წინასწარმეტყველება ესაიასი 66:2

...არსადა“** (ამბაკ 1:13).

ამიტომ პირს იბრუნებს მათგანაც, ვინც სასოწარკვეთას მისცემია. ამიტომ ამბობს: „და ვის ზედა მივიხილო, არამედ ანუ მდაბალსა ზედა და მყუდროსა და მძრწოლარესა სიტყუათაგან ჩემთა?“ (ესაია 66:2). მაშ, ამ სათნოებას ვესწრაფოთ, რათა მისი პირი ჩვენკენ მოვაქციოთ და ბოროტების უფსკრულებში არ ჩავცვივდეთ, სადაც დიდი სიბნელე იპყრობს. დაცემულებსაც შეუძლიათ კვლავ აღდგნენ. ამიტომ დაცემულები ქვემოთ დაგდებულნი არ უნდა დარჩნენ. ხოლო ცოდვის ბუნება ისეთი ორმოა, რომელსაც მძვინვარე მხეცები ჰყავს და სიბნელით არის სავსე. ამიტომ ორმოში ჩავუშვათ წერილთა თოკები და მათ ჩვენი ნებაც დავურთოთ; მაშინ სწრაფად აღვდგებით, თუნდაც დავეცეთ. მაგრამ როგორ შეიძლება ამ გზის დასაწყისი გაჩნდეს? თუ დაცემის შემდეგ უგულისყურონი არ გავხდებით და არც სასოწარკვეთილებას მივეცემით, არამედ საკუთარ თავს ამ წი...

...რომელიც ყველაზე მეტად დიდი მოშურნეობის საგანი იყო. რისთვის აკეთებს ამას? ორი მიზეზის გამო: ერთი მხრივ იმიტომ, რომ ღმერთისთვის ეს განსაკუთრებით სათნოა; ამბობს: „ვის მივხედო, თუ არა მშვიდსა და წყნარსა და სიტყუათა ჩემთაგან მძრწოლარესა?“ (ესაია 66:2)¹. მეორე მხრივ კი იმიტომ, რომ სწორედ ეს იყო ყველაზე გადაუდებელი: ტაძრის აღდგენა, ქალაქის აშენება და ძველი ცხოვრების წესის დაბრუნება; ამიტომ სიტყვას უმეტესად აქეთ მიაჩქარებს, ერთს, როგორც ცხადსა და ყველასგან აღიარებულს, გვერდით ტოვებს, ხოლო ყველასთვის აშკარას, სიმშვიდის საქმეს, რომელიც წინამდებარე საკითხისთვის ყველაზე მეტად სჭირდებოდა, შუაში გამოიტანს.

რის ნახვას ისწრაფოდნენ? ტაძრის აღდგენასა და ძველი სიწმინდის დაბრუნებას. ამიტომ, რადგან დავითმა ყველაზე მეტად სწორედ ამაში გამოიბრწყინა, ფსალმუნმგალობელი ღმერთს ტაძრის აშენებას თითქოს დავითის გულმოდგინების საზღაურად სთხოვს და ამბობს: **„მოიჴს...

...რადგან სწორედ ისინი შეისმინებიან ლოცვისას, ვინც გულით მდაბალნი და შემუსვრილნი არიან. აქ იგი ორ რამეს წარმოაჩენს: ლოცვასაც და თავმდაბლობასაც. რადგან ამბობს: „ვის ზედა მივიხილო, არამედ ანუ მდაბალსა ზედა და მყუდროსა და მძრწოლარესა სიტყუათაგან ჩემთა?“ (ესაია 66:2). ამიტომ ყველგან ლოცვის ეტლად თავმდაბლობა გვევლინება. რადგან „მახლობელ არს უფალი შემუსრვილთა გულითა“ (ფსალმ 33:19). ამიტომ მლოცველი განსაკუთრებით უნდა განთავისუფლდეს ვნებათა ანთებისგან; ამასვე მოითხოვს პავლე, როცა ამბობს: „თჳნიერ რისხვისა და გულის ზრახვისა“ (1 ტიმ 2:8). კარგად თქვა: „გლახაკთა ღაღადებისა“, რადგან ღაღადებად გონების განწყობას ამბობს და არა ხმის სიმაღლეს; ხოლო სიტყვებით „არ დაივიწყა“ აჩვენა, რომ ისინი განუწყვეტლივ უხმობდნენ და სათხოვარი თავიდანვე არ უსრულდებოდათ. მაშ, რას ამბობს? ნუ იფიქრებთ, თითქოს ღმერთმა დაივიწყა და ამიტომ არ გამოვიდა ამ საქმეთა გამოსაძიებლად; რადგან მისთვის დამახა...

...ს და უწესო ჟესტებით ნუ აღვმართავთ. რადგან ღმერთს ეს სძულს და მას ზურგს აქცევს, ხოლო თავშეკავებული ადამიანი უყვარს და შეიწყნარებს. რადგან ამბობს: „ვის მივაპყრობ მზერას, თუ არა მშვიდსა და მყუდროს, და ჩემი სიტყვების წინაშე მძრწოლარეს?“ (ესაია 66:2)¹³. ერთმანეთს ვუთხრათ, რომ მას არ სურს, მასთან საუბრისას ჩვენ ერთმანეთთანაც ვსაუბრობდეთ, არც მასთან საუბარი მივატოვოთ, აქ მყოფთა საუბრებს ავაყოლოთ თავი და მარგალიტები ტალახში ავზილოთ. რადგან ასეთ საქციელს საკუთარ შეურაცხყოფად მიიჩნევს და არა დიდებისმეტყველებად. და თუ ვინმე ამ მცნების დარღვევას მოისურვებს, პირი დავუხშოთ, როგორც ჩვენი ცხონების წინააღმდეგ მზრახველი, განვაგდოთ და წმინდა ეკლესიის ზღუდეთა გარეთ გავაძევოთ. რადგან ასე რომ მოვიქცევით, ადვილად ჩამოვიბანთ წინანდელ ცოდვებს, ხოლო თავად მეუფე ჩვენს შუაში გვეყოლება, წმინდა ანგელოზებთან ერთად თანამგალობლად, და იგი თითოეულს კეთილწყობ...

...შევამკოთ, რათა ბრწყინვალე და მბზინავი სულიერი სილამაზის მოპოვებით ზეციერი მეუფე მოვიზიდოთ, და მან ჩვენში სამკვიდრებლის შექმნა კეთილ ინებოს: რადგან ის, სადაც კი კეთილშობილ სულს იხილავს, მაშინვე იქ მოდის. თავადვე თქვა: „ვის ზედა მივიხილო, არამედ ანუ მდაბალსა ზედა და მყუდროსა და მძრწოლარესა სიტყუათაგან ჩემთა?" (ესაია 66:2). ხედავ, რომ თავადვე მიგვითითებს ყველა სულიერ სამკაულზე, რომელთაც სულის კეთილშობილების ბრწყინვალედ ქცევა შეუძლიათ! „მდაბალსა ზედა, — ამბობს, — და მყუდროსა და მძრწოლარესა", შემდეგ კი იმასაც დაურთავს, საიდანაც ყველა სხვა სათნოება მომდინარეობს: „და მძრწოლარესა სიტყუათაგან ჩემთა". რას ნიშნავს: „მძრწოლარესა სიტყუათაგან ჩემთა"? ნიშნავს — ისეთ ადამიანს, რომელიც თავისი საქმეებით ღვთის მცნებებისადმი მორჩილებას ავლენს, როგორც სხვაგანაც ნათქვამია: „ნეტარ არს კაცისა მის, რომელსა ეშინოდის ყოველთაგან ღმრთისმოშიშებით" (იგავ 28:14). ჩვენც, როცა ვხედავთ, რომ ჩვენი მსახური ჩვენს ბრძანებებს დიდი მოშურნეობით, შიშითა და კრძალვით ასრულებს, მას მეტ კეთილგანწყობას და წყალობას ვუჩვენებთ; და მით უფრო მეტად გაგვიწევს წყალობას ჩვენი სახიერი უფალი. ამიტომაც თქვა: **„ვის ზედა მივიხილო, არამედ ანუ მდაბალ...

...არებას გვაძლევს. თუ ასეთ განწყობაში მოვიყვანთ თავს, შევძლებთ ლოცვაც დიდი სიფხიზლით აღვასრულოთ და ცოდვათა აღსარებით ზეგარდმო დიდი მადლიც მოვიპოვოთ. და, რომ ასეთი სულები მეუფისთვის სათნოა, ისმინე, როგორ ამბობს თავად ის: „ვის ზედა მივიხილო, არამედ ანუ მდაბალსა ზედა და მყუდროსა და მძრწოლარესა სიტყუათაგან ჩემთა" (ესაია 66:2). ამიტომაც ქრისტემ, (მოწაფეებთან) საუბრისას, თქვა: „ისწავეთ ჩემგან, რამეთუ მშჳდ ვარ და მდაბალ გულითა, და ჰპოოთ განსუენებაჲ სულთა თქუენთაჲ" (მათ 11:29). ვინც ნამდვილად იმდაბლებს თავს, ის არასოდეს დაუშვებს თავის თავს გაღიზიანებამდე, არ განურისხდება მოყვასს, რადგან მისი სული დამდაბლებულია და იმით არის დაკავებული, რაც მას თავადვე ეხება. რა შეიძლება იყოს უნეტარესი ასე განწყობილ სულზე! ასეთი (ადამიანი) მუდამ ნავსაყუდელში ზის, ყოველგვარი ქარიშხლისგან უსაფრთხო, და ფიქრთა სიმშვიდით ტკბება. ამიტომაც ქრისტემ თქვა: „და ჰპოოთ განსუენებაჲ სულთა თქუენთაჲ". მაგრამ, როგორც ამ ვნებათა დამთრგუნველი დიდ სიმშვიდით ტკბება, ისე, პირიქით, ზარმაცი და უზრუნველი, რომელსაც არ შეუძლია სათანადოდ ალაგმოს მასში წარმოშობილი ვნებები, მუდმივ ღელვაშია, შინაგან ომს აწარმოებს და, მიუხედავად იმისა, რომ არავინ არის, შფოთა...

...ლსა ეძიებენ დაჴსნად.

ხოლო თუ რაზომსა რისხვასა აღსძრავს საქმჱ ესე, არად საჴმარ არს ჩუენდა თქუმად, რამეთუ თქუენ თჳთ უწყით. ამისთჳს უკუე გევედრები, ვძრწოდით სიტყუათაგან მისთა, რაჲთა ესრეთ დაუცხრომელად გუფარვიდეს ჩუენ, რამეთუ იტყჳს: „ვის მივხედნე? გარნა მდაბალთა და მყუდროთა და რომელნი ძრწოდიან სიტყუათაგან ჩემთა“. (ესაია 66,2) დაუტეოთ ყოველივე გამოძიებაჲ და შევმუსრნეთ გულნი ჩუენნი, ვიგლოვდეთ ცოდვათა ჩუენთათჳს, ვითარცა-იგი გჳბრძანა ქრისტემან, მოვიჴსენნეთ ყოველნი ცოდვანი ჩუენნი და ვისწრაფოთ აღჴოცად მათა, რამეთუ მრავალნი გზანი მოუცემიან ჩუენდა ღმერთსა ამის საქმისათჳს. ვითარცა იტყჳს: „იტყოდე შენ ცოდვათა შენთა პირველ, რაჲთა განჰმართლდე“; (ესაია 43,26) და კუალად იტყჳს: „უშჯულოებაჲ ჩემი გითხრა შენ, და შენ მომიტევე ყოველი უღმრთოებაჲ გულისა ჩემისაჲ“, (ფსალმ. 31,5) რამეთუ არამცირედ შეგუეწევის ჩუენ აღჴოცად ცოდვათა ჩუენთა აღსაარებაჲ მათი და ჴსენებაჲ. და კუალად არს სხუაჲცა წამალი აჴოცისა მათისაჲ: რაჲთა არავის ჩუენდა მომართ შეცოდებულისა ვიჴსენებდეთ ძჳრსა, არამედ შეუნდობდეთ. გნებავსა, რაჲთა მესამჱცა გითხრა? ისმინე დანიელ წინაჲსწარმეტყუელისაჲ, რასა იტყჳს: „ცოდვანი შენნი მოწყალებითა აჰჴოცენ და უ...

...მ. 50,19) იხილეა ამისი სიწმიდე? მიხედენ აწ სიხენეშესა ამპარტავანისასა: „საძაგელ არსო წინაშე ღმრთისა ყოველი მაღალი გულითა“. (იგავ. 16,5) რამეთუ მდაბალსა ზედა ღმერთი განისუენებს, ვითარცა იტყჳს: „ვის მივხედნეო, გარნა მშჳდსა და მდაბალსა, რომელი ძრწინ სიტყუათაგან ჩემთა“, (ესაია 66,2) ხოლო ამპარტავანი ეშმაკისა მიერ წარტყუენულ არს, ვითარცა იტყჳს პავლე: „ნუუკუე აღმაღლდესო და სასჯელსა ეშმაკისასა შთავარდეს“. (1 ტიმ. 3,6) რაჲმცა უკუე იყო უძჳრეს ამპარტავანებისა, რამეთუ ესე არს თავი და აღსასრული ყოველთა ბოროტთაჲ; ანუ რაჲმცა იყო უსაწადელეს და უსანატრელეს სიმდაბლისა, რომელი-იგი საკუთარ და საყუარელ ღმრთისა ჰყოფს მუშაკთა მისთა და საწადელ და სანატრელ ყოველთა კაცთა, რამეთუ მუშაკსა მას სიმდაბლისასა ყოველნი ვითარცა მამასა პატივ-სცემენ და ვითარცა ძმაჲ უყუარს და ვითარცა ასოთა თჳსთათჳს ელმის მისთჳს.

ვიქმნეთ უკუე მდაბალ, საყუარელნო, რაჲთა ავმაღლდეთ, რამეთუ ნანდჳლვე აღამაღლებს იგი კაცსა სიმაღლითა მით საღმრთოჲთა, ხოლო ამპარტავანებაჲ ესოდენ დაამდაბლებს, ვიდრეღა ქუესკნელთა ჯოჯოხე-თისათა შთაჰჴდის. ამან დაამდაბლა ფარაო და ცხენებითურთ და მჴედრებით ზღუასა დაანთქა, რამეთუ ამპარტავანებით წინააღუდგე...

...ბავსა თავისა მისისა ხილვად?

თავი სათნოებათაჲ არს სიმდაბლე. ამისთჳსცა მისგან იწყო უფალმან ნეტარებათა მათ, ვითარმედ: „ნეტარ იყვნენ გლახაკნი სულითა“; (მათ. 5,3) და კუალად თქუა წინაჲსწარმეტყუელისა მიერ: „ვის მივხედნე, გარნა მშჳდსა და მდაბალსა და რომელი ძრწინ სიტყუათაგან ჩემთა“; (ესაია 66,2) და კუალად იტყჳს: „მახლობელ არს უფალი მათა, რომელნი განკაფულ არიან გულითა, და მდაბალნი სულითა აცხოვნნეს“. (ფსალმ. 33,19)

ესე არს თავი გუამისა მის სათნოებათაჲსა, რომლისა პირი შუენიერ არს და სასურველ, რამეთუ შემკობილ არს იგი წესიერებითა და სიმშჳდი-თა; თუალნი მისნი განწესებულ არიან სიწმიდითა გულისაჲთა, ამისთჳსცა ღირს იქმნებიან ხილვად უფლისა, ვითარცა იტყჳს: „ნეტარ იყვნენ წმიდანი გულითა, რამეთუ მათ ღმერთი იხილონ“; (მათ. 5,8)

პირი მისი არს სიბრძნე და მეცნიერებაჲ და მარადის გალობაჲ უფლისაჲ ლოცვითა და ვედრებითა ლმობიერითა;

გული მისი არს გულისჴმის-ყოფაჲ წერილთაჲ და დამარხვაჲ მართლმადიდებლობისაჲ და კაცთმოყუარებაჲ და სახიერებაჲ;

გონებაჲ მისი არს სიყუარული, სრულებაჲ იგი და შემაერთებელი და მპყრობელი სათნოებაჲ, სიყუარული ღმრთისა მიმართ და მოყუსისა მიმართ, რომელი ყოვე...

...ელ და უღონო; და ვითარცა გლახაკნი და უნდონი ძრწიან მდიდართა და ძლიერთაგან და ვერ იკადრებენ სამეუფოთა ბრძანებათა გარდასლვად, ესრეთ ეშინის ამათ და ძრწიან მცნებათაგან უფლისათა, რომელთათჳს ესაიაჲსცა წინაწარმეტყუელისა მიერ იტყჳს ღმერთი: „ვის ზედა მივხედნე, გარნა მშჳდსა და მყუდროსა და რომელი ძრწის სიტყუათაგან ჩემთა“. (ესაია 66,2) რამეთუ მრავალნი არიან სიმდაბლისა სახენი: ჴსენებაჲ ცოდვათაჲ, ჴსენებაჲ სამოთხით გამორდომისა ჩუენისაჲ, ჴსენებაჲ უნდოებისა კაცობრივისა ამის ცხორებისაჲ, ბრალობაჲ თავისა თჳსისაჲ - ესევი-თარნი მრავალნი სახენი არიან სიმდაბლისანი; არამედ აწ სრულსა საზომსა სიმდაბლისასა ჰნატრის, რომელი-იგი გამოუთარგმანებელ არს სიტყჳთა, რამეთუ წესი არს სულისა შემუსრვილისა და დამდაბლებულისაჲ, რომელი არა სიმრავლისაგან ცოდვათაჲსა იქმნების (რამეთუ იგი არა სრული სიმდაბლე არს), არამედ სიმრავლესა შინა სათნოებათასა გულისაგან წმიდისა და ღმრთისმოყუარისა იშვების, ვითარცა დავით იტყჳს: „მსხუერპლ ღმრთისა არს სული მდაბალი, გული წმიდაჲ და სული მდაბალი ღმერთმან არა შეურაცხ-ყოს“. (ფსალმ. 50,19)

ესრეთ იყვნეს სამნი იგი ყრმანი, რომელნი სიმდიდრესა მას შინა ესოდენთა სათნოებათასა მდაბალ იყვნეს და გლახაკ სულითა, შემუსრვილ და შეძრწუნებულ. ამისთ...