სახარებაჲ იოვანესი 12:4

...ნ, რამეთუ ღმერთი ნათელ არს და ბნელი არა არს მის თანა არცა ერთ (1,4-5).

თარგმანი: მაშინ აღივსების სიხარული მოძღუართაჲ, რაჟამს სწავლითა მათითა ცხოვნებულნი ზიარ იქმნნენ ღმრთისა, ხოლო აღთქუმაჲ ქრისტეს მიერ სმენილი ესე არს გამოცხადებაჲ ცხორებისა საუკუნოჲსაჲ, რომლისათჳს თჳთ თავადი ჴმობს: "მე ნათელი სოფლად მოვივლინე" (იოან. 12:46), და "მე ვარ ნათელი სოფლისაჲ" (იოან. 8:12), და კუალად თჳთ ესევე ღმრთისმეტყუელი იტყჳს: "ნათელი იგი ბნელსა შინა ჩანს" (იოან. 1:5), ესე იგი არს სიკუდილსა და საცთურსა შინა სოფლისასა, და ესევითარნი ბნელნი მას ვერ ერევიან, ვერცა დააბრყჳლებენ ნათელსა მისსა. ხოლო ოდეს გესმას ბნელი გარემოჲს მისსა დადებულად, ესე მიუწდომელობისათჳს მისისა გულისჴმა-ყავ.

მოციქულისაჲ: უკუეთუ ვთქუათ, ვითარმედ ზიარებაჲ გუაქუს მის თანა და ჩუენ ბნელსა შინა ვიდოდით, ვტყუვით და არა ვიქმთ ჭეშმარიტებასა (1,6).

თარგმანი: ესრეთ ეძიებს ზიარ-ყოფასა ღმრთისასა, რაჲთა, ვითარ-იგი ნათელ არს და ბნელი არა არს მის თანა, ეგრეთვე ჩუენ ვიქმოდით საქმეთა ნათლისათა და განვეშორნეთ საქმეთა ბნელისათა, რამეთუ ბნელსა ცოდვისასა ზიარი ღმრთისა ზიარებისაგან უცხო იქმნების.

მოციქულისაჲ: ხოლო უკუეთუ ნათელსა შინა ვიდოდით,...

...მიუღებდენ მათგან ყოველსა სიტყუასა და დაშჯიდენ მათ, რომელმან სიტყუანი ესე, რომელნი თქუნა, ვითარმედ: „თავით ჩემით არა მოსრულ ვარ“, (იოან. 7,28); (8,42) და ვითარმედ: „მამამან, რომელმან მომავლინა მე, მომცა მცნებაჲ და სხუანი ესევითარნი, რაჲ ვთქუა და რასა ვიტყოდი“, (შდრ. იოან. 12,49); (14,10) და ესე ყოველნი დაუყოფდენ მათ მას დღესა პირსა და მოუღებდენ ყოველსა მიზეზსა. რამეთუ მან ყოველნი ესე სიმდაბლისა სახენი სიტყუანი მათთჳს თქუნა, რაჲთა იგინი მოიქცენ, და ვინაჲთგან არა მოიქცეს, ამისთჳს მათ სიტყუათა დასაჯნენ იგინი. ხოლო რაჲ არს სიტყუაჲ ესე, ვითარმედ: „რომელმან მომავლინა მამამან, მან მომცა მცნებაჲ, თუ რაჲ ვთქუა, ანუ რასა ვიტყოდი“ (12,49)? ანუ ვითარ არს ესე? ნუუკუე ოდეს მოივლინებოდა, მაშინ ისწავლიდა, თუ რასა იტყოდის, და პირველ არა იცოდაა? და რაჲ არს უკუე ამის უბოროტეს, უკუეთუ ესრეთვე ვინ გულისხმა-ყოს სიტყუაჲ ესე და არა გულისხმაჰყოფდეს სიმდაბლისა მის სიტყუათა მიზეზსა? რამეთუ პავლე იტყჳს თავსა თჳსსაცა და მოწაფეთაცა ცებნად, თუ „რაჲ არს ნებაჲ ღმრთისაჲ, კეთილი და სათნოჲ და სრული“, (რომ. 12,2) ხოლო ძემან არა იცოდაა, ვიდრემდე მცნებაჲ მიიღო? და ვითარმცა შესაძლებელ იყო ესე?...

...მახარებელსა არა დაუწერიან, რამეთუ ვითარცა თჳთ იტყჳს, ვითარმედ უმრავლესნი იგი სასწაულნი მისნი არა დაუწერიან. (შდრ. იოან. 20,30); (21,25) ხოლო ქრისტე განეშორა და კუალად მოვიდა რაჲ, ეტყოდა, ვითარმედ: „რომელსა მე ვჰრწმენე, არა მე ვჰრწმენე, არამედ მომავლინებელი ჩემი“. (იოან. 12,44) რამეთუ მარადის ესრეთ იქმს: იწყებს სიტყუათაგან მდაბალთა და მიიყვანებს სიტყუასა თჳსსა მამისა მიმართ და აღამაღლებს სიტყუასა თჳსსა; და რაჟამს იხილოს განფიცხებაჲ მათი, წარვალს მათგან და მერმე კუალად მოიწევის მათა მიმართ, კუალად მდაბალთა სიტყუათა მიერ იწყებს თქუმად, ვითარცა-იგი თქუა რაჲ, ვითარმედ: „ვი-თარცა მესმის, ვშჯი“, (იოან. 5,30) და მერმე აღამაღლა სიტყუაჲ თჳსი, ვითარმედ: „ვითარცა მამაჲ აღადგინებს მკუდართა, ეგრეთვე ძჱ აღადგინებს“; (შდრ. იოან. 5,21) და მერმე მიეფარა და კუალად მივიდა მათა გალილეას და ეტყოდა სწავლასა და თქუა, ვითარმედ ზეცით გარდამოსრულ არს; (შდრ. იოან. 6,38,41,51) და მიეფარა და კუალად კარვობად გამოჩნდა. და ესრეთ ჰყოფდა მარადის სწავლასა თჳსსა მრავალსახედ მიფარვითა და გამოჩინებითა, სიმდაბლითა და სიმაღლითა, ვითარ...

...ეთუ გალილეასცა რაჟამს პასექი იყო და რაჟამს კარვობაჲ იყო, კუალად იმალვოდეს. და კუალად შემდგომად მისა, რაჟამს დღესასწაული იყო, სივლტოლაჲ და დამალვაჲ მოძღურისა მათისა თანა მათთჳს სიხარული იყო. და ამისთჳს იტყჳს ლუკა, ვი-თარმედ: ჰრქუა მათ იესუ: „თქუენ ხართ, რომელნი დაადგერით ჩემ თანა განსაცდელთა შინა ჩემთა“, (შდრ. იოან. 12,4-6) და მე დავადგერ თქუენ თანა განსაცდელთა შინა. ხოლო ამას იტყოდა, რაჲთამცა უჩუენა, ვითარმედ მისისა ძალისა მიერ განძლიერდებიან.

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „და აღვიდეს მრავალნი იერუსალჱმდ სოფლებისაგან უწინარეს პასექისა, რაჲთა განიწმიდნენ თავნი თჳსნი. და მცნებაჲ მიეცა მღდელთმოძღუართა და ფარისეველთა, რაჲთა უკუეთუ ვინ აგრძნეს, სადა არს, აუწყოს მათ, რაჲთა შეიპყრან იგი“ (11,55,57).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: ეჰა განწმედაჲ იგი, რომელსა იქმოდეს გულისსიტყჳთა მკლველობისაჲთა და ჴელითა შებღალულითა სისხლისა მიერ!

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „და იტყოდეს ურთიერთას: ვითარ ჰგონებთ თქუენ, არა-მე მოვიდესა დღესასწაულსა ამას?“ (11,56).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: პასექისა მიერ ენება ბოროტისა ქმნად და ჟამსა მას დღესასწაულისასა ჰყოფდეს ჟამად ქრისტეს მოკლვისა. ჵ უშჯულოებაჲ იგი! რომელ რაჟამს ფრიადი კრძალულებაჲ ჯერ-იყო და შეცოდებულთაცა შენდობაჲ, მაშინ შეუცოდებელისაჲ მის ენება მოკლვაჲ,...

...საქმეთა მომავლინებელისა ჩემისათა, ნუ გრწამს ჩემი“; (იოან. 10,37) და კუალად იტყჳს, ვითარმედ: „მე მამისა თანა, და მამაჲ ჩემ თანა“; (იოან. 10,38); (14, 10-11); (17,21) და კუალად: „რომელმან მიხილა მე, იხილა მამაჲ ჩემი“. (იოან. 12,45) რამეთუ ძალისათჳს იტყოდა, ვითარმედ: „მე და მამაჲ ერთ ვართ“, (იოან. 10,30) და ჴელმწიფებისათჳს იტყოდა: „ვითარცა მამაჲ აღადგინებს მკუდართა და ცხოველ-ჰყოფს, ეგრეთვე ძჱ, რომელთაჲ ენებოს, ცხოველ-ჰყოფს“, (იოან. 5,21) რომელ-ესე შეუძლებელ არს ამის ყოვლისა თქუმაჲ, უკუეთუმცა სხჳსა არსებისა და ბუნებისაჲ იყო და არამცა მისი თანასწორი იყო; რამეთუ სიტყუაჲ, რომელი იტყჳს, ვი-თარმედ: „რაჲთა პატივ-სცემდენ ძესა, ვითარცა პატივ-სცემენ მამასა“, (იოან. 5,23) და ვითარმედ: „საქმეთა, რომელთა იგი იქმს, მეცა ვიქმ“, (შდრ. იოან. 5,19); (14,12) და კუალად, რომელი იტყჳს, ვითარმედ: „მე ვარ აღდგომაჲ და ცხორებაჲ სოფლისაჲ“, (იოან. 11,25) ესე ყოველი სწორებისა მისისა სახე არს, რამეთუ ყოვ...

...ა აღიარებდეს. და კუალად სიმრავლე იგი ერისაჲ შეურაცხ იყო და ვერ კადნიერ იქმნებოდა, და მათ შიშისაგან ვერ შეეძლო კადნიერებით თქუმაჲ, ხოლო მთავართა - დიდებისმოყუარებისაგან. და ამისთჳს ეტყოდა, ვითარმედ: „ვითარ ძალგიც რწმუნებად, რომელნი დიდებასა კაცთაგან მიიღებთ?“ (იოან. 5,44); (შდრ. იოან. 12,43) და იგინი, რომელნი ეძიებდეს უსამართლოებით მოკლვად, იტყოდეს, ვითარმედ: ღმრთისანი ვართ, ხოლო მკურნალსა მას ბრმათასა ეტყოდეს, ვითარმედ: „არა ღმრთისაგან არს, რომელ შაბათსა არა იმარხავსო“. ხოლო ამის სიტყჳსა მიმართ თქუეს მათ: „ვერ ჴელ-ეწიფების კაცსა ცოდვილსა ესევითარისა სასწაულისა ქმნად“, რამეთუ იგინი ბოროტისმოქმედებით სასწაულსა მას დაიდუმებდეს და გარდასლვად შჯულისა შერაცხილსა მას საქმესა შორის შემოიღებდეს, რამეთუ არა იტყოდეს, თუ: შაბათსა შინა ჰკურნებს, არამედ: „შაბათსა არა იმარხავსო“. და კუალად ესენი უძლურებით იტყოდეს, რამეთუ თანაედვა, რაჲთამცა უჩუენეს, ვი-თარმედ არა დაიჴსნების შაბათი, გარნა იგინი ოდენ სასწაულთათჳს იტყჳან, რამეთუ ჯერეთ კაცად ჰგონებდეს მას. თუ არა, თუმცა ესე არა იყო, ძალ-ედვა სხჳთა სახითაცა მიგებად, ვითარმედ უფალი იყო შაბათისაჲ და მან ქმნა იგი, გარნა არარაჲ აქუნდა ესევითარი გონებაჲ, და ვერვინ იკადრებდა მათგანი ცხადად...

...(იოან. 5,45) და: „მე გიცნი თქუენ, რამეთუ სიყუარული ღმრთისაჲ არა გაქუს“; (იოან. 5,42) და: „ვითარ ძალგიც რწმუნებად, რომელნი დიდებასა კაცთაგან მიიღებთ და დიდებასა მხოლოჲსა ღმრთისასა არა ეძიებთ?“ (იოან. 5,44); (შდრ. იოან. 12,43)

ხოლო სიტყუათა ამათ მიერ სხუასაცა მოასწავებს, ვითარმედ ამის მიერ იქმნებოდა სიძულილი მათი მისა მიმართ, რომელ ესრეთ კადნიერებით ამხილებდა, და არა მისგან, რომელ შაბათსა დაჰჴსნიდა. ხოლო რაჲსათჳს მათ წარავლინებს დღესასწაულად და ეტყჳს, ვითარმედ: „აღვედით თქუენ დღესასწაულსა ამას, ხოლო მე არა აღვალ აწ“ (7,8)? ამისთჳს, რაჲთამცა უჩუენა, ვითარმედ არა ეჴმარებიან მას იგინი, არამედ ვინაჲთგან მათ არა ჰნებავს მის თანა ყოფაჲ, მიუშუებს ყოფად საქმეთა მათ ჰურიათაჲსა. ხოლო რაჲსათჳს აღვიდა, ვინაჲთგან ეთქუა, თუ: არა აღმოვალო? არა თქუა, თუ: არა აღმოვალ, არამედ: „აწო არა აღმოვალ“.

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „რამეთუ ჟამი ჩემი არღა აღსრულებულ არს“ (7,8).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: რამეთუ იგი მომავალსა მასღა პასექსა ჯუარს-ეცუმოდა, ვითარ უკუე არა აღვიდა იგიცა? რამეთუ უკუეთუ რომელ ჟამი არღა მოწევნულ იყო, ამისთჳს არა აღვიდოდა, ყოლადვე არა უჴმდა მა-შინ აღსლვაჲ. არამედ არა...

...კუალად მეორედ, რომელი ყოფად არს, არამედ ორნივე არა ერთსა ზედა არიან, რამეთუ პირველ მოვიდა, რაჲთა არა გამოიძინეს, არამედ მოგჳტევნეს ცოდვანი, ხოლო მეორედ მოსლვად არს, არა რაჲ-თა მოგჳტევნეს, არამედ რაჲთა გამოიძინეს. ამისთჳსცა პირველისათჳს იტყჳს, ვითარმედ: „არა მოვედ, რაჲთა დავსაჯო სოფელი, არამედ რაჲთა ვაცხოვნო”, (იოან. 12,47); (შდრ. იოან. 3,17) ხოლო მეორისათჳს იტყჳს, ვითარმედ: „ოდეს მოვიდეს ძჱ კაცისაჲ დიდებითა მამისაჲთა და დაიდგინნეს ცხოვარნი მარჯუენით მისა და თიკანნი მარცხენით“. (შდრ. მათ. 25,31-33) და უკუეთუმცა არა ფრიადითა სახიერებითა თჳსითა შეგჳნდობდა, პირველიმცა მოსლვაჲ მისი საშჯელიმცა კაცთაჲ ყოფილ იყო, რამეთუ პირველ მოსლვისა მისისაცა შჯული იყო ბუნებით, და კუალად შჯული და წერილი და სიტყუანი წინაჲსწარმეტყუელთანი და საქმენი სასწაულთანი და სატანჯველთათჳს საუკუნეთა სიტყუანი და სხუაჲ ესევითარი მრავალი; და ღირს იყო, რაჲთამცა მის ყოვლისათჳს სიტყუაჲ იძია, არამედ მან კაცთმოყუარებისა თჳსისათჳს პირველი ყოველი შეგჳნდო, თუ არა, ყოველნიმცა წარწყმედულ ვიყვენით, რამეთუ ყოველ-თავე ვცოდეთ და დაკლებულ ვიყვენით დიდებასა ღმრთისასა, არამედ განვმართლდით უსასყიდლოდ მადლითა მისითა. იხილეა მიუწდო...

...გულისსიტყუაჲ აქუნდა ნიკოდემოსს და ვითარცა წინაჲსწარმეტყუელსა ვისმე, ესრეთ ეტყოდა: „ვიცი, რამეთუ ღმრთისა მიერ მოვლინებულ ხარ მოძღურად“. არამედ ქრისტემან არარაჲ ამხილა, თუ: რად კაცობრივი გულისსიტყუაჲ გაქუს ჩემთჳს? რამეთუ თჳთ უფალი იტყჳს, ვითარმედ: „არა მოვედ, რაჲთა დავსაჯო სოფელი, არამედ რაჲთა ვაცხოვნო სოფელი“. (იოან. 12,47); (შდრ. იოან. 3,17) და ვითარცა მრავალგზის მითქუამს, არა თჳსსა პატივსა გამოჩინებად ისწრაფდა უფალი, არამედ რაჲთამცა მრავალნი აცხოვნნა და დაარწმუნა ყოველ-თა, ვითარმედ არარას იქმს წინააღმდგომსა მამისასა. ამისთჳსცა სიტყჳთ მრავალგზის სიმდაბლით იტყჳს უფალი, ხოლო საქმით, რა-ჟამს იქმნ სასწაულთა, გამოაჩინებნ მუნ თჳსსა ჴელმწიფებასა, ვითარ ცა-იგი რაჟამს ჰრქუა კეთროვანსა: „მნებავს, განწმდი!“ (მათ. 8,3); (მარკ. 1,41); (ლუკ. 5,13) და: „ჭაბუკო, აღდეგ!“ (ლუკ. 7,14) და: „მიგეტევნენ შენ ცოდვანი შენნი!“ (მარკ. 2,9) და: „აღიღე ცხედარი შენი და ვიდოდე!“ (მარკ. 2,11); (იოან. 5,8,11,12)...

...ვითარმედ: „ღმერთი არავინ სადა იხილა, გარნა მხოლოდშობილმა ძემან“.

ხოლო რაჲ ვთქუათ ჴმამაღლისა ესაიაჲსთჳს, რომელი იტყჳს, ვითარმედ: „ვიხილე უფალი მჯდომარე საყდართა ზედა მაღალთა“? (ესაია 6,1) და იოვანე ეწამების მას და იტყჳს: „ესაია თქუა, იხილა რაჲ დიდებაჲ მისი, და იტყოდა მისთჳს“. (იოან. 12,41) ანუ ეზეკიელისთჳს რაჲ ვთქუათ, რამეთუ მანცა ქერობინთა ზედა მჯდომარე იხილა? (შდრ. ეზეკ. 10,18-20) ანუ დანიელისთჳს რაჲ გულისხმა-ვყოთ, რომელი იტყჳს, ვითარმედ: „ძუელი დღეთაჲ მჯდომარე იყო“? (დან. 7,9) და კუალად მოსესთჳს რაჲ მოვიგონოთ, რომელი იტყოდა, ვითარმედ: „მიჩუენე დიდებაჲ შენი“? (გამ. 33,18) ხოლო იაკობ წოდებაჲცა სახელისაჲ ამისგან მიიღო, რამეთუ ისრაჱლ ეწოდა, რომელ არს „მხილველი ღმრთისაჲ“, (შდრ. დაბ. 32, 28-31) და სხუათაცა მრავალთა იხილეს იგი. ვითარ უკუე იოვანე იტყჳს, ვითარმედ: „ღმერთი არავინ სადა იხილა“? არამედ ამას მოასწავებს, ვითარმედ იგი ყოველნივე განგებულებით ქმნილ იყვნეს, და არა თუ ბუნებითი არსებაჲ მისი უხილავს ვის, არამედ თითოსახენი ხილვანი იყვნეს განგებულებითნი.

რამეთუ უკუეთუმცა ბუნებაჲ ღმრთეებისაჲ ე...

...რომელთაცა იცოდიან ჭეშმარიტი და კეთილი, და ცუდადმზუაობრობამან არა უტევის მათ აღსაარებად. რამეთუ ესე იქმნა ჰურიათაცა ზედა, რომელნი არა თუ უმეცრებისაგან უარ-ჰყოფდეს ძესა ღმრთისასა, არამედ დიდებისათჳს კაცთაჲსა. რამეთუ იტყჳს მახარებელი, ვითარმედ: „ჰრწმენა მისი, არამედ ეშინოდა, რაჲთა არა კრებულისაგან განცჳვენ“, (შდრ. იოან. 12,42) და ამისთჳს მისცეს ცხორებაჲ მათი წარწყმედასა, რამეთუ შეუძლებელ არს, უკუეთუმცა ვის სუროდა და უყუარდა დიდებაჲ ამის სოფლისაჲ, და მანმცა პოვა დიდებაჲ ღმრთისამიერი. ამისთჳსცა უფალმან თქუა: „ვითარ შეუძლოთ რწმუნებად, რომელნი დიდებასა კაცთაგან მიიღებთ და დიდებასა მხოლოდშობილისა ღმრთისასა არა ეძიებთ?“ (იოან. 5,44) რამეთუ მთრვალობაჲ არს ბოროტი ესე ვნებაჲ და სულსა მის მიერ ძლეულსა მიწასა და თიჴასა შეჰმშჭუალავს და არა უტევებს ახილვად თუალთა ნათლისა მის მიმართ ჭეშმარიტისა, არამედ მარადის მწჳრესა შინა დაფლულ-ჰყოფს და მონა ყოველთა, რამეთუ კაცთათჳს შეიმოსს სამოსელთა შუენიერთა და ბრწყინვალეთა, საჩუენებელად კაცთა და სხჳსა არარაჲსათჳს.

აწ უკუე არს-მეა ამის ვნებისა უძჳრჱსი რაჲმე? რამეთუ რაჲთა სხუანი ოდენ აქებდენ, ამისთჳს ესოდენთა ბოროტთა თავს-იდებს. გნებავსა, რაჲთა სცნა მისი მძლავრებაჲ? კმა არიან ქრისტეს მიერ თქუმ...

...ქუა ელიაჲს მოსლვისაჲ: „ნუუკუე მოვიდე და მოვსრა ქუეყანაჲ ერთბამადო“. ამით სიტყჳთა მეორე იგი საშინელი მოსლვაჲ მისი მოასწავა, რამეთუ პირველსა მას მოსლვასა არა მოსრვად ქუეყანისა მოვიდა, ვითარცა თავადი იტყჳს, ვითარმედ: „არა მოავლინა ღმერთმან ძე თჳსი, რაჲთა დასაჯოს სოფელი, არამედ რაჲთა ცხონდეს სოფელი მის მიერ“. (შდრ. იოან. 12,47)

ხოლო მეორესა მას მოსლვასა განსჯად და განკითხვად სოფლისა მომავალ არს. ამისთჳს გამოაცხადებს წინაჲსწარმეტყუელი, ვითარმედ: მაშინ მოსლვად არს თეზბელი, ოდეს განსჯაჲ ყოფად იყოს. და მიზეზსაცა გამოაჩინებს მოსლვისა მისისასა: „რაჲთა მოვიდესო და კუალადაგოს ყოველი“. ესე იგი არს, რაჲთა ასწაოს ებრაელთა, რომელნიცა მაშინ იპოვნენ ქუეყანასა ზედა, მოქცევად სარწმუნოებასა ქრისტესსა, და ყოველნივე კაცნი დაამტკიცნეს სარწმუნოებასა მისსა, რაჲთა არა წარწყმდენ ურწმუნოებითა, მო-რაჲ-ვიდეს უფალი განკითხვად.

ამისთჳსცა უფალი იტყჳს: „ელია მოვიდეს და კუალადაგოს ყოველი“. ესე იგი არს: მოაქცინეს მრავალნი ჰურიანი ურწმუნოებისაგან, ვითარცა წინაჲსწარმეტყუელი ფრიად კეთილად იტყჳს. რამეთუ არა თქუა, თუ: მოაქციოს გული ძისაჲ მამისა, არამედ: „გული მამისაჲ ძისა“. ვინაჲთგან მოციქულნი ნათესავისაგან ებრაელთაჲსა იყვნეს, ამისთჳს ებრაელთა მამად მოციქულთა სახელ-სდვა და თქუა: რაჲთა მ...