წინასწარმეტყველება ესაიასი 1:2

„ხილვა, რომელი იხილა ესაია“ (ესაია 1:1).

1.

წინასწარმეტყველებას „ხილვას“ უწოდებს ან იმიტომ, რომ ამ ხილვისას წინასწარმეტყველები ბევრ მომავალ ამბავს ჭვრეტდნენ, როგორც მიქეამ იხილა გაფანტული ხალხი, ხოლო ეზეკიელმა - ტყვეობა და მზისა და თამუზის თაყვანისმცემელთა ურჯულოება; ან იმიტომ, რომ წინასწარმეტყველთა სმენა, რომელიც მათ ღმერთისგან ჰქონდათ, არაფრით ჩამოუვარდებოდა ხილვას, არამედ ისევე უტყუარად არწმუნებდა, როგორც ხილვა; ასეთი რამ ყოფით საქმეებში არ ხდება. რადგან იმას, რომ ისინი დანარჩენ ადამიანებზე სხვაგვარად ისმენდნენ, ასე ამბობს: „შემძინა მე ყური სმენად“ (ესაია 50:4). ხოლო როცა წინასწარმეტყველებას „ხილვას“ უწოდებს, სიტყვას სანდოსაც ხდის, მსმენელსაც აღძრავს და იმისკენ მიმართავს, ვინც ეს საქმეები აჩვენა. რადგან ყველას, ვინც ნათქვამს ღმერთისგან გადმოსცემს, ჩვეულებად აქვს, უწინარეს ყოვლისა ეს დაადგინოს: ისინი თავისით...

...ისაგან მოცემულ კეთილმოქმედებებსაც წარმოაჩენს; ამას წინასწარმეტყველნი მრავალ ადგილას ჩვეულებრივ აკეთებენ. რადგან ესაიაც, როცა მათ მხილებას აპირებს, ჯერ იმ პატივს ახსენებს, რომელიც ღმერთმა იუდეველებს მიანიჭა, და ასე წერს: „ძენი ვშვენ და აღვამაღლენ, ხოლო მათ შეურაცხ-მყვეს მე“ (ესაია 1:2). ასევე აქაც, ერთი გამოთქმით რომ ცხადყოს ღმრთისაგან ადამიანთა მოდგმისთვის მონიჭებული ყოველივე, ამბობს: „კაცი პატივსა შინა იყო და არა გულისჴმა-ყო“ (ფსალმ 48:13).

და რომელ პატივს გულისხმობს? მოისმინე, როგორ ამბობს იგი სხვა ფსალმუნში: „დააკლე იგი მცირედ რაჲმე ანგელოზთა, დიდებითა და პატივითა გჳრგჳნოსან-ჰყავ იგი“ (ფსალმ 8:6). შემდეგ კი, როცა ამ პატივს განმარტავს, დასძენს: „ყოველივე დაამორჩილე ქუეშე ფერჴთა მისთა. ცხოვარი და ზროხაჲ ყოველივე, მერმეცა და პირუტყუნი ველისანი, მფრინველნი ცისანი და თევზნი ზღჳსანი, რაოდენნი ვლენან ალაგებსა მას ზღუათასა“ (ფსალმ 8:8–9)....

...განუწყვეტლივ ამბობენ: „საშჯელ არს უფლისაჲ ერისა მიმართ მისისა და ისრაჱლისა თანა პაექრობა ყოს“ (მიქ 6:2); და კვლავ: „ისმინეთ ბორცუთა მსჯავრი უფლისაჲ და ღელეთა საფუძველთა ქუეყანისათა“ (მიქ 6:2); და: „ისმინე, ცაო, და ყურად-იღე, ქვეყანაო“ (ესაია 1:2). ამიტომ, რადგან მასზე განუწყვეტლივ ამბობდნენ, რომ სამსჯავრო პაექრობაში დგება, ეს აზრი უგრძნობელთა შორისაც მკვიდრდებოდა. რადგან ზოგიერთი იუდეველიც ამბობდა: „ვიმარხეთ და არა იხილე“ (ესაია 58:3); და: „ყოველი მოქმედი ბოროტთაჲ კეთილ წინაშე უფლისა“ (მალ 2:17); და: „აღეშენებიან მოქმედნი უსჯულოთანი“ (მალ 3:15) და „ჩუენ ვჰნატრით უცხოთა“ (მალ 3:15); და: „არა მართალ არს გზაჲ უფლისაჲ“ (ეზეკ 33:17). ნეტარი იობიც, როდესაც იმ განსაცდელში ჩავარდა, ამას იუდეველთა მსგავსი განწყობით არ ამბობდა, არც რამე ამგვარს გულისხმობდა, ნუმც ყოფ...

...ომ, როცა თქვა, რომ ქალწული შობს, ამით ყოველივე მიანიშნა. ამრიგად, შობაზე რომ თქვა, შობილის სახელსაც ამბობს: არა იმას, რომელიც დაერქვა, არამედ იმას, რომელიც საქმეებიდან წარმოჩნდა. რადგან როგორც იერუსალიმს უწოდებს „ქალაქი სიმართლისაჲ“ (ესაია 1:26), თუმცა მას არსად რქმევია ასე, არამედ ეს სახელწოდება საქმეებიდან ჰქონდა, რადგან მისთვის დიდად მოხდა უკეთესობისკენ ცვლილება და მართლის მფარველობა; და როცა მას „მეძავ ქალაქი“ (ესაია 1:21) უწოდებს, ესეც არა იმიტომ, თითქოს ქალაქს ოდესმე ასე რქმეოდა, არამედ ბოროტებისგან უდებს სახელს, ხოლო შემდეგ კი ასევე სათნოებისგან. მაშ, იგივე უნდა ითქვას ქრისტეზეც: მას საქმეებიდან წარმოშობილი სახელი დაუდო. რადგან მაშინ განსაკუთრებით გახდა ღმერთი ჩვენთან: დედამიწაზე გამოჩნდა, ადამიანებთან იცხოვრა და ჩვენდამი დიდი მზრუნველობა გამოაჩინა. რადგან ჩვენთან უკვე არც ანგელოზია და არც მთავარანგელოზი, არამედ თვით მეუფე ჩამოვიდა და მთელი გამოსწორება იტვირთა: მეძავებს ესაუბრებოდა, მეზვერეებთან ერთად სუფრასთან იჯდა, ცოდვილთა სახლებში შედიოდა, ავა...

...ით შეაშინა, კეთილით გაახარა, მრავალგვარი მკურნალობა აღასრულა და ახლა სიტყვა კვლავ სხვა დასაწყისისკენ მიჰყავს, ისეთი დასაწყისისკენ, რომელიც წინასწარმეტყველების შესავალს ჰგავს. როგორც დასაწყისში აუწყა მათთვის მომხდარი ღვთის ქველმოქმედებანი და თქვა: „ძენი ვშვენ და აღვამაღლენ“ (ესაია 1:2), შემდეგ კი მათ მიერ გაბედულად ჩადენილ ურჯულოებებს ამატებდა: „ხოლო მათ შეურაცხ-მყვეს მე“ (ესაია 1:2) და „ისრაჱლმან მე არა მიცნა და ერმან ჩემმან მე არა გულისხმა-მყო“ (ესაია 1:3), ასევე აქაც სხვა სიტყვებით, მაგრამ იმავე აზრებით იმავეს აჩვენებს, რაც ადრე თქვა. მაგრამ რატომ უწოდებს იგი ბრალდებას გალობას, როცა ბრალის დადებას აპირებს? მოსემ კი მარიამთან ერთად ეს მართებულად გააკეთა, რადგან გამარჯვების საგალობლის გალობას აპირებდა და ამიტომ მართებულად ასე იწყებდა: „უგალობდეთ უფალსა, რამეთუ დიდებით დიდებულ არს, ცხენები და მჴედრები შთასთხია ზღუასა“ (გამოსვლა 15:1). დებორაც იმ საოცარი ძლევის ნიშნისა და საკვირველი გამარჯვების შემდეგ მართებულად ქსოვს ი...

...ენს ხელთაა. ამის გამო წერილიც ამბობს: „და უკეთუ გინდესთ, და ისმინოთ ჩემი, კეთილნი ქვეყანისანი შჭამნეთ.“ (ესაია 1:19), და კვლავ: „ხოლო უკეთუ არ გინდესთ, არცა ისმინოთ ჩემი, მახჳლმან შეგჭამნეს თქვენ, რამეთუ პირი უფლისაჲ იტყოდა ამათ:“ (ესაია 1:20). ასე რომ, ყოველივე ნდომასა და არნდომაზეა დამოკიდებული. ამის გამო ვისჯებით კიდეც და ქებასაც ვიღებთ. ნეტავ, ქებულთა შორის შევირაცხოთ და აღთქმულ სიკეთეებს მივაღწიოთ.²

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები

1. 2 კორ 6:4–6-ის ციტატა წყაროში შერჩევით არის მოყვანილი; ქართულად გამოყენებულია წინასწარ მოწოდებული მთაწმინდელის ცალკეული მონაკვეთები. ↩
2. ბერძნულ წყაროში ბოლო წინადადება დოქსოლოგიის შემოკლებაში გადადის...

...ანგელოზების შესახებ წერილი ამბობს: „რომელმან შექმნა ანგელოზნი მისნი სულად და მსახურნი მისნი — ალად ცეცხლისა" (ფსალმ 103:4), ხოლო ადამიანების შესახებ: „მე ვთქუ: ღმერთნი სამე ხართ" (ფსალმ 81:6); და კიდევ: „ძენი ვშვენ და აღვამაღლენ" (ესაია 1:2); და კიდევ: „ძე ჩემი პირმშო არს ისრაჱლი" (გამ 4:22); ანგელოზს კი არსად ეწოდება არც ძე, არც ძე ღმრთისა. მაგრამ რას ამბობენ ისინი? მართლაც, ანგელოზები იყვნენ, მაგრამ, რადგან უსჯულო საქმისთვის ჩამოვიდნენ (ცით მიწაზე), ღირსება დაკარგესო. ეს კიდევ უფრო დიდი სისულელეა! მაშ, რა? ახლა ღირსება დაკარგეს და სწორედ ეს იყო მათი დაცემის მიზეზი? მაგრამ წერილი სხვაგვარად გვასწავლის: პირველი ადამიანის შექმნამდე კიდევ დაკარგეს თავიანთი ღირსება — როგორც ეშმაკმა, ისე იმ (სულებმა), ვინც მასთან ერთად უფრო მაღალ ღირსებას ეძებდნენ, როგორც ბრძენი ამბობს: „შურითა ეშმაკისათა სიკუდილი სოფელსა შემოჴდა" (სიბრძნ 2:24). მართლაც, მითხარი, ადამიანის შექმნამდე რომ არ დაცემულიყო ეშმაკი, როგორ შეშურდებოდა ადამიანის, თავის ღირსებაში მყოფს? რა აზრი აქვს იმას, რომ ანგელოზმა შეშურა ადამიანი, უხორცომ და ასეთი პატივის მქონემ —...

...მდგომი ამისი თჳთ დაურთავს მოციქულსა, და საქმე აღსრულებული — სიტყუად წერილისა სახელ-უდებიეს, ვითარმედ: "უკუანაჲსკნელი ადამ — სულად განმაცხოველებელად", რამეთუ ესე ჩუეულებაჲ არს წერილთაჲ, და უფროჲსღა საწინაჲსწარმეტყუელოთა წიგნთა, ვითარ-იგი იერუსალემისათჳს იტყჳს წინაჲსწარმეტყუელი, ვითარმედ: "ქალაქ სიმართლისა გეწოდოს" (ეს. 1:26), და არა ეწოდა. და კუალად უფლისათჳს, ვითარმედ: "სახელი მისი ემმანოელ" (ეს. 7:14), რომელი არა ეწოდა. გარნა ცხად არს, ვითარმედ წინაჲსწარმეტყუელმან საქმე აღსრულებული სახელის-დებად შეჰრაცხა. გარნა შენ იხილე, ვითარ პირველისა ადამისთჳს ცხოველობაჲ ოდენ თქუა სამშჳნველისაჲ, ხოლო მეორისა ადამისთჳს — სული; არღარა თჳთ ოდენ ცხოველი, არამედ სხუათაცა განმაცხოველებელი, რაჲთა უმაღლესობაჲ საზომისაჲ გიჩუენოს, ვითარ იგი — განხრწნადისა ამის და წარმავალისა ცხორებისა დასაბამ, ხოლო ესე — უხრწნელისა და საუკუნოდ წარუვალისა დამწყებელ იქმნა.

მოციქულისაჲ: არამედ არა პირველად სულიერი იგი, არამედ მშჳნვიერი, მაშინღა სულიერი (15,46).

თარგმანი: ამისთჳს გამოაჩინებს ძუელისა მის ადამის პირველობასა, რაჲთა ცხად ყოს, ვითარმედ მისი იგი მცნებისა გარდასლვაჲ იყო მიზეზ სიტყჳსა ჴორცთა შეერთებისა და ღმრთისა განკაცებისა.

მოციქულის...

...ნუუკუე ურწმუნოებამან მათმან სარწმუნოებაჲ ღმრთისაჲ განაქარვოსა? ნუ იყოფინ!“ (რომ. 3,3-4) რამეთუ წინაჲსწარმეტყუელნი მარადის აყუედრებდეს მათ და ეტყოდეს: „ისმინეთ, მთავარნო სოდომისანო“; (ესაია 1,10) და კუალად: „მთავარნი შენნი ურწმუნო არიანო“; (ესაია 1,23) და კუალად: „არა თქუენი არსო ცნობაჲ საშჯელისაჲ“, (მიქ. 3,1) და მარადის ამას აყუედრებდეს მათ. რაჲ არს უკუე? ღმერთსა ვინ აბრალოსა ამისთჳს, რომელ ურწმუნო ვიეთნიმე იყვნეს? ნუ იყოფინ! რამეთუ ესე ბრალობაჲ მათი არს, რომელთა არა ჰრწმენა, არა მისი, რომლისაჲ არა ჰრწმენა. ანუ რაჲ ვინ პოვოს სხუაჲ უმეტესი სასწაული თქუენისა უსწავლელობისაჲ? და ვითარ არა იცით შჯული უფროჲს ამისა, რომელ მისი არა გრწამს? ხოლო ვინაჲთგან თქუეს, თუ: „ნუუკუე მთავართაგანსა ვისმე ჰრწმენა? არამედ ერსა მას, რომელმან არა იცის შჯული“, ამისთჳს აბრალებს მათ ნიკოდემოს და ეტყჳს:

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „ნუუკუე შჯული ჩუენი დაშჯისა კაცსა, უკუეთუ არა პირველად ისმინოს მისგან?“ (7,51).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: რამეთუ გამოაჩინებს, ვითარმედ არცა იციან შჯული, არცა იქმან მას, რამეთუ უკუეთუ შჯული იტყჳს არა დაშჯად კაცისა უწინარეს მისგან სმენისა, და ამათ უწინარეს...

...ეკიცხევდეს უფალსა განკიცხულნი იგი, თუ რად იტყჳსო თავსა თჳსსა ძედ ღმრთისა, და არა ხედვიდეს, ვითარმედ სრულიად განვარდებიან შვილებისაგან, ვითარცა წამებს უფალი პირითა ესაიაჲსითა: „ისმინე, ცაო, და ყურად-იღე, ქუეყანაო: ძენი ვისხენ და აღვზარდენ, ხოლო მათ შეურაცხმყვეს მე. და აჰა ესერა დაეტეოს სახლი თქუენი ოჴრად“. (ესაია 1,2,7)

ასუეს მას ნავღელი და ძმარი, და იყო ესეცა დიდი სიბრმე. რამეთუ ღმერთმან ვენაჴი ეგჳპტით ცვალა5 და დაასხა კეთილად და მოელოდა მათ, რაჲთამცა გამოიღეს ნაყოფი - ყურძენი და ღჳნოჲ; ხოლო ცოფთა მათ და უგუნურთა ღჳნისა წილ ასუეს მას ძმარი და ყურძნისა წილ მიუპყრეს ნავღელი, რაჲთამცა წამონ თავისა თჳსისათჳს უკეთურებაჲ სოდომელთაჲ, რამეთუ ყურძენი მათი ყურძენი ნავღლისაჲ არს, ვითარცა იტყჳს მათთჳს მოსე, ვითარმედ: „საყურძნისა მისგან სოდომელთაჲსა იყო საყურძენი მათი“. (2 სჯ. 32,32)

ამისთჳს უფალმან იცოდა, თუ ვითარსა ნაყოფსა ეგულების გამოღებად, და წინაჲთვე მიუთხრა იგავი იგი ვენაჴისაჲ მის და ჰრქუა: „გეტყჳ თქუენ: მიგეღოს თქუენ სასუფეველი ღმრთისაჲ და მიეცეს ნათესავთა, რომელნი ჰყოფდენ ნაყოფთა მისთა“. (მათ. 21,43)

ამას ყოველსა ზედა განუყვეს სამოსელი მისი მტარვალთა და არა ხედვიდე...

...ჲ უფალი ქალწულისაგან, წარმოიტყუენა ძალი მტერისაჲ და გამოიჴსნეს, რომელნი შეეწყუდინეს ჯოჯოხეთს, ამისთჳს თქუა, ვი-თარმედ: „უწოდი სახელი: ადრე წარმოტყუენე და მსწრაფლ წარმოიღე“. წესი იგი საქმისაჲ სახელად აღწერა; და კუალად იტყჳს ქალაქისა მისთჳს, ვითარმედ: „გეწოდოს შენ ქალაქი სიმართლისაჲ, დედაქალაქი სარწმუნოჲ, სიონ“. (ესაია 1,26) და არასადა იპოების, ვითარმედ ეწოდა სახელი ქალაქსა მას სიმარ-თლედ, არამედ მარადის იერუსალჱმ იყო სახელი მისი, გარნა უმჯობესისა მიმართ შეცვალებასა მისსა მოასწავებდა და წესი იგი საქმისაჲ სახელად განაჩინა. რამეთუ ჭეშმარიტად საქმეთამიერი სიმტკიცე უძლიერეს არს მარადის სახელისა და უჭეშმარიტეს.

ხოლო კუალად სხუასაცა წინამიყოფენ სიტყუასა უგუნურნი იგი და თუალდაბრმობილნი ჰურიანი, ვითარმედ თქუმულ არს სხუათა მიერ თარგმანთა, რომელთა ებრაულისაგან ბერძულად თარგმანეს, ვითარ აკჳლა და სჳნმახოს, ვითარმედ: „ესერა ქალი მიუდგეს“; და არა თქუეს ქალწული, დაღაცათუ სამეოცდაათთა მათ თარგმანთა ქალწული თქუეს. პირველად ამას ვიტყჳთ ჩუენ, ვითარმედ ყოველივე, რავდენი სამეოცდაათთა მათ თარგმნეს, იგი არს ჭეშმარიტი და სარწმუნოჲ თარგმანებაჲ, რამეთუ იგინი უწინარეს ქრისტეს მოსლვისა მრავლითა წლითა იყვნეს, და ორ-ორი შეყენებულ იყო პტოლემეოს მეფისა მიერ, და ყოველნი ერთსა წიგ...