1 ტიმოთეს მიმართ 4:1

„ხოლო სული წმიდაჲ ცხადად იტყჳს, რამეთუ უკუანაჲსკნელთა ჟამთა გან-ვინმე-დგენ სარწმუნოებისაგან და ერჩდენ იგინი სულთა მათ მაცთურთა და მოძღურებასა ეშმაკთასა ორგულებითა სიტყჳთა ტყუილისაჲთა, შემწუარნი თჳსითა გონებითა, აყენებდენ ქორწილსა და განაშორებდენ საჭმელთა, რომელნი ღმერთმან დაჰბადნა მისაღებელად მადლობით მორწმუნეთათჳს და რომელთა იციან ჭეშმარიტებაჲ. რამეთუ ყოველი დაბადებული ღმრთისაჲ კეთილ არს, და არარაჲ არს განსაგდებელ, მადლობით მიღებული, რამეთუ განწმიდნების სიტყჳთა ღმრთისაჲთა და ლოცვითა.“ (1 ტიმ 4:1–5).

1. სარწმუნოებისგან განდგომა და ქმნილების სიკეთე

როგორც რწმენას მტკიცედ ჩაჭიდებულნი საიმედო ღუზას ეყრდნობიან, ასევე რწმენისგან განვარდნილნი ვერსად დგებიან; აქეთ-იქით მრავალი ხეტიალის შემდეგ ბოლოს თვით წარწყმედის უფსკრულებში მიექანებიან. ეს პავლემ უკვე ცხადყო, როცა თქვა, რომ ზოგნი უკვე „სარწმუნოებისაგან განცჳვეს“ (1 ტიმ 1:19). ახლაც ამბობს:...

მართლმადიდებელნო ქრისტიანენო!

მოგილოცავნ აწინდელს დღესასწაულსა, დღეობასა ძველისა ამის დიდებულისა ტაძრისასა. მიხარის მე, ოდეს გხედავ თქვენ დღევანდელსა დღესასწაულსა ესრეთ შეკრებულთა სხვათა და სხვათა სოფლებითგან, ერთგულთა მლოცველთა და მსასოებელთა წმიდისა ამის ადგილისა და მრავალთა ძველთა და წარჩინებულთა სიწმინდეთა, რომელნი უხსოვარისა დროისაგან განისვენებენ მას შინა. მიხარის და ამასთანავე ყოველთვის მსურს და მოსურნე ვარ ძალისამებრ ჩემისა და საღმრთოისა მოვალეობისა, წინა-დაგიგო თქვენ რომელიმე სულიერი საზრდო, ესე იგი, მოგცე თქვენ რომელიმე მოძღვრება. გარნა რა საგანი აღმოვარჩიო დღეს ჩვენისა უბნობისათვის? რა საგანზე მოგცე დღეს თქვენ მოძღვრება? ვგონებ, რომელ, ვინაითგან თქვენ ყოველნი აქ მდგომნი შეკრებულ-ხართ სხვათა და სხვათა მხარეთაგან, ზოგიერთნი თქვენგანნი არის მოსულნი შორითგან, მაშასადამე საგანიცა აწინდელისა ჩვენისა უბნობისა უნდა იყოს სასარგებლო და საჭირო არა ერთისა ანუ ორისა პირისათვის, არამედ საზოგადოდ ყოველთა ჩვენსა სამწყსოსა შინა მცხოვრებთათვის. იგი უნდა შეეხებოდეს არა ერთსა ანუ ორსა პირსა, არამედ ყოველთა ჩვენს ქვეყანაში მცხოვრებთა. და...

...ამან, ძირითურთ აღიფხურას“** (მათ 15:13). რადგან თუ პავლე „ახალნერგში“ ასაკით ახალგაზრდას გულისხმობდა, მაშინ თიმოთეს, რომელიც ძალიან ახალგაზრდა იყო, იმდენად ახალგაზრდა, რომ მისთვის ეთქვა: „ნუმცა ვინ სიჭაბუკესა შენსა შეურაცხ-ჰყოფნ“ (1 ტიმ 4:12), ასეთ დიდ ხელისუფლებამდე არ აღამაღლებდა და ამდენ ეკლესიას არ ჩააბარებდა.

„და დამცინავნი ეუფლებოდიან მათ“ (ესაია 3:4)². ხედავ, რომ იგი უბრალოდ ასაკს კი არ აძაგებს, არამედ გახრწნილ განწყობას? რადგან მომდევნო დამატებით ეს უფრო ცხადად გააკეთა. აქ კი „დამცინავებად“ უწოდებს მატყუარებს, თვალთმაქცებს, მლიქვნელებს, რომლებიც სიტყვათა მომხიბვლელობით მათ თითქოს სასმისივით ეშმაკს უძღვნიან. „და დაეცეს ერი, კაცი კაცისა მიმართ და კაცი მოყუსისა მიმართ მისისა“ (ესაია 3:5). რადგან როგორ...

...რაც ადრეც უსურვა, იმასვე უსურვებს მას ახლაც. და იხილე, როგორ მაშინვე, შესავალშივე, იმართლებს თავს მის წინაშე, რომ არ მისულა მასთან და არც უხილავს იგი. რადგან სიტყვებიც: „ვიდრემდე მოვიდე“ (1 ტიმ 4:13) და: „ვესავ ადრე მოსლვასა ჩემსა“ (1 ტიმ 3:14), სწრაფ მოსვლას ალოდინებდა. ამის გამო მაშინვე იმართლებს თავს. და მიზეზს, რომლის გამოც არ მოვიდა, მაშინვე არ ამბობს, რათა მეტისმეტად არ დაამწუხროს; ეს მიზეზი კი ის იყო, რომ კეისარს პავლე ჰყავდა შეპყრობილი; ხოლო როცა ბოლოს პავლემ ტიმოთე თავისთან იხმო, მაშინ გამოაჩინა ეს მიზეზი. ხოლო შესავლიდანვე მას მწუხარებაში კი არ აგდებს, არამედ მისი ნახვის სასოებას უღვივებს: „მსურის ხილვაჲ შენი“ (2 ტიმ 1:4) და „ისწრაფე ჩემდა მოსლვად ადრე“ (2 ტიმ 4:9). ამგვარად,...

...ვილი სარგებელი

მოძღვარს მხოლოდ ხელმწიფება კი არ სჭირდება, არამედ დიდი ნაზი მოპყრობაც; ისევე, როგორც მხოლოდ ნაზი მოპყრობა არ კმარა, არამედ ხელმწიფებაც საჭიროა. და ყოველივე ამას ნეტარი პავლე ასწავლის: ხან ამბობს, „ამცნებდ ამას და ასწავებდ“ (1 ტიმ 4:11), ხან კი: „ამას ასწავებდ და ნუგეშინის-სცემდ“ (1 ტიმ 6:2). რადგან თუ ექიმები სნეულებს შეაგონებენ არა იმისთვის, რომ ექიმებმა თავად მიაღწიონ ჯანმრთელობას, არამედ რათა ისინი სნეულებისგან გაათავისუფლონ და მწოლიარენი წამოაყენონ, მით უმეტეს გვმართებს ჩვენ, რომ შეგონებისას ამგვარი განწყობით მოვექცეთ მოსწავლეებს. რადგან ნეტარი პავლე იმასაც არ ერიდება, რომ მათი მონა იყოს, როცა ამბობს: „რამეთუ არა თუ თავთა თჳსთა ვქადაგებთ, არამედ ქრისტესა იესუს... ხოლო თავთა ჩუენთა - მონად თქუენდა იესუჲსთჳს“ (2 კორ 4:5); და კვლავ: „გინა თუ პავლე, გინა თუ აპოლო... ყოველივე თქუენი არს“ (1 კორ 3:22). და ამ მონობას იგ...

...1 ტიმ 5:17).

სად არიან ახლა ისინი, ვინც ამბობს, რომ სიტყვა და სწავლება საჭირო არ არის? მაშინ, როცა პავლე ტიმოთესაც ამდენს შეაგონებს და ამბობს: „ამას იწურთიდ და ამას შინა იყავ“ (1 ტიმ 4:15); და კვლავ: „ეკრძალე საკითხავსა, ნუგეშინის-ცემასა“ (1 ტიმ 4:13); რადგან „ამას რაჲ ჰყოფდე, თავიცა შენი აცხოვნო და მორჩილნიცა შენნი“ (1 ტიმ 4:16). და პავლეს სურს, რომ სიტყვასა და სწავლებაში მშრომელნი ყველა სხვაზე მეტად პატივცემულნი იყვნენ; მიზეზსაც ასახელებს, რადგან ამბობს, რომ დიდ შრომას ითმენენ. სამართლიანად. რადგან, როცა ერთი არც ფხიზლობს, არც ზრუნავს, არამედ უბრალოდ უშიშრად და უზრუნველად ზის კრებულში, ხოლო მეორე ზრუნვითა და წვრთნით თავს იწვალებს — განსაკუთრებით მაშინ, როცა გარეგან სიტყვიერებაშიც გამოუცდელია — როგორ არ უნდა მიიღოს განსაკუთრებული პატივი და ყველა სხვაზე უწინ მან, ვინც ამდენ შრომას სწირავს საკუთარ თავს?...

...კესა შენსა შეურაცხ-ჰყოფნ; არამედ სახე ექმენ მორწმუნეთა მათ სიტყჳთა, სლვითა, სიყუარულითა, სულითა, სარწმუნოებითა, სიწმიდითა. ვიდრემდე მოვიდე, ეკრძალე საკითხავსა, ნუგეშინის-ცემასა, მოძღურებასა; ნუ უდებ-ჰყოფ, რომელ-ეგე არს შენ თანა მადლი, რომელი მოგეცა შენ წინაწარმეტყუელებითა, დასხმითა ჴელთა ხუცობისათა."** (1 ტიმ 4:11–14).

1. მოძღვრის ხელმწიფება და წერილთა შესწავლა

საქმეთაგან ზოგს სწავლება სჭირდება, ზოგს კი ბრძანება. ამრიგად, თუ იმაზე გასცემ ბრძანებას, რისი სწავლება გვმართებს, სასაცილო გახდები; და პირიქით, თუ იმაზე ასწავლი, რაზეც ბრძანება გვმართებს, იმავესვე დაითმენ. რას ვგულისხმობ? ბოროტი რომ არ უნდა იყო, ამის შესახებ სწავლება კი არ არის საჭირო, არამედ ბრძანება და უფრო მეტი ხელმწიფებით აკრძალვა; ასევე, კაცმა იუდეველობას რომ არ უნდა მიჰყვეს, ამას ბრძანება სჭირდება. ხოლო თუ ამბობ, რომ საჭიროა, კაცმა თავისი ქონება გასცეს, რომ საჭიროა ქალწულებაში ცხოვრება, თუ რწმენაზე საუბრობ, აქ სწავლებაა საჭირო. ამიტომაც პავლე ორივეს აყენებს. **„...

...მაშ რატომ, იტყვის ვინმე, თვითონ პავლე ტიმოთეს, ჯერ კიდევ ახალგაზრდას, მმართველად აყენებდა? ამას მოწმობს კიდეც, როცა მას ეუბნება: „ნუმცა ვინ სიჭაბუკესა შენსა შეურაცხ-ჰყოფნ“ (1 ტიმ 4:12).

[იმიტომ, რომ იცოდა მისი დიდი სათნოება; იცოდა, რომ ტიმოთე ცხოვრებაში მეტად ზედმიწევნითი იყო; და სწორედ ამის მცოდნე წერილში ამბობს: „სიყრმითგან საღმრთონი წიგნნი იცნი“ (2 ტიმ 3:15)². ხოლო რომ მეტად მკაცრი მარხვაც ჰქონდა, ამას ცხადყოფს სიტყვა: „ღჳნოჲცა მცირედ იჴუმიე ... ზედაჲსზედა უძლურებისა შენისათჳს“ (1 ტიმ 5:23); სხვა საკითხებთან ერთად ამის შესახებაც მისწერა, რადგან რომ არ სცოდნოდა, ეს ყველაფერი ტიმოთეს უკვე აღსრულებული ჰქონდა, არც დაწერდა და არც მოწაფეს უბრძანებდა ასეთ რამეს.] ამიტომ, რადგან მაშინ წარმართთაგან ბევრი მოდიოდა და ნათელს...

...აქ კი იგი მრავალ წინასწარმეტყველებას გულისხმობს: შესაძლოა, იმასაც, რომლითაც პავლემ იგი მიიღო, როცა წინადაცვითა, და იმასაც, როცა მას ხელი დაასხა, როგორც თავადაც წერს: „ნუ უდებ-ჰყოფ, რომელ-ეგე არს შენ თანა მადლი“ (1 ტიმ 4:14). ამგვარად, როცა მას გამოაფხიზლებს, ფხიზლად ყოფნისა და მღვიძარებისათვის განამზადებს, ახსენებს ღმერთს, რომელმაც აირჩია და ხელი დაასხა; თითქოს ეუბნებოდეს: ღმერთმა აგირჩია, მანვე მოგანდო ეს საქმე; ადამიანური კენჭისყრით არ დამდგარხარ; ნუ შეურაცხყოფ და ნუ შეარცხვენ ღვთის არჩევანს.

შემდეგ, რადგან „მცნება“ თქვა და ეს უფრო მძიმე ჟღერდა, რას ამბობს? „ამას მცნებასა შეგვედრებ შენ, შვილო ტიმოთე“ (1 ტიმ 1:18). როგორც შვილს, და თანაც ჭეშმარიტ შვილს, ისე ავალებს. რადგან არა მბრძანებლის უფლებით, არა ბატონურად და არც ძალაუფლებით, არამედ მამობრივად ამბობს: შვილო ტიმოთე. ხოლო ეს...

...რა ეს სახელწოდებები. და აი, ფსალმუნმგალობელი ამას მამის შესახებ ამბობს: „სასოო ყოველთა კიდეთა ქუეყანისათაო" (ფსალმ 64:6); კვლავ ნეტარი პავლე სხვაგან წერს: „რამეთუ ამისთჳს ვშურებით და ვიყუედრებით, რამეთუ ვესავთ ღმერთსა ცხოველსა" (1 ტიმ 4:10).

მოძღვარმა საფრთხეები უნდა დაითმინოს — და მოწაფეებზე ბევრად მეტიც. რამეთუ ამბობს: „დავსცე მწყემსი, და განიბნინენ ცხოვარნი" (მათ 26:31). რაკი ასე ხდება, ეშმაკი მოძღვრების წინააღმდეგ უფრო მძაფრად ქრის, რადგან მათი მოსპობისას სამწყსოც იფანტება. რამეთუ როცა ცალკეულ ცხვრებს კლავს, სამწყსოს ამცირებს; მაგრამ როცა მწყემსს შუაგულიდან მოაშორებს, მთელ სამწყსოს ღუპავს. ამიტომ, რაკი ნაკლები შრომით უფრო დიდ ზიანს ქმნის და ერთი სულის დაღუპვით მთელს ავნებს, მოძღვრებს უფრო მეტად ესხმის თავს.

ამიტომ პავლე ეპისტოლის...

...ან ატარებდა; თვით ტიტე და ტიმოთე კი გარკვეულ, ცნობილ ადგილებში განაწესა. რადგან ტიმოთეს სათნოება იმდენად გარდამეტებული იყო, რომ სიჭაბუკე მას არაფერში აბრკოლებდა. ამიტომაც წერს და ამბობს: „ნუმცა ვინ სიჭაბუკესა შენსა შეურაცხ-ჰყოფნ“ (1 ტიმ 4:12). და კვლავ, უმცროს ქალებზე, ამბობს: „ჭაბუკთა –ვითარცა დათა“ (1 ტიმ 5:2). რადგან როცა სათნოებაა, ყველაფერი დანარჩენი ზედმეტია და ვერაფერი იქცევა დაბრკოლებად. მართლაც, ეპისკოპოსებზე მსჯელობისას და მათ შესახებ მრავლის თქმის შემდეგ, ასაკს არსად აკონკრეტებს. ხოლო თუ წერილში ამბობს: „შვილნიმცა უსხენ დამორჩილებულნი“ (1 ტიმ 3:4) და „ერთის ცოლის ქმარ“ (1 ტიმ 3:2), ამით იმას კი არ ამბობს, თითქოს აუცილებელი იყოს შვილებისა და ცოლის ყოლა; არამედ იმას გულისხმობს, რომ, თუ ოდესმე საერო პირთაგან ვინმე მოსაყვანი იქნებოდა, ასეთ კაცს უნდა სცოდნოდა სახლის, შვილებისა და ყოველივე დანარჩენის წინამძღვრობა....

...რებასა ჭეშმარიტებისასა შემძლებელ არიან მოსვლად.“** (2 ტიმ 3:1–7).

1. უკანასკნელი ჟამები და ვერცხლისმოყვარება

პირველ ეპისტოლეში ამბობდა, რომ „ხოლო სული წმიდაჲ ცხადად იტყჳს, რამეთუ უკუანაჲსკნელთა ჟამთა გან-ვინმე-დგენ სარწმუნოებისაგან" (1 ტიმ 4:1); და კვლავ, იმავე ეპისტოლეში, სხვა ადგილას წინასწარმეტყველებს, რომ შემდეგში მსგავსი რამ მოხდება. აქაც კვლავ იმავეს აკეთებს და ამბობს: „ხოლო ესე უწყოდე, რამეთუ უკუანაჲსკნელთა დღეთა მოიწინენ ჟამნი ბოროტნი" (2 ტიმ 3:1). და ამას მხოლოდ მომავალთაგან კი არ აჩვენებს, არამედ უკვე მომხდართაგანაც: „ვითარცა-იგი იანე და იამბრე უჴდებოდეს მოსეს" (2 ტიმ 3:8), ამბობს. და კვლავ, მსჯელობიდანაც: „სახლსა შინა დიდსა არა არს ჭურჭელი ოქროჲსაჲ ხოლო და ვერხლისაჲ" (2 ტიმ 2:20). რას აკეთებს ამით? რათა არ შეძრწუნდეს ტიმოთე, არც ვინმე ჩვენგანი, როცა...

...ხედავ, როგორ განაშორებს მას ყველგან ასეთ გამოძიებებს? არა იმიტომ, თითქოს მას არ შეეძლო ისინი საკმარისად დაემხო, რადგან შეეძლო; და კიდეც რომ არ შესძლებოდა, ეტყოდა მას: „ეცადე, იყო შემძლე ასეთთა დასამხობად"; ისევე როგორც მაშინ ამბობს: „ეკრძალე საკითხავსა" (1 ტიმ 4:13), და: „რამეთუ ამას რაჲ ჰყოფდე, თავიცა შენი აცხოვნო და მორჩილნიცა შენნი" (1 ტიმ 4:16); არამედ იმიტომ, რომ იცის: სრულიად უსარგებლოა ასეთ ბრძოლებში ჩასვლა და ამას არავითარი დასასრული არ ექნება, გარდა ბრძოლისა და სიძულვილისა, შეურაცხყოფისა და ლანძღვისა. ამიტომ ასეთ გამოძიებებს განერიდე. ამრიგად, არსებობს სხვა სახის გამოძიებანიც: ზოგი წმიდა წერილთა შესახებ, ზოგი კი სხვა საგანთა შესახებ. ხოლო „მონისა უფლისა არა ჯერ-არს ლალვაჲ" (2 ტიმ 2:24). მაშ, გამოძიებაშიც კი არ უნდა იბრძოდეს, რადგან ღვთის მონა შორს უნდა იყოს ბრძოლისაგან. რადგან ღმერთი მშვიდობის ღმერთია; ხოლო მშვიდო...

...თა.

მოციქულისაჲ: ეპისკოპოსთა თანა და დიაკონთა (1,1).

თარგმანი: არათუ მრავალ ეპისკოპოს იყვნეს ერთსა შინა ქალაქსა, არამედ ხუცესთა ეკლესიისათა ეპისკოპოს უწოდდეს მაშინ, და ეგრეთვე, ეპისკოპოსსა — ხუცეს; ვითარ-იგი ტიმოთე ეპისკოპოსი იყო, ხოლო მოციქული ესრეთ მიუწერს, ვითარმედ: "დასხმითა შენდა ჴელთა ხუცობისათა" (1 ტიმ. 4:14), და ვითარმედ: "დიაკონებაჲ (რომელ არს მსახურებაჲ) შენი აღასრულე" (2 ტიმ. 4:5), რომლითა მასვე დიაკონცა უწოდს. და კუალად, ტიტეს მიუწერს, ვითარმედ: "ამისთჳს დამიტევე შენ კრიტეს, რაჲთა დაადგინნე ქალაქად-ქალაქად ეპისკოპოსნი და ხუცესნი" (ტიტ. 1:5), და აქაცა მღდელთა დადგინებასა ეპისკოპოს უწოდა, რამეთუ მაშინ ჯერეთ იზიარებოდეს ურთიერთას სახელთა ამათ, ხოლო აწ თითოეული თჳსითა სახელითა წეს არს სახელის-დებად.

გარნა კუალად საძიებელ არს, თუ რაჲსათჳს არა ერსაცა ქალაქისასა, არამედ მოყუასთა ხოლო მიუწერს ეკლესიისათა. ცხად არს, ვითარმედ — ამისთჳს, რამეთუ მათ წარევლინა მისსა ეპაფროდიტე, თანა-წარცემითა საჴმრისაჲთა.

მოციქულისაჲ: მადლი თქუენდა და მშჳდობაჲ ღმრთისა მიერ მამისა ჩუენისა და უფლისა იესუ ქრისტესსა (1,2).

თარგმანი: მადლი მოგუეცა ნათლისღებისა მიერ მოტევებითა პირველ ქ...

...ნებაჲ, და თავს-იდვა შრომაჲ, და ექმნა შრომაჲ იგი დასასჯელ. რამეთუ კეთილ არს ქალწულებაჲ, გარნა ქორწინებისა ძაგებაჲ და ბოროტად შერაცხვაჲ არა ჯერ-არს.

სხუანი კუალად წესითა მარხვისაჲთა განეყენნეს ჭამადთა; მერმე იწყეს ძაგებად ჭამადთა, რომელნი დაჰბადნა ღმერთმან საზრდელად კაცთა, და შესცთეს გონებითა თჳსითა, (შდრ. 1 ტიმ. 4,1-3) ვითარცა მოციქული იტყჳს; რამეთუ არა შეუდგეს სიტყუათა და მოძღურებათა წერილისათა.

ამის გამო ვიეთნიმე კორინთეს შინა სხუასა მახესა შთაცჳვეს და თქუეს, რაჲთა ყოვლისავე ჭამადისაგან მიიღებდენ, არამედ მოციქულმან დააყენა ესე, რამეთუ დაყენებულთა და არაწმიდათა გემოჲსხილვაჲ არა ჯერ-არს. (შდრ. 1 კორ. 8,4-13)

სხუანი მოღუაწებისა სახითა ყოვლადვე არა აღიკუეცენ თმათა თავისათა, არამედ ესრეთ იქცევიან ერსა შორის, და ესეცა უჯერო არს და დაყენებულ.

სხუათა უზომოდ წუხილი ცოდვათათჳს კეთილად შეჰრაცხეს; და იყო იგი ღონე ეშმაკისაჲ. ამისთჳსცა შიშთვილ-იბეს, ვითარცა იუდას შეემთხჳა. ამისთჳს პავლე მისწერს კორინთელთა მიმართ მისთჳს, რომელი-იგი ბოროტსა მას სიძვასა შთავარდა, და უბრძანა მიცემად ეშმაკსა ეგევითარი იგი. (1 კორ. 5,1-5) ხოლო მეორესა ებისტოლესა შიგან იტყჳს: „ნუგეშინის-...