1 ტიმოთეს მიმართ 5:2

„ამცნებდ ამას და ასწავებდ. ნუმცა ვინ სიჭაბუკესა შენსა შეურაცხ-ჰყოფნ; არამედ სახე ექმენ მორწმუნეთა მათ სიტყჳთა, სლვითა, სიყუარულითა, სულითა, სარწმუნოებითა, სიწმიდითა. ვიდრემდე მოვიდე, ეკრძალე საკითხავსა, ნუგეშინის-ცემასა, მოძღურებასა; ნუ უდებ-ჰყოფ, რომელ-ეგე არს შენ თანა მადლი, რომელი მოგეცა შენ წინაწარმეტყუელებითა, დასხმითა ჴელთა ხუცობისათა." (1 ტიმ 4:11–14).

1. მოძღვრის ხელმწიფება და წერილთა შესწავლა

საქმეთაგან ზოგს სწავლება სჭირდება, ზოგს კი ბრძანება. ამრიგად, თუ იმაზე გასცემ ბრძანებას, რისი სწავლება გვმართებს, სასაცილო გახდები; და პირიქით, თუ იმაზე ასწავლი, რაზეც ბრძანება გვმართებს, იმავესვე დაითმენ. რას ვგულისხმობ? ბოროტი რომ არ უნდა იყო, ამის შესახებ სწავლება კი არ არის საჭირო, არამედ ბრძანება და უფრო მეტი ხელმწიფებით აკრძალვა; ასევე, კაცმა იუდეველობას რომ არ უნდა მიჰყვეს, ამას ბრძანება სჭირდება. ხოლო თუ ამბობ, რომ საჭიროა, კაცმა თავისი...

...რომ ყოფილიყო, სნეულებით შეპყრობილიც ბოროტი უნდა ყოფილიყო. მაშინ ტიმოთეც ამის მიხედვით ბოროტი უნდა ყოფილიყო, რადგან უკიდურეს სნეულებას ებრძოდა. რადგან ამბობს: „ღჳნოჲცა მცირედ იჴუმიე სტომაქისათჳს და ზედაჲსზედა უძლურებისა შენისათჳს“ (1 ტიმ 5:23). თუ კი ტიმოთე ამის გამო არა მხოლოდ ბოროტი არ იყო, არამედ დიდ საზღაურსაც იძენდა, რადგან სნეულება მხნედ იტვირთა, ცხადია, რომ სნეულება ბოროტება არ არის. სხვა წინასწარმეტყველიც თვალებით მუდმივად სნეულობდა; მაგრამ ამის გამო ბოროტი კი არ იყო, არამედ წინასწარმეტყველებდა კიდეც, მომავალსაც წინასწარ ხედავდა და სნეულება მის სათნოებას არაფერში აბრკოლებდა. მაგრამ ჯანმრთელობაც თავისთავად კეთილი არ არის, თუ ვინმე მას სათანადოდ კი არ გამოიყენებს, არამედ ბოროტი საქმისთვის ან უგუნური უსაქმურობისთვის; რადგან ესეც პასუხისმგებლობისგან თავისუფალი არ არის. ამიტომ პავლეც ამბობდა: „უკუეთუ ვისმე არა უნებს საქმის, ნუცა ჭამნ“ (2 თეს 3:10)....

...სა და უფლისა იესუ ქრისტესა და რჩეულთა ანგელოზთასა, რაჲთა-ესე დაიმარხო თჳნიერ ორგულებისა, ნურარას ჰყოფ თუალთ-ღებით. ჴელთა ადრე-ადრე ნუვის დაასხამ, ნუცა ეზიარები სხჳსა ცოდვათა; თავი შენი წმიდად დაიმარხე. ნუ წყალსა ხოლო სუამ, არამედ ღჳნოჲცა მცირედ იჴუმიე სტომაქისათჳს და ზედაჲსზედა უძლურებისა შენისათჳს.“** (1 ტიმ 5:21–23).

1. მოძღვრის მიუკერძოებლობა და ხელდასხმის სიფრთხილე

ეპისკოპოსებზე, დიაკონებზე, კაცებზე, ქალებზე, ქვრივებზე, ხუცესებზე და ყოველივე დანარჩენზე საუბრისა და იმის ჩვენების შემდეგ, თუ რამდენზე ვრცელდება ეპისკოპოსის უფლებამოსილება, განკითხვაზე საუბრისას დასძინა: „ვწამებ წინაშე ღმრთისა და უფლისა იესუ ქრისტესა და რჩეულთა ანგელოზთასა, რაჲთა-ესე დაიმარხო თჳნიერ ორგულებისა, ნურარას ჰყოფ თუალთ-ღებით“ (1 ტიმ 5:21). და ამის შემდეგ საშინელი სიმძაფრით ამცნებს; რადგან, მიუხედავად იმისა, რომ ტიმოთე საყვარელი შვილი იყო, ამის თქმა არ მოჰრიდებია. რადგან მან, ვინც საკუთარ თავზე არ შერცხვა ეთქვა: „ნუუკუე სხუათა უქადაგებდე და მე გამოუცდელ ვიყო“ (1 კორ 9:27...

...ო ადვილად სცოდავენ, ვიდრე მოხუცნი. აქედან ცხადია, რომ ტიმოთეს უკვე ეკლესია ებარა, ან აზიის მთელი მხარეც კი; ამიტომაც ელაპარაკება მას ხუცესთა შესახებ.

„და რომელნი-იგი ცოდვიდენ, წინაშე ყოველთაჲსა ამხილე, რაჲთა სხუათა მათ ეშინოდის“ (1 ტიმ 5:20). ესე იგი, სწრაფად ნუ მოკვეთ, არამედ დიდი სიზუსტით გამოიძიე ყოველივე; ხოლო როცა ცხადად შეიტყობ, მკაცრად იმოქმედე, რათა სხვებიც გონს მოეგონ. რადგან, როგორც უბრალოდ განკითხვა მავნებელია, ასევე აშკარა ცოდვებს მკაცრად არ მიუდგე იმას ნიშნავს, რომ სხვებსაც გზა მისცე იგივე აკეთონ და გაბედონ. ხოლო „ამხილე“ თქვა, რითაც ცხადყოფს, რომ არა უბრალოდ, არამედ სიმკაცრით; რადგან ასე სხვებსაც ექნებათ შიში. მაშ, როგორ ამბობს ქრისტე: „უკუეთუ შეგცოდოს შენ ძმამან შენმან, მივედ და ამხილე მას, რაჟამს შენ და იგი ხოლო იყვნეთ მარტონი“ (მათ 18:15)? ოღონდ მასაც ნებას აძლევს, ეკლესიაში იქნეს მხილებული.

3. სასჯელის შიში...

...2 ტიმ 3:15)². ხოლო რომ მეტად მკაცრი მარხვაც ჰქონდა, ამას ცხადყოფს სიტყვა: „ღჳნოჲცა მცირედ იჴუმიე ... ზედაჲსზედა უძლურებისა შენისათჳს“ (1 ტიმ 5:23); სხვა საკითხებთან ერთად ამის შესახებაც მისწერა, რადგან რომ არ სცოდნოდა, ეს ყველაფერი ტიმოთეს უკვე აღსრულებული ჰქონდა, არც დაწერდა და არც მოწაფეს უბრძანებდა ასეთ რამეს.] ამიტომ, რადგან მაშინ წარმართთაგან ბევრი მოდიოდა და ნათელს იღებდა, ამბობს: ახალნერგს, ესე იგი ახლად დამოძღვრილს, მაშინვე ნუ შეიყვანთ წინამძღვრობის მძიმე ტვირთში. რადგან თუ მოწაფედ გახდომამდე სწრაფად მოძღვრად იქცევა, უგუნურებაშიც ვარდება; თუ, ვიდრე მორჩილება ისწავლოს, მმართველთა შორის აღმოჩნდება, ამპარტავნდება. სწორედ ამიტომ დაუმატა: „რაჲთა არა განლაღნეს და საშჯელსა შევარდეს ეშმაკისასა“ (1 ტიმ 3:6); ესე იგი, იმავე მსჯავრში, რომელიც ეშმაკმა უგუნურების გამო დაითმინა.

**„არა...

...ლეობიდან მომდინარეობს; რამეთუ შვილს უფრო მეტს უსურვებს, რადგან მისთვის ეშინია და თრთის. იმდენად ეშინოდა, რომ, რაც არსად გაუკეთებია, სხეულის საჭიროებებზეც კი მისწერა მას, როგორც მაშინ, როცა ამბობს: „ღჳნოჲცა მცირედ იჴუმიე სტომაქისათჳს და ზედაჲსზედა უძლურებისა შენისათჳს" (1 ტიმ 5:23). რამეთუ განსაკუთრებით მოძღვრებს უფრო დიდი წყალობა სჭირდებათ. ამბობს: „ღმრთისა მიერ მამისა ჩუენისა და ქრისტე იესუჲს მიერ, უფლისა ჩუენისა" (1 ტიმ 1:2). აქაც კვლავ ნუგეშია. რამეთუ თუ ღმერთი მამაა, იგი შვილებზე ზრუნავს; მოისმინე ქრისტე, რომელიც ამბობს: „ანუ ვინ არს თქუენგანი კაცი, რომელსა სთხოვდეს ძე თჳსი პურსა, ნუ ქვაჲ მისცესა მას?" (მათ 7:9).

„ვითარცა-იგი გლოცევდ შენ დადგრომად ეფესოს შინა, მირაჲ-ვიდოდე მაკედონიად" (1 ტიმ 1:3). მოისმინე, როგორი ნაზია ეს სიტყვა: როგორ არ იყენებს მოძღვრის ხმ...

...ებული იყო, რომ სიჭაბუკე მას არაფერში აბრკოლებდა. ამიტომაც წერს და ამბობს: „ნუმცა ვინ სიჭაბუკესა შენსა შეურაცხ-ჰყოფნ“ (1 ტიმ 4:12). და კვლავ, უმცროს ქალებზე, ამბობს: „ჭაბუკთა –ვითარცა დათა“ (1 ტიმ 5:2). რადგან როცა სათნოებაა, ყველაფერი დანარჩენი ზედმეტია და ვერაფერი იქცევა დაბრკოლებად. მართლაც, ეპისკოპოსებზე მსჯელობისას და მათ შესახებ მრავლის თქმის შემდეგ, ასაკს არსად აკონკრეტებს. ხოლო თუ წერილში ამბობს: „შვილნიმცა უსხენ დამორჩილებულნი“ (1 ტიმ 3:4) და „ერთის ცოლის ქმარ“ (1 ტიმ 3:2), ამით იმას კი არ ამბობს, თითქოს აუცილებელი იყოს შვილებისა და ცოლის ყოლა; არამედ იმას გულისხმობს, რომ, თუ ოდესმე საერო პირთაგან ვინმე მოსაყვანი იქნებოდა, ასეთ კაცს უნდა სცოდნოდა სახლის, შვილებისა და ყოველივე დანარჩენის წინამძღვრობა.

რადგან, თუ იგი საერო კაციც იყოს და ამ საქმეებშიც გამოსადეგი არ აღმოჩნდა, როგორ მიენდობოდა მას ეკლესიაზე ზრუნვა?...

...ითმენენ — სხვებს კი კეთილდღეობაში მყოფებს? რატომ იხდიან ერთნი მკვლელობათა სასჯელს, ხოლო მეორენი არა? მოისმინე, რას ამბობს პავლე: „რომელთამე კაცთა ცოდვანი წინაწარ ცხად არიან და წინა უძღჳან საშჯელად, ხოლო რომელთამე უკუანა შეუდგან.“ (1 ტიმ 5:24).

რამდენი კაცისმკვლელი გადარჩენილა? რამდენი საფლავის მძარცველი? მაგრამ ესენი დავტოვოთ. განა ვერ ხედავ, რამდენი ისჯება მძიმე სასჯელით? ერთნი ხანგრძლივ სნეულებას მიეცნენ, მეორენი განუწყვეტელ ტანჯვებს, სხვანი კი ათას სხვა საშინელებას. როცა დაინახავ ადამიანებს, რომლებმაც იგივე საქმეები გაბედეს, ან ბევრად მეტიც, და სასჯელს არ იხდიან, განა უნებლიეთაც არ აღიარებ გეენას? გამოარჩიე ისინი, ვინც აქ, შენს წინაშე, მკაცრად დაისაჯნენ; გაიაზრე, რომ ღმერთი მიკერძოებული არ არის და რომ შენ, ათასი ბოროტების ჩამდენს, მსგავსი არაფერი გიწვნევია; მაშინ გეენის შესახებ აზრი შეგექმნება....

...ს ამბობს: „მშჳდობასა შეუდეგით ყოველთა თანა და სიწმიდესა, რომლისა თჳნიერ ვერვინ იხილოს უფალი.“ (ებრ 12:14). და რა გიკვირს, თუ მოწაფეებს ყველგან ამის შესახებ სწერს, როცა ტიმოთესაც წერისას ეუბნებოდა: „თავი შენი წმიდად დაიმარხე.“ (1 ტიმ 5:22)? და მეორე ეპისტოლეში კორინთელთა მიმართ წერისას ამბობდა: „მოთმინებითა მრავლითა“¹ (2 კორ 6:4), „მარხვითა“¹ (2 კორ 6:5), „სიწმიდითა“¹ (2 კორ 6:6). ამას კაცი ბევრგან იპოვის — როგორც რომაელთა მიმართ ეპისტოლეში, ასევე ყველა ეპისტოლეში.

რადგან ნამდვილად ყველას ვნებს ეს ბოროტება; და როგორც ტალახით სავ...

...კურნებელად, არა სენთა აღმაორძინებელად; ჴორცთა განმაძლიერებელად, არა თუ ჴორცთა და სულისა დამჴსნელად. კეთილი ნიჭი მოგუანიჭა ღმერთმან, ხოლო ჩუენ უზომოებითა ვყავთ იგი შეურაცხ.

ისმინე, რასა ეტყჳს პავლე ტიმოთეს: „ნუ წყალსა ხოლო სუამ, არამედ ღჳნოჲცა მცირედ იჴუმიე სტომაქისათჳს და ზედაჲსზედა უძლურებისა შენისათჳს“. (1 ტიმ. 5,23) ხოლო უკუეთუ ტიმოთე, კაცმან მან წმიდამან, უძლურებასა შინა ესოდენსა არა თავს-იდვა სუმაჲ ღჳნისაჲ, ვიდრემდე უბრძანა მოძღუარმან, რაჲ-მე სიტყუაჲ მიუგოთ ჩუენ ღმერთსა, რომელნი-ესე სიმრთელესა შინა ვითრვებით?

მას ეტყოდა მოციქული: „ღჳნოჲ მცირედ იჴმიე სტომაქისათჳს“, ხოლო თქუენ, მომთრვალეთა მაგათ, კაცად-კაცადსა გეტყჳს: ღჳნოჲ მცირედ იჴმიე, სიძვათათჳს, რომელთა შთაჰვარდები მთრვალობითა, გინებათათჳს საძაგელთა, რომელთა აღმოიტყჳ, რაჟამს ცნობასა მიჰჴდე, სხუათა მათ-თჳს ბილწთა გულისთქუმათა, რომელნი იშვებიან მთრვალობისაგან.

ღჳნოჲ სიხარულად მოგუეცა, ვითარცა იტყჳს: „ღჳნომან ახარის გულსა კაცისასა“, (ფსალმ. 103,15) ხოლო თქუენ, მომთრვალენო, ესევითარი ესე საქმე მისი განჰრყუენით; რამეთუ ვითარიღა არს სიხარული იგი, ოდეს კაცმან გონებაჲ თჳსი წარიწყმიდოს და მიმოიჭრებოდის და ყოველივე გარემოსლვად უჩნდეს, და თუალნი მისნი ბნელ...

...-ვყოთ სიტყუაჲ ესე, არა ჯერ-არსა მოქმედთა ცოდვისათა ბრალობად? ვითარ უკუე სხუასა ადგილსა იტყჳს მოციქულივე: „ზედაადეგ ჟამითი-უჟამოდ, ამხილე, შეჰრისხენ და ნუგეშინის-ეც“? (2 ტიმ. 4,2) და კუალად იტყჳს: „რომელნი-იგი ცოდვიდენ, წინაშე ყოველთა ამხილე, რაჲთა სხუათა მათ ეშინოდის“. (1 ტიმ. 5,20) და კუალად ქრისტემან ჰრქუა პეტრეს: „უკუეთუ ცოდოს ძმამან, მივედ და ამხილე მას, რაჟამს შენ და იგი ხოლო იყვნეთ. უკუეთუ ისმინოს შენი, შეიძინო ძმაჲ შენი. უკუეთუ შენი არა ისმინოს, მიიყვანე შენ თანა ერთი ანუ ორი სხუაჲ. უკუეთუ მათიცა არა ისმინოს, უთხარ კრებულსა“. (შდრ. მათ. 18,15-17)

იხილე, რავდენნი მამხილებელნი წარმოუდგინნა, და არა ხოლო მამხილებელნი, არამედ დამსჯელნიცა, რამეთუ თქუა: „უკუეთუ კრებულისაჲცა არავე ისმინოს, იყავნ იგი შენდა, ვითარცა მეზუერე და წარმართი“. (მათ. 18,17)

ანუ ვითარ მისცნა კლიტენი და უბრძანა შეკრვად და განჴსნად, უკუე-თუ არა უჴმდა განკითხვაჲ? ცუდ იყო ესე ყოველი?

და აწცა სოფელსა შინა, უკუეთუ ესე სიტყუაჲ ეგრეთ ეგოს, ვითარ იყოს წესიერებაჲ სოფლისაჲ ანუ ეკლესიათაჲ? რამეთუ უკუეთუ არა განიკითხოს უფალმან მონაჲ, და მამამან - შვილი, და მეგობარმა...