ფსალმუნნი 18:2

...მათ 5:19). ამრიგად, შენს ცხოვრებას ჰქონდეს ბრწყინვალე ხმა, რომელიც ამას ასწავლის; და თუნდაც პირი დახშო, საყვირზე ბრწყინვალედ აჟღერდები როგორც ახლომყოფთათვის, ისე შორეულთათვის. ასევე „ცანი უთხრობენ დიდებასა ღმრთისასა“ (ფსალმ 18:2). მას არც პირი აქვს, არც ენას ამოძრავებს და არც ქვემოდან სუნთქვას გამოსცემს, არამედ ხილული მშვენიერებით მჭვრეტელს შემოქმედის საკვირველებამდე მიუძღვება. ამრიგად, რაც იქ, ცის შემთხვევაში, ხილული მშვენიერებაა, ის იყოს შენს სულში სათნოება.

თუ კი შებილწული ხარ, უთვალავი ბრალმდებელი გყავს და ყველაზე უწინ სინდისი, და მაინც მოძღვრის საყდრის დაკავებას ესწრაფვი, მაშინ, როცა ბოროტებას გაკიცხავ, სხვებზე მეტად საკუთარ თავს დასდებ ბრალს. „და აღიღებ აღთქმასა ჩემსა პირითა შენითა?“ (ფსალმ 49:16). კარგად თქვა: „პირითა შენითა“ (ფსალმ 49:16)....

...და თქვა: „უგალობდეთ უფალსა, რამეთუ დიდებით დიდებულ არს“ (გამ 15:1). არის დიდებისმეტყველებაც თვით ქმნილების მეშვეობით, როგორც თვით ეს მეფსალმუნე ამბობს: „ცანი უთხრობენ დიდებასა ღმრთისასა და ქმნილსა ჴელთა მისთასა მიუთხრობს სამყარო“ (ფსალმ 18:2). ასევე აქაც ქმნილება აქებს მას სილამაზით, მდგომარეობით, სიდიდით, ბუნებით, გამოყენებით, მსახურებით, მდგრადობითა და იმ სარგებლობით, რომელიც მისგან წარმოიშობა. ამიტომ, როცა ამბობს: „აქებდით უფალს, ანგელოზნო, ძალნო, ცანო, მთვარევ, მზეო, ვარსკვლავნო და წყლებო, რომლებიც ცათა ზემოთ ხართ“, ამას ამბობს: ყოველი შექმნილი თავისი შემოქმედის სიბრძნეს შეეფერება და მრავალი საკვირველებით არის სავსე. ამას მოკლედ მოსეც შესავალში ამბობდა: „და იხილნა ღმერთმან ყოველნი, რაოდენნი ქმნნა, და აჰა კეთილ. ფრიად“ (დაბ 1:31). იმდენად კეთილია ყოველივე, რომ შემოქმედს ადიდებს და მჭვრეტელს შემქმნელის ქებისკენ მიუძღვება.

2. ქმნილების დამტკიცება და განგების სიუხვე

ამრიგად, ამას უწოდებს იგი ქებას: შექმნილთა მშვენიერებას, რომელიც შემქმნელს ჰიმნურ...

...და როგორ არ არის უგუნურება, როდესაც თვით ქმნილება ყოველდღე და ყოველ საათს აღავლენს მეუფისადმი დიდებისმეტყველებას? რადგან ამბობს: „ცანი უთხრობენ დიდებასა ღმრთისასა და ქმნილსა ჴელთა მისთასა მიუთხრობს სამყარო. დღე დღესა აუწყებს სიტყუასა და ღამე ღამესა მიუთხრობს მეცნიერებასა“ (ფსალმ 18:2-3). მზეცა და მთვარეც, ვარსკვლავთა მრავალფეროვანი დასიც და ყოველივე დანარჩენის წესრიგიც თავის შემოქმედს ქადაგებს. მაშ, კაცი, რომელიც ყოველივე ამაზე პატივით უმეტესია, მაგრამ ამას არ აკეთებს და ისეთ ცხოვრებასაც კი აჩვენებს, რომლის გამოც მის შემქმნელ ღმერთს გმობენ, ასეთი კაცი როგორი შენდობის ღირსი იქნება? და რა გამართლება ექნება, როდესაც სწორედ ამისთვის არის შექმნილი, რომ კაცთმოყვარე ღმერთს სათნო ეყოს და მომავალ სასუფეველს ეზიაროს, მაგრამ ამაზე დიდად არ ზრუნავს, არამედ ამქვეყნიური საქმიანობებითა და სოფლის საზრუნავებით თავს იხვევს? მაგრამ წინასწარმეტყველი ასეთი არ იყო; იგი მთელი ცხოვრების განმავლობაში ღმერთს ქებას აღუვლენდა - სიტყვებითაც და საქმეებითაც.

რადგან ბევრ რამეში ვართ მისი მო...

...ძრავებს. რადგან ადამიანთა მოდგმა მან მხოლოდ ამოდენა და ამგვარი ქმნილების შექმნით კი არ გამოასწორა, არამედ სჯულის დადებითაც. ამიტომ მეთვრამეტე ფსალმუნშიც, როცა ეს ორი ნაწილი განყო, დასაწყისში ამბობდა: „ცანი უთხრობენ დიდებასა ღმრთისასა“ (ფსალმ 18:2); ხოლო შუაში რომ მივიდა და ქმნილების შესახებ სიტყვა დაასრულა, დაურთო: „შჯული უფლისაჲ უბიწო არს და მოაქცევს სულთა“ (ფსალმ 18:8); „მცნებაჲ უფლისაჲ ბრწყინვალე არს, განმანათლებელ თუალთა“ (ფსალმ 18:9). ასევე აქაც, როცა თქვა მის საკვირველებებსა, სასწაულებსა და საქმეებზე, სიტყვა მცნებათა საკითხზე გადააქვს და ასე ამბობს: „სარწმუნო არიან ყოველნივე მცნებანი მისნი, განმტკიცებულ არიან უკუნითი უკუნისამდე, შექმნულ არიან ჭეშმარიტებით და სიწრფოებით“ (ფსალმ 110:7–8). „ყველანი“ უბრალოდ კი არ თქვა, არამედ მცნებათა მრავალგვარობას რომ გულისხმობდა, ეს სიტყვა ამიტომ დასვა.

მცნებებია ქმნილებისაც, რომლებსაც მთელი ქმნილება...

...და რომ გაიგო, როგორ ჟღერენ ისინი თავისთავად, მსჯელობით ჩამოჰკარი ცის სიმს და მოისმენ, როგორ გამოსცემს იგი დიდ ხმას და ღმერთს დიდებას აღუვლენს. სწორედ ეს იხილა წინასწარმეტყველმაც და თქვა: „ცანი უთხრობენ დიდებასა ღმრთისასა და ქმნილსა ჴელთა მისთასა მიუთხრობს სამყარო“ (ფსალმ 18:2).

იმ სიმიდან გადადი დღისა და ღამის სიმზე, და დაინახავ, რომ ეს ხმებიც ყოველ ლირასა და ქნარზე უფრო ტკბილად ჟღერენ, განსაკუთრებით მაშინ, როცა არსებობს ვინმე, ვინც ამ სიმების აჟღერება იცის. „და როგორ ჟღერენ?“ ამბობს ვინმე. ცა არც პირს ამოძრავებს, არც ენას, არც სასას, არც კბილებს და არც ბაგეებს; მაშ, როგორ გამოდის ხმა? ან დღე როგორ მეტყველებს? რადგან არც ცა, დღე და ღამე არიან სამეტყველო ორგანოები; მათი ხმა მზისა და მთვარის სვლაა, დღე და ღამე, დროის გადასვლა. ამიტომ, რათა უფრო უხეში გაგების მქონეთაგან ვინმე, ამის მოსმენისას, არ შეშფოთდეს და არ დაიბნეს, მოისმინე, როგორ იცავს წინასწარმეტყველი ნათქვამს. რადგან, როცა თქვა: **„ცანი უთხრობენ დიდებასა ღ...

...ჲ, რომელი ჩუენ გან[კაცები]თა შეგჳმზადა, მაშინ უმეტესად გამოაბრწყინვოს მან თავადმან და მნათობნი იგი მისნი გამოაჩინნეს ფრიად უბრწყინვალჱს მზისა.

ამის სულიერისა სამყაროჲსათჳს იტყოდა [დავით წინაჲსწარმეტყუელი სულითა], ვითარმედ: „ცანი უთხრობენ დიდებასა ღმრთისასა, დაბადებულსა ქმნილსა ჴელთა მისთასა - სამყაროჲ“, (შდრ. ფსალმ. 18,2) რამეთუ ჭეშმარიტად იქმნა ესე. ვინაჲთგან შემდგომად აღდგომისა უბრძანა ქრისტემან წმიდათა მოციქულთა, ვითარმედ: „წარვედით, მოიმოწაფენით ყოველნი წარმართნი“, (მათ. 28,19) და მერმე, დღესა მას მეერგასესა, მოუვლინა სული წმიდაჲ და აღავსნა იგინი მადლითა, განვიდეს და მოიმოწაფნეს ყოველნი წარმართნი და მიუთხრობდეს დიდებასა ღმრთისასა და საქმეთა მათ მიუთხრობელისა განგებულებისა მისისათა. ხოლო არა სიტყჳთ ოდენ აღასრულეს ქადაგებაჲ, არამედ მადლითა სულისა წმიდისაჲთა წერითცა დაგჳტევეს საიდუმლოჲ ცხორებისაჲ, რამეთუ აღწერეს წმიდაჲ სახარებაჲ ყოვლადქებულთა მახარებელთა, რომელთაცა უბრძანა სულმან წმიდამან აღწერად, და გუასწავლნეს დიდებულნი იგი საკჳრველებანი, რომელნი აღასრულნა უფალმან ჩუენმან იესუ ქრისტე, სოფელსა შინა რაჲ იქცეოდა კაცთა თანა, და ყოველივე, რაჲ-იგი ცხორებისა ჩუენისათჳს თავს-იდვა: ჯუარ-ცუმაჲ, დაფლვაჲ და აღდგომაჲ...