუ იტყვი, განა შენ აანთებ? იტყვი თუ არ იტყვი, ცეცხლი მაინც ამოიფრქვევა. გეენაზე განუწყვეტლად ითქმოდეს, რათა არასოდეს ჩავარდე მასში. შეუძლებელია, გეენაზე ფიქრით დაკავებულმა სულმა სწრაფად შესცოდოს; რადგან მოისმინე საუკეთესო შეგონება, რომელიც ამბობს: „გახსოვდეს შენი უკანასკნელნი და უკუნისამდე არასოდეს შესცოდავ.“ ()¹. შეუძლებელია, პასუხისგების შიშით შეპყრობილი სული ცოდვათა მიმართ ფრთხილი არ იყოს; რადგან გონებაში მომძლავრებული შიში მასში ამქვეყნიურს არაფერს ტოვებს. თუ გეენის შესახებ წარმოთქმული სიტყვა ასე ამდაბლებს და კუმშავს სულს, განა სულებში მარადის დამკვიდრებული ფიქრი ყოველგვარ ცეცხლზე მეტად არ ასუფთავებს მას?

სასუფეველი ისე ხშირად ნუ გვახსოვს, როგორც გეენა; რადგან შიში უფრო ძლიერია, ვიდრე აღთქმა. ვიცი, მრავალი ურიცხვ სიკეთესაც უგულებელყოფდა, ოღონდ სასჯელისაგან გათავისუფლებულიყო; ჩემთვისაც ახლა საკმარისია ის, რომ არ დავისაჯო და ტანჯვას არ მივეცე. ვინც გეენას თვალწინ დაიყენებს, გეენაში არ ჩავარდება; ვინც გეენას უგულებელყოფს, გეენას ვერ გაექცევა. რადგან როგორც ჩვენთან, ვინც სასამართლოების ეშინია, სასამართლოებში არ გაებმება, ხოლო ვინც უგულებელყოფს, სწორედ ისინი ეხვევიან უმეტესად; ასევეა იქაც. ნინეველებს დაქცევის რომ არ შეშინებოდათ, დაიქცეოდნენ; მაგრამ რადგან შეეშინდათ, არ დაიქცნენ. ნოეს დროს წარღვნის რომ შეშინებოდათ, წარღვნით არ დაიღუპებოდნენ; სოდომელებსაც რომ შეშინებოდათ, არ დაიწვებოდნენ. დიდი ბოროტებაა მუქარის უგულებელყოფა; ვინც მუქარას უგულებელყოფს, მალე მას საქმითვე გამოცდის. არაფერი არის ისე სასარგებლო, როგორც გეენაზე საუბარი; ის ჩვენს სულებს ყოველ ვერცხლზე უფრო ხალასს ხდის. რადგან მოისმინე წინასწარმეტყველისა, რომელიც ამბობს: „რამეთუ ყოველნი სამართალნი მისნი წინაშე ჩემსა არიან და სიმართლენი მისნი არა განვიშორენ ჩემგან.“ (). ქრისტეც განუწყვეტლად საუბრობს გეენაზე. რადგან გეენაზე საუბარი, თუნდაც მსმენელს ამწუხრებდეს, მსმენელსვე უდიდეს სარგებელს აძლევს.

4. გეენის ხსენებით სულის მოწესრიგება

რამეთუ ასეთია ყოველივე, რაც სარგებელს გვაძლევს; და ნუ გაიკვირვებ: წამალიცა და საზრდელიც, თავდაპირველად ავადმყოფს რომ აწუხებს, შემდეგ სარგებელს მოუტანს. ხოლო თუ სიტყვათა სიმძიმეს ვერ ვითმენთ, ცხადია, საქმით მოვლენილ ჭირსაც ვერ ავიტანთ. თუ გეენის შესახებ სიტყვებს ვერავინ ითმენს, ცხადია, დევნა რომ მოგვწეოდა, ცეცხლისა და რკინის წინაშე ვერავინ დადგებოდა. ვავარჯიშოთ ჩვენი სმენა, რომ არ განაზდეს; რადგან აქედან საქმით გამოცდამდეც მივალთ. თუ საშინელთა მოსმენას შევეჩვევით, საშინელთა დათმენასაც შევეჩვევით; ხოლო თუ ისე მოდუნებულნი ვიქნებით, რომ სიტყვებსაც ვერ ვიტანდეთ, როდისღა დავდგებით საქმეთა წინაშე? ხედავ, როგორ უგულებელყოფს აქაურ ყოველივესა და ზედიზედ მოსულ საფრთხეებს ნეტარი პავლე? რატომ? იმიტომ, რომ გაწვრთნილი ჰქონდა თავი, რათა ღმერთისთვის სათნო საქმეთა გამო გეენაც კი არად ჩაეგდო. ის ქრისტესადმი სიყვარულის გამო თვით გეენის გამოცდასაც არაფრად რაცხდა; ჩვენ კი, ჩვენთვის სასარგებლო საქმეთა გამოც, გეენის შესახებ სიტყვებსაც ვერ ვითმენთ. ახლა კი მცირედი მოისმინეთ და მიდიხართ; გევედრებით თქვენ, თუ თქვენში რაიმე სიყვარულია, ამ საკითხებზე საუბარს მუდამ უბრუნდებოდეთ. ვერაფრით გავნებენ, თუნდაც სარგებელი არ მოგიტანონ; თუმცა აუცილებლად სარგებელსაც მოგიტანენ, რადგან საუბრების მიხედვით სულიც ყალიბდება.

„ნუ სცთებით: განხრწნიან წესთა კეთილთა ზრახვანი ბოროტნი." (), ამბობს. მაშასადამე, კეთილი საუბრები სარგებელს გვაძლევს; მაშასადამე, შიშის მომგვრელი საუბრებიც გონს მოგვაგებს. რამეთუ სული თითქოს ცვილია: თუ მას ცივი საუბრებით შეეხები, გააქვავებ და გაამაგრებ; ხოლო თუ ცეცხლით მხურვალე საუბრებით შეეხები, დაარბილებ. როცა დაარბილებ, რა სახეც გინდა, იმას მისცემ და მასზე სამეფო ხატებასაც ჩააკვეთავ. მაშ, დავიხშოთ ჩვენი სასმენელი ამაო საუბრებისათვის; მცირე არ არის ეს ბოროტება; აქედან წარმოიშობა ყოველივე ბოროტი. ჩვენი გონება საღვთო სიტყვებისთვის ყურადღების მიქცევას რომ ყოფილიყო შეჩვეული, სხვა სიტყვებისკენ აღარ მიიქცეოდა; ხოლო სხვა სიტყვებისკენ რომ არ მიექცეოდა, ბოროტ საქმეებსაც აღარ გაჰყვებოდა. რადგან სიტყვა საქმეებისკენ მიმავალი გზაა: ჯერ ვფიქრობთ, შემდეგ ვამბობთ, შემდეგ ვაკეთებთ. ბევრნი ხშირად, თავშეკავებულნიც კი, სამარცხვინო სიტყვებიდან სამარცხვინო საქმეებამდე მივიდნენ. რამეთუ ჩვენი სული ბუნებით არც კეთილია და არც ბოროტი, არამედ ნებელობით ხდება ერთიცა და მეორეც.

როგორც აფრა, საითაც ქარი დაუბერავს, გემს იქით გადაიყვანს, უფრო სწორად კი, როგორც საჭე მართავს გემს, თუ ქარი ზურგიდან უბერავს, ასევე განსჯაც, თუ კეთილი სიტყვები მას ხელშემწყობი ქარივით ატარებენ, საფრთხის გარეშე იცურებს; ხოლო თუ სიტყვები საწინააღმდეგოა, ხშირად განსჯასაც ჩაძირავენ. რამეთუ რაც არის ქარები გემებისთვის, ის არის სიტყვები სულებისთვის: საითაც გენებოს, სულს იქით გადაიყვან და მოაბრუნებ. ამიტომაც ვიღაც შეგონებით ამბობს: „ყოველი თხრობაჲ შენი იყავნ სჯულსა შინა უზენაესისასა." ()² ამიტომ გევედრებით: როგორც კი ბავშვებს ძიძისგან ავიყვანთ, დედაბრულ ზღაპრებს ნუ შევაჩვევთ მათ; არამედ ადრეული ასაკიდანვე ისწავლონ, რომ განკითხვა არსებობს; რომ სასჯელი არსებობს, ეს მათ გონებაში ჩაესჭედოს. ეს შიში, ფესვებს რომ გაიდგამს, დიდ სიკეთეებს იქმს. რადგან სული, რომელიც ადრეული ასაკიდანვე ისწავლის ამ მოლოდინით შეძრწუნებას, ადვილად ვერ ჩამოიშორებს ამ შიშს. არამედ, როგორც დამორჩილებული ცხენი, რომელსაც მხედრად გეენის ფიქრი აზის, მოწესრიგებულად ივლის და სასარგებლოს წარმოთქვამს და იტყვის; და ვერც სიჭაბუკე, ვერც სიმდიდრე, ვერც ობლობა და ვერც სხვა რამ ავნებს მას, რადგან ასეთი მტკიცე განსჯა ექნება, ყოველივეს წინაშე გამძლე.

ამ სიტყვებით ჩვენც მოვაწესრიგოთ საკუთარი თავი, ასევე ცოლები, მონები, შვილები და მეგობრები, და თუ შესაძლებელია, მტრებიც. რადგან ამ სიტყვებით შეგვიძლია ცოდვათა დიდი ნაწილი მოვკვეთოთ, და უმჯობესია მწუხარე საგნებზე ვჩერდებოდეთ, ვიდრე სასიამოვნოზე; ეს კი იქიდანაც ცხადია. აბა მითხარი: თუ შეხვალ სახლში, სადაც ქორწილი იმართება, მცირე ხანს სანახაობით გაიხარებ; შემდეგ კი, წამოსული, მწუხარებით საკუთარ თავს დაადნობ, რადგან ამდენი არ გაქვს. ხოლო თუ გლოვის სახლში შეხვალ, თუნდაც ისინი დიდად მდიდარნი იყვნენ, წამოსული უფრო დამშვიდდები; რადგან იქიდან შურს კი არ მიიღებ, არამედ ნუგეშსა და გამხნევებას შენი სიღატაკის გამო. საქმით იხილე, რომ სიმდიდრე თავისთავად სიკეთე არ არის, სიღატაკეც ბოროტება არ არის, არამედ ორივე განურჩეველი რამეა. ასევე ახლაც, თუ ფუფუნებაზე ილაპარაკებ, უფრო მეტად ჭრი იმ სულს, რომელსაც, შესაძლოა, ფუფუნების საშუალება არა აქვს; ხოლო როცა ფუფუნების წინააღმდეგ ილაპარაკებ და საუბარში გეენის შესახებ სიტყვებს ჩართავ, ეს საუბარი გაგახარებს და დიდ სიამეს შობს. რადგან როცა გაიაზრებ, რომ ფუფუნება იმ ცეცხლის წინააღმდეგ ვერაფრით დაგვიცავს, მას აღარ მოიძიებ; ხოლო თუ იფიქრებ, რომ იგი იმ ცეცხლს უფრო მეტად ანთებს ხოლმე, არა მხოლოდ აღარ მოიძიებ მას, არამედ ზურგსაც შეაქცევ და განიშორებ.

ნუ გავურბივართ გეენის შესახებ სიტყვებს, რათა თვით გეენას გავექცეთ; ნუ გავურბივართ სასჯელის ხსოვნას, რათა არ დავისაჯოთ. იმ მდიდარს იმ ცეცხლზე რომ ეფიქრა, არ შესცოდავდა; მაგრამ რადგან ის ცეცხლი არასოდეს გაიხსენა, ამიტომ მასში ჩავარდა. მითხარი, ადამიანო, როცა ქრისტეს სამსჯავროს წინაშე წარდგომა გელის, ყოველივეზე უფრო ლაპარაკობ, ვიდრე ამაზე? და როცა მსაჯულთან საქმე გაქვს, ხშირად მხოლოდ სიტყვების გამოც კი, არც ღამით, არც დღისით, არც დროსა და არც საათს სხვა რამეს ამბობ, არამედ მუდამ იმ საქმეზე ლაპარაკობ. ხოლო როცა მთელი შენი ცხოვრებისათვის პასუხის გაცემა და ანგარიშის ჩაბარება გელის, იმასაც ვერ ითმენ, რომ სხვები იმ სამსჯავროს გახსენებენ? ამიტომაც ყველაფერი დაღუპული და გახრწნილია: ადამიანურ სამსჯავროზე ყოფითი საქმეების გამო წარდგომა რომ გველის, ყველაფერს ვამოძრავებთ, ყველას ვევედრებით, განუწყვეტლივ ამაზე ვზრუნავთ და ყველაფერს ამისთვის ვაკეთებთ. ხოლო როცა ცოტა ხანში ქრისტეს სამსჯავროზე მისვლა გველის, არაფერს ვაკეთებთ არც ჩვენით და არც სხვების მეშვეობით, და მსაჯულსაც არ ვევედრებით. თუმცა იგი დიდ ვადას გვაძლევს და შუა ცოდვებში არ გვიტაცებს, არამედ გვაცლის მათგან განძარცვას; და მასთან მისულთაგან არავის უგულებელყოფს ის სიკეთე და კაცთმოყვარეობა. ჩვენ კი მეტს არაფერს ვაკეთებთ; ამიტომ უფრო დიდია სასჯელი. მაგრამ ნუ იყოფინ, რომ ეს მოხდეს. ამიტომ გევედრებით, ახლა მაინც გონს მოვეგოთ; გეჰენა თვალწინ გვქონდეს, იმ შეუვალ ანგარიშებზე ვფიქრობდეთ, რათა ამაზე ფიქრით ბოროტებას გავექცეთ, სათნოება ავირჩიოთ და შევძლოთ იმ აღთქმულ სიკეთეთა მიღწევა, რომლებიც მის მოყვარულთათვის არის განკუთვნილი.³

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები