თარგმანი: უსულოთა ამათ დაბადებულთა აჴსენებს, არა თუ ვითარცა გულისჴმიერთა, არამედ ვითარცა წესითა სიტყჳსაჲთა პატივ-ცემულთა რაჲთა სიმდიდრე მადლისაჲ გუაუწყოს, ვითარ არა ხოლო სულიერთა და გრძნობადთა, არამედ უსულოთაცა და უგრძნობელთა ზედა განჰფენს ძალსა გამოჴსნისასა. ამას თანა და მათითა აღბაძვებითა ჩუენცა უმეტესად სურვილით ძიებად აღმძრავს საუკუნოჲსა მის გამოჴსნისა, რაჲთა სიტყჳერებითა პატივცემულნი არარაჲთ უდარეს გამოვჩნდეთ პირუტყუთასა, ძიებისათჳს წარუვალთა მათ კეთილთაჲსა, რამეთუ ესევითარი არს პირველი ნაყოფი სულისაჲ, გინათუ ვითარ-იგი უსაკუთრეს არს, ვითარმედ: რომელთა-ესე დასაბამი სულისაჲ გუაქუს, თჳთ ჩუენცა თავთა შინა ჩუენთა ვკუნესით ხოლო თუ რომელსა შვილებასა მოველით, რაჲთა არა სთქუა ვითარმედ ვინაჲთგან ზემორე არა ხოლო შვილებაჲ, არამედ განღმრთობაჲცა მოგუენიჭა, თქუმულთა მიერ ამისვე მოციქულისათა. აწ რომელსაღა შვილებასა მომლოდე გუყოფს, ამას თჳთვე გამოსთარგმნის, ვითარმედ: გამოჴსნასა ჴორცთა ჩუენთასა, რომელ არს აღდგომაჲ მკუდრეთით და შემოსაჲ უხრწნელებისაჲ. რამეთუ აქა დასაბამი ოდენ გუაქუს სულისაჲ, ვითარცა სარკითა მხედველთა. ხოლო დასაბამი ესე სულისაჲ...
ჰრომაელთა მიმართ 8:23
თარგმანი: ესე იგი არს, ვითარმედ დიდებასა მას, რომელი მოცემად არს, რამეთუ აწ ვკუნესით და გუელმისო, რამეთუ არა უწყით თუ რაჲ ყოფად-ა ჩუენ ზედა ვიდრე ჟამამდე სიკუდილისა. ხოლო მაშინ ვცნათ ყოველთა, რაჟამს უხრწნელნი ჴორცნი შევიმოსნეთ და აწინდელთა ამათ ბევრეულთა ვნებათაგან ვიჴსნნეთ.
თარგმანი: ესე იგი არს, ვითარმედ დიდებასა მას, რომელი მოცემად არს, რამეთუ აწ ვკუნესით და გუელმისო, რამეთუ არა უწყით თუ რაჲ ყოფად-ა ჩუენ ზედა ვიდრე ჟამამდე სიკუდილისა. ხოლო მაშინ ვცნათ ყოველთა, რაჟამს უხრწნელნი ჴორცნი შევიმოსნეთ და აწინდელთა ამათ ბევრეულთა ვნებათაგან ეიჴსნნეთ.
...ამბობს: „და რამეთუ რომელნი-ესე ვართ საყოფელსა ამას შინა, ვკუნესით და დაგჳმძიმდების“ (). და კიდევ: „არა ხოლო თუ იგი, არამედ თჳთ ჩუენცა, რომელთა- ესე პირველი ნაყოფი სულისაჲ გუაქუს, თჳთ ჩუენცა თავთა შინა ჩუენთა ვკუნესით“ (). რადგან ამჟამინდელი ცხოვრებაც მწირობაა. და რატომ ვამბობ მწირობას, როცა ეს მწირობაზეც უფრო უმნიშვნელო რამეა? ამიტომ ქრისტემ მას გზაც უწოდა, როცა თქვა: „იწრო არს ბჭე და საჭირველ გზაჲ, რომელი მიიყვანებს ცხორებასა“ (). რადგან ეს არის საუკეთესო სწავლება და, განსაკუთრებით, პირველი: ვიცოდეთ, რომ ამჟამინდელ ცხოვრებაში მდგმურები ვართ.
ამიტომ ძველებიც ამას აღიარებდნენ და სწორედ ამის გამო იყვნენ განსაკუთრებით საკვირველნი. ამასვე ცხადყოფდა პავლეც, როცა წერდა: „ამისთჳსცა არა სირცხჳლ-უჩნს მათი ღმერთსა სახელის-დებად მათდა ღმრთად“ (
...ა გიხაროდენ და ჩემ თანა გიხაროდენ.“** (); საპირისპიროზე კი ტკივილით ამბობს: „არა ხოლო თუ იგი, არამედ თჳთ ჩუენცა, რომელთა- ესე პირველი ნაყოფი სულისაჲ გუაქუს, თჳთ ჩუენცა თავთა შინა ჩუენთა ვკუნესით და შვილებასა მას მოველით, გამოჴსნასა მას ჴორცთა ჩუენთასა,“ (); და კვლავ: „რომელნი-ესე ვართ საყოფელსა ამას შინა, ვკუნესით და დაგჳმძიმდების“ ().
3. ცოცხალთა ქვეყანა და უხილავი სიკეთენი
ხედავ, რაოდენ კეთილია სულიერი სიბრძნე? რაც სხვებს ცრემლების ღირსად ეჩვენება, მისთვის ლოცვის საგანია; ხოლო რაც სხვებისთვის სიხარულისა და სიამის ღირსია, მისთვის სულთქმის საგანია. ან განა სულთქმის ღირსი არ არის უცხო მხარეში ყოფნა და ჩვენი სამშობლოდან შორს გადასახლება? ან განა სიხარულის ღირსი არ არის, რომ სწრაფად მივირბინოთ მშვიდ ნავსადგურთან და მივიღოთ ზენა ქალაქი, სადაც ტკივილი, მწუხარება და სულთქმა განშორებულია? ამბობს: ეს მე, ცოდვილს, რა შემეხება?...
...და რათა გაიგო, რომ შფოთს საქმეთა ბუნება კი არა, ადამიანთა განწყობა ქმნის, ისმინე, როგორ ეძებს ამას პავლე: ხან ამბობს, „და რამეთუ რომელნი-ესე ვართ საყოფელსა ამას შინა, ვკუნესით“ () და „შვილებასა მას მოველით, გამოჴსნასა მას ჴორცთა ჩუენთასა“ (), ხან კი იმავეს სხვაგან აცხადებს: „დაღათუ შევიწირვი მსხუერპლსა მას ზედა და მსახურებასა სარწმუნოებისა თქუენისისა, მიხარის და მიხაროდისცა თქუენ ყოველთა თანა. ეგრეთვე და თქუენცა გიხაროდენ და ჩემ თანა გიხაროდენ“ (). თუ სიკვდილი სწორად მცხოვრებთათვის მძიმე ტვირთი კი არა, სასურველიც არის, მით უფრო სიღარიბე და ყოველივე სხვა. „გამოსაძიებელ არიან ყოველსა შინა ნებანი მისნი“ (). სხვა მთარგმნელი ამბობს: „ზუსტად გამოკვლეულია“.
აქ, როგორც მეჩვენება, ქმნილებებზე საუბრობს და ღვთის სიბრძნეს აცხადებს; ზემოთ კი საქმეებს უწოდებდა - თუმცა ჩვენ, მცირესულთა და სხვა განწყობათა გამო, ამასაც შევეხეთ - იმ საკვირველებებსა და სასწაულებს, რომლებიც ადამიანთა მოდგმის განმგებ...