...ურევთ წესრიგს, არამედ ჯერ ის ვეძიოთ, რაც მან გვამცნო, რათა სხვაც მივიღოთ. ამიტომ უფალმა ლოცვის სიტყვებშიც, ჩვენთვის წესებისა და საზღვრების დასადგენად, რომლებამდეც ჩვენი ამქვეყნიურ საგნებზე თხოვნები უნდა ვრცელდებოდეს, ყოველი სიბრძნით აღსავსე ეს სიტყვები გვიბრძანა ვთქვათ: „პური ჩუენი არსობისაჲ მომეც ჩუენ დღეს" () — ანუ დღევანდელი საზრდო. სწორედ ამაზე ის მართალიც, თუმცა ეს სიტყვები ჯერ არ ჰქონდა მოსმენილი, ლოცულობდა და ამბობდა: „მცეს მე პური ჭამად და სამოსელი შემოსად". ამრიგად, ნუ ვითხოვთ მისგან სხვა ამქვეყნიურს. სრულიად შეუფერებელია ასეთი უხვისა და ასეთი ყოვლისშემძლეობის მქონისგან იმის თხოვნა, რაც ამ ცხოვრებასთან ერთად ინგრევა და მრავალ ცვლილებასა და შემთხვევითობას ექვემდებარება. ხოლო ასეთია ყველაფერი ადამიანური: სიმდიდრეს თუ მიუთითებ, თუ ძალაუფლებას, თუ ადამიანურ დიდებას. წარუვალს ვითხოვოთ, დაულევადს, ცვალებადობას დაუქვემდებარებელს. და ჩვენი უფლის სახიერების მცოდნელნი, ნუ ვიფიქრებთ ამჟამინდელზე, არამედ ყოველი ჩვენი ძალისხმევა და სურვილი ზეციურისკენ მივმართოთ. თუ იგი „მზე მისი აღმოვალს ბოროტთა ზედა და კეთილთა, და წჳმს მართალთა ზედა და ცრუთა", მით უმეტეს არ უგულებელყოფს ბოროტებისგან განშორებულთ, სიცრუისგან მოქცეულთ, არამედ განსა...
სახარებაჲ მათესი 6:1
განმარტებები ვერ მოიძებნა ამ მუხლისთვის
...სურს, რომ თავად ჩვენი გული იყოს მშვიდი და მყუდრო, რომ ჩვენი სული მშვიდობიანი იყოს და ყოველგვარი ვნებისგან თავისუფალი, და, რომ მოყვასთან სრული კეთილგანწყობა გამოვავლინოთ. სხვა ადგილასაც, მოისმინე, რას ამბობს: "რამეთუ უკუეთუ მიუტევნეთ თქუენ კაცთა შეცოდებანი მათნი, მოგიტევნეს თქუენცა მამამან თქუენმან ზეცათამან" (). ნუ ვიფიქრებთ, თითქოს ჩვენ, მოყვასს ვპატიობთ რა, მას ვუკეთებთ ქველმოქმედებას ან დიდ წყალობას; არა, ჩვენ თვითონ ვიღებთ ქველმოქმედებას, თვითონ ჩვენთვის გამოვიტანთ აქედან დიდ სარგებელს. ასევე, თუ მოყვასს არ ვაპატიებთ, ამით მას არანაირ ზიანს არ მივაყენებთ, ხოლო თავს აუტანელ ჯოჯოხეთურ ტანჯვას მოვუმზადებთ. ამიტომ, გთხოვ, ეს რომ ვიცით, ნურასოდეს ვიყოთ ბოროტის მახსოვრალნი და ნუ ვიკვებებთ მტრობას იმათ მიმართ, ვინც უსიამოვნობა ან რაიმე სხვა შეურაცხყოფა მოგვაყენა, არამედ, წარმოვიდგინოთ, რა ქველმოქმედებასა და კადნიერებას უფლის წინაშე მოგვანიჭებენ ისინი, და ყველაზე მეტად ისა, რომ შეურაცხმყოფელებთან შერიგება ჩვენს ცოდვებს წაშლის, ვისწრაფოთ და ნუ დავაყოვნებთ (მტრებთან შერიგებას), და, მოგვრილი სარგებლის შესახებ ვიფიქრებთ რა, ისეთი განწყობა გამოვავლინოთ მტრებისადმი, თითქოს ისინი ჩვენი ნამდვილი ქველმოქმედნი იყვნენ. თუ ფხიზელნი ვიქნებით, ჩვენ მი...
...ემო კეთილად ცხად-ყო, ვითარმედ არა დაუსაბამო, არცა დაუსრულებელ, არამედ უკუანაჲსკნელ შემოსრულ და წუთჟამისა არს სიბოროტე, ამისთჳს უწოდა მას სოფლისა ამის, ვითარცა ამას შინა შემთხუევადსა, და აღსასრულსა მისსა თანა დასრულებადსა, რომლისა ღონე მჴსნელმან ლოცვით გუასწავა მამისა მიმართ, ვითარმედ: "მიჴსნენ ჩუენ ბოროტისაგან" (), ხოლო აქა მოციქულმან ძისა მიერ თქუა ჴსნაჲ, რამეთუ ყოველივე მათი —ერთ არს. და შესძინა: "ნებითა ღმრთისა და მამისა ჩუენისაჲთა". ნებაჲ უკუე თქუა, რამეთუ სათნო-ყოფითა მამისაჲთა იქმნა ჴსნაჲ ჩუენი განჴორციელებითა ძისაჲთა, ხოლო მამად ჩუენდა წოდებითა ღმრთისაჲთა კუალად შვილებისა იგი მადლი მოაჴსენა, ნათლისღებისა მიერი, რაჲთა მისნი მიმთხუეულნი არღარა ეძიებდენ წინადაცუეთასა, რამეთუ ჭეშმარიტებისა მიმთხუეულთადა არღარად საჴმარ არიან სახენი. ვინაჲცა მოციქულმან მყის დასაბამსავე ამხილა რაჲ, მოჴსენებითა ჯუარცუმისა და აღდგომისა, ცოდვათაგან ჴსნისა და საუკუნეთა კეთილთა მიმთხუევისა, მამისა სათნო-ყოფისა და ძისა განზრახვისა და ყოველთა კეთილთა მონიჭებისაჲთა, მყის დიდებისმეტყუელებად აღიძრა ურიცხუებასა ზედა ქველისმოქმედებათასა, რომელთა მიერ აღტყინებულმან გონებითა მადლობასა დაჰბეჭდა ამინითა, და თჳთ უფიცხესად იწყებს სიტყუად შეურაცხის-მყოფელთა მათ მიმართ ესო...
...მართალნი კაცნი ჭირსა შინა არიან და ჭირსა შინა აღასრულებენ ცხორებასა მათსა? რამეთუ სადა მიიღებს თითოეული ამათი ღირსებისაებრ მათისა, უკუეთუ აღდგომაჲ არა არს? არამედ არავინ კეთილთა და მართალთა კაცთაგანი ურწმუნო არს აღდგომასა, გარნა მარადის ილოცვენ წმიდასა ამას სიტყუასა და იტყჳან, ვითარმედ: „მოვედინ სუფევაჲ შენი“. ;
ხოლო ვინ არიან, რომელნი აღდგომასა ურწმუნო არიან? არამედ იგინი, რომელნი ვლენ გზასა ბილწსა და ცხორებასა არაწმიდასა, ვი-თარცა წინაჲსწარმეტყუელი იტყჳს, ვითარმედ: „ბილწ არიან გზანი მისნი ყოველსა ჟამსა, და მიღებულ არიან სამართალნი მისნი პირისა მისისაგან“. რამეთუ შეუძლებელ არს, თუმცა ვის აქუნდა ცხორებაჲ კეთილი, და იგიმცა ურწმუნო იყო აღდგომასა, რამეთუ რომელთა არარაჲ ღირსი ტანჯვისაჲ აქუნდეს, მათ უფროჲსად ჰრწამს და უხარის, რაჲთა მიიღონ კეთილთა მათთა ნაცვალი.
აწ უკუე ნუმცა განვარისხებთ მას, ჵ ძმანო, არამედ ვისმინოთ სიტყუაჲ მისი, რომელსა იტყჳს, ვითარმედ: „გეშინოდენ მისა, რომელსა ძალ-უც სულთა და ჴორცთა გეჰენიასა შინა წარწყმედაჲ“, ; რაჲთა შიშისა...
...ი ესე არსობისაჲ მომეც ჩუენ დღეს“. ; ესე მცირე სიტყუაჲ თქუა ხილულისათჳს, და ესეცა სულიერი და წმიდაჲ. და მეყსეულად კუალად იტყჳს: „მოგჳტევენ ჩუენ თანანადებნი ჩუენნი, ვითარცა ჩუენ მიუტევნეთ თანამდებთა მათ ჩუენთა“. ; არარაჲ დადვა დიდებისა ჴორციელისა, ანუ სიმდიდრისა, ანუ სხჳსა რაჲსამე თხოვაჲ, არამედ ყოველივე სულიერი და ზეცისაჲ. ვითარ უკუე არა უბადრუკება არს, უკუეთუ ვითხოვდეთ ღმრთისაგან, რაჲ-იგი მას უბრძანებიეს, რაჲთა დაღაცათუ გუაქუნდეს, და-ვე-უტეოთ? რამე-თუ ესე არს მრავალმეტყუელებაჲ ლოცვასა შინა, რაჟამს ჴორცთასა რას ვითხოვდეთ.
უკუეთუ კულა ვინ თქუას, თუ: ვითარ უკეთურნი განმდიდრდებიან? გულისხმა-ყავთ, ვითარმედ უკეთურთა არა თუ ღმერთი მისცემს სიმდიდრესა, არამედ თჳთ მოტაცებითა და ანგაჰრებითა მოიგებენ. და თუ სთქუა, ვითარმედ: რად შეუნდობს ღმერთი? გულისხმა-ყავთ, რამეთუ ღმერთმან მასცა მდიდარსა მიუშუა განმდიდრებად, რაჲთა უკე-თურებისა თჳსისათჳს უმეტესად დაისაჯოს. და მისთჳს აბრაჰამ ეტყოდა: „შვილო, მიგიღებიეს კეთილი შენი ცხორებასა შენსა“. არამედ რაჲთა არა...
...მონებისაგან ქრისტესისა განგუაშორებს, რამეთუ „შეუძლებელ არს მონებაჲ ღმრთისაჲ და მამონაჲსი“. ; რამეთუ ქრისტე გუამცნებს მოწყალებასა, ხოლო იგი - მტაცებლობასა; ქრისტე გჳბრძანებს, რაჲ-თა შეუნდობდეთ თანამდებთა ჩუენთა, ; ხოლო იგი, - რაჲთა რომელთა არა ევნოს, მათცა ვავნებდეთ; ქრისტე იტყჳს, ვითარმედ: „მოწყალე იყავ“, ხოლო იგი იტყჳს: უწყალო იყავო და გულფიცხელ და ნურარად შეგირაცხიან ცრემლნი გლახაკთანი, - რაჲთა მას დღესა უწყალო იყოს უფალი ჩუენ ზედა, რამეთუ მაშინ ყოველი საქმჱ ჩუენი წინაშე თუალთა ჩუენთა წარმოგჳდგეს და ჩუენ მიერ ჭირვეულნი იგი და ძჳრხილულნი, და ყოველსა სიტყუასა ჩუენგან მიგჳღებდენ. რამეთუ უკუეთუ ლაზარეს არაჲ ჰვნებოდა მდიდრისაგან, არამედ ოდენ რამეთუ მოწყალებაჲ მის მიერ არა მიეღო, იყო შემასმენელ მისა და პირისა დამყოფელ, რაჲ ეყოს მათ, რომელნი გლახაკთასა მიიტაცებენ და ობოლთა აჭირვებენ და დააქცევენ? უკუეთუ რომელთა მშიერი გლახაკი არა გამოზარდეს, ესოდენსა ბოროტსა შთაცჳვეს, მაშა რომელთა უცხოთა მონაგები მოიტაცეს, იგინი რასაღა ღირს იქმნნენ? ანუ რაჲ ნუგე...
...არამედ სიბრძნეცა. მოვიგოთ უკუე სიწრფოებასა თანა სიბრძნჱცა და განვიკითხვიდეთ აქავე თავთა ჩუენთა, რაჲთა არა სოფელსა თანა დავისაჯნეთ. და ესევითარნი ვიყვნეთ მოყუასთა მიმართ, ვითარ გუნებავს, რაჲთა იყოს ღმერთი ჩუენდა მომართ, რამეთუ ვიტყჳთ: „მოგჳტევენ თანანადებნი ჩუენნი, ვითარცა ჩუენ მიუტევებთ თანამდებთა მათ ჩუენთა“. ; და ვიცი, ვითარმედ რაჟამს სული შეიწუხოს მეორისა მიერ, არა თავს-იდებს მას შეუწუხებელად და უტკივარად; არამედ უკუეთუ გულისხმა-ვყოთ, ვითარმედ არა შემაწუხებელსა მას, არამედ თავთა ჩუენთა უყოფთ კეთილსა, უკუეთუ არა განვრისხნეთ, ესრეთ შეუძლოთ გესლსა მას გულისწყრომისასა აღმოგდებად; რამეთუ რომელმან-იგი ასისა მის დრაჰკანისათჳს ტანჯა მოყუასი იგი თჳსი, არა თუ მას ავნო, არამედ თავი თჳსი ბევრეულისა მის ტალანტისა თანამდებ-ყო, რომელთაჲ პირველად შენდობაჲ მიეღო. რაჟამს უკუე სხუათა არა შეუნდოთ, თავთა ჩუენთა არა შეუნდობთ.
ნუმცა უკუე ღმერთსა ოდენ ვეტყჳთ მარადის, თუ: ნუ მოიჴსენებ ცოდვათა ჩუენთა, არამედ ჩუენთაცა თავთა ვჰრქუათ, ვითარმედ: ნუ მოიჴსენებ ცოდვათა მოყუსისათა, რომელნი ჩუენდა მომართ ქმნნეს, რამეთუ პირველად შენ დასწერ შჯულსა შენდობისასა, და ეგრეთ ღმერთი აღასრულებს მას; ესე იგი არს, ვითარმედ: უკ...
...მოვიხუნეთ შორის ცოდვანი ჩუენნი, და იყავნ გონებაჲ მსაჯულ. და უკუეთუ მას დღესა არა გუნებავს განქიქებაჲ, აქავე განვკურნნეთ წყლულებანი ჩუენნი და დავასხათ მათ ზედა წამალი სინანულისაჲ, რამეთუ შესაძლებელ არს განკურნებად წყლულებათა ჩუენთა, ვითარცა იტყჳს უფალი, ვითარმედ: „უკუეთუ მიუტეოთ, მოგეტევნენ თქუენ ცოდვანი“. ; ; ეგრეთვე ვიქმთ, უკუეთუ გუენებოს, სინანულისა მიერ.
ხოლო სინანული ესრეთ იქმნების, რაჲთა განვეშორნეთ ქმნისაგან ბოროტთაჲსა, აღმოვჰჴოცნეთ იგინი სრულიად გონებათა ჩუენთაგან და ესრეთ ვიწყოთ დადებად წამლისა წყლულებათა ჩუენთა ზედა. და უკუეთუ მიგიტაცებიეს, განეშორე მისგან და დაიდევ წამალი მოწყალებისაჲ; და უკუეთუ გისიძავს, განეშორე მისგან და დაიდევ წამალი სიწმიდისაჲ; და უკუეთუ გიზრახავს ძმისადა, აჩუენე კუალად მის ზედა სიყუარული. და ესრეთ ვიქმოდით თითოეულსა ზედა საქმესა, და ნუმცა თანაწარვჰჴდებით ცოდვათა ჩუენთა, რამეთუ მოახლებულ არს ჟამი საშჯელისაჲ, ვითარცა იტყჳს მოციქული, ვითარმედ: „უფალი ახლოს არს. ნუ ჰზრუნავთ“, რომელნი მოღუაწებათა და ჭირთა შინა ხართ. ხოლო რომელნი ცოდვათა შინა ხართ, თქუენ...
...ობად, თუ რაჲზომ ბოროტ არს ძჳრის-ჴსენებაჲ, და რაჲზომ კეთილ არს ძჳრუჴსენებლობაჲ?
ისმინე, რასა იტყჳს: „უკუეთუ მიუტევნეთ თქუენ კაცთა შეცოდებანი მათნი, მოგიტევნეს თქუენცა მამამან თქუენმან ზეცათამან. უკუეთუ არა მიუტევნეთ თქუენ კაცთა შეცოდებანი მათნი, არცა მამამან თქუენმან მოგიტევნეს თქუენ შეცოდებანი თქუენნი“.
ისმინე კუალად იგავიცა იგი, რომელსა თანაედვა ბევრი შანთი და მიუტევა მეუფემან, ხოლო მან თჳსითა მით უგუნურებითა არა ინება მოყუსისადა სულგრძელ-ყოფად. ამისთჳს განაახლა თავსა ზედა თჳსსა რისხვაჲ იგი მეუფისაჲ.
რამეთუ ესეცა საცნაურ არს, ვითარმედ უკუეთუ ვისმე ჰრისხვიდეს ღმერთი და მოაწიოს მის ზედა სატანჯველი რაჲმე ამასვე სოფელსა, უკუეთუ ვინმე მოხარულ იყოს საქმესა მას ზედა, განურისხდების, დაღაცათუ სამართლად იტანჯების იგი ვინმე. არამედ შენ, კაცო, არა გიჴმს სიხარული ამას ზედა, ვითარცა იტყჳს წინაჲსწარმეტყუელი: „ვაჲ მათდა, რამეთუ არა ელმოდა შემუსრვილებაჲ იგი იოსებისი“, ესე იგი არს, ტომთა მათ მის-თაჲ, რამეთუ იგინი ღმრთისა განგებითა იტანჯებოდეს. არამედ ესევითარ-თაჲცა ჰნებავს, რაჲთა გუეწყალოდინ ჩუენ და მათ თანა გუელმოდის.
აწ უკუეთუ მათი არ...
...გნებავსა ხილვად სხუაჲ მკურნალი? ისმინე მისიცა განწესებაჲ: „ვერ ჴელ-გეწიფებისო მონებად ღმრთისა და მამონაჲსა“; და კუალად გასწავლის სახესა სიმრთელისასა და იტყჳს: „ნუ იუნჯებთო ქუეყანასა ზედა, სადა მღილმან და მჭამელმან განრყუნის, და მპარავთა დათხარიან და განიპარიან“. ხოლო ამას ყოველსა თანა გიჩუენებს სახესაცა, რაჲთა იხილნე სნებისა მის ბოროტნი, და წინაგიყოფს მდიდარსა მას, რომელი წადიერ იყო მიმთხუევად ცხორებისა და სიმრთელისა და ვერ უძლო მიმთხუევად ანგაჰრებისაგან მისისა. და კუალად ამას თანა სხუაჲ მახარებელი გიჩუენებს მეორესა მას მდიდარსა, რომელი იწუებოდა ცეცხლსა შინა და არცა თუ წუეთისა ერთისა წყლისა უფალ იყო.
კუალად იტყჳს სახიერი იგი მკურნალი, ვითარმედ: „შეუძლებელი კაცთაგან ღმრთისაგან შესაძლებელ არს“, რაჲთა სცნა, ვითარმედ დაღაცათუ მდიდარ იყო, ძალ-უც მკურნალსა მას კურნებაჲ შენი, რამეთუ არა სიმდიდრე განაგდო წესისა მისგან, არამედ მონებაჲ საფასეთაჲ და ტრფიალებაჲ ანგაჰრებისაჲ; რამეთუ მდიდარსა უკუეთუ სიმდიდრე თჳსი ზიარად აქუნდეს გლახაკთათჳს, ძალ-უც...
...ვაჭრობასა ამას ხენეშსა, რომელ ღმერთსა მოუპყრიეს მარჯუენე მოცემად სასყიდელთა გამოუთქუმელთა, და შენ გარემიაქცევ მას და კაცთაგან ეძიებ სასყიდელსა, რომელნი ყოვლადვე არარას მიგცემენ?
არა გესმისა სიტყუაჲ უფლისაჲ, ვითარ იტყჳს, ვითარმედ: ყოველივე, რომელიცა ვინ კაცთა საჩუენებელად ქმნას, წარუწყმედიეს სასყიდელი თჳსი? რამეთუ ყოველსავე ზედა საქმესა ზუაობაჲ ბოროტ არს, ხოლო უფროჲს ყოვლისა - ქველისსაქმესა ზედა. ვითარ უკუე ვიჴსნეთ თავნი ჩუენნი ამის ბოროტისა ვნებისაგან?
უკუეთუ მოვიგოთ გულისჴმის-ყოფაჲ, ვცნათ, თუ ვინაჲ ვეძიებდეთ დიდებასა. მითხარღა, საყუარელო, ვინ არს მოძღუარი და შჯულისმდებელი ქველისსაქმისაჲ და სხუათა მათ სათნოებათაჲ? საცნაურ არს, ვი-თარმედ ღმერთი, რომელმან წესი ესე დაგჳდვა და ყოველივე უცთომელად უწყის.
ხოლო შენ, უკუეთუ ასპარეზსა ისწავლიდე, ანუ რკინობასა, ანუ ფილოსოფოსობასა, ვისა წადიერ ხარ ჩუენებად ჴელმარჯუეობისა და გონიერებისა და სიმჴნისა შენისა? მასწავლელსა მას შენსა ანუ ღჳნისმოფარდულთა და მხლისმსყიდელთა და მეთევზურთა, რომელთაგან არცა ერთი გაქუს სარგებელი? მე ვჰგონებ, თუ მრავალთა მათ და უსწავლელთა ერთა არცა ერთი გაქუნდეს ზრუნვაჲ, არამედ მისა ხოლო ჰხედვიდი, რომელიიგი უფალ არნ საქმისა მის შენისა.
ვითარ უკუე არა დიდი ბოროტი არს და...
...უ იყოფინ! გარნა იგი არავე დასცხრების სწავლად ჩუენდა და წყალობად. არა დღითი-დღე გუეტყჳსა: „ვერ ჴელ-გუეწიფების მონებად ღმრთისა და მამონაჲსა“? - ჩუენ შორის უმეტესად აღორძნდების მძლავრებაჲ ვეცხლისმოყუარებისაჲ; არა ჴმამაღლად გჳბრძანებსა: „მიუტევეთ და მოგეტევნენ“? - და უფროჲსად მჴეცთა უმრისხანეს ვართ; არა მარადის გუამცნებსა, რაჲთა განვიშორნეთ ბოროტნი გულისთქუმანი? - და მრავალნი უძჳრეს ღორთასა იმწუბებიან მწჳრესა შინა ცოდვისასა.
და ამას ყოველსა ზედა სახიერი იგი არა დასცხრების სწავლად ჩუენდა და წყალობად. რაჲსათჳს უკუე არა ვიგონებთ ამას და ეგრეთვე ჩუენცა ვიპოებით ძმათა მიმართ სახიერ და სულგრძელ, ვითარცა ღმერთი ჩუენ ზედა? არა უწყითა, რამეთუ არა ხოლო თუ თავთა თჳსთა ცხორებისა მოღუაწებად თანამდებ ვართ, არამედ ძმათაცა ჩუენთა? ხოლო აწ ჩუენ მრავლისა მისგან უდებებისა და დაჴსნილებისა ჩუენისა სულთაცა თჳსთა და ძმათაცა ცხორებაჲ შეურაცხ-გჳყოფიეს, და ყოველივე ზრუნვაჲ ჩუენი და მოსწრაფებაჲ ჴორციელთა და წარმავალთა საქმეთათჳს არს, და სული ჩუენი შეურაცხგჳყოფიეს, შეურვებული და შეიწრებული ბევრეულთა ვნებათაგან, გულის-თქუმათაგან ბილწთა, გულისწყრომისაგან ბოროტისა, ძჳრის-ჴსენებისაგან და ზუაობისა, საჴმართმოყუარებისა...
...საჲ დაენერგოს გულთა მათ-თა, რამეთუ თჳნიერ სიმართლისა ჭეშმარიტი სიხარული არა იქმნების.
„რაჲთა ყოველსა შინა მარადის ყოველი უნაკლულოდ გუაქუნდეს და ვჰმატებდეთ ყოველსა ზედა საქმესა კეთილსა“.
გულისჴმა-ყავთ, ვითარ სიტყუასა მას სახარებისასა აღასრულებენ, რომელი იტყჳს, ვითარმედ: „პური ჩუენი არსობისაჲ მომეც ჩუენ დღეს“. ეგრეთვე მის სიტყჳსაებრ ითხოენ ბუნებითსა საჴმარსა ჴორცთასა, და ამასცა სულიერისავე წესისათჳს ითხოენ. ამისთჳსცა იტყჳან: „რაჲთა ვჰმატებდეთო ყოველსა ზედა საქმესა კეთილსა“. ესე იგი არს, რაჲთა არა მას ხოლო ვიქმოდით, რომელი თანაგუაც ქმნად, არამედ უმეტესსაცა; რამეთუ ამას მოასწავებს სიტყუაჲ იგი, თუ: „ვჰმატებდეთ“.
იხილე გალობაჲ კაცთა წმიდათაჲ. ღმრთისაგან ითხოენ საჴმარსა ბუნებითსა ზომით, ხოლო თავთა თჳსთაჲ ჰნებავს, რაჲთა გარდამატებულად აღასრულებდენ ყოველსა კეთილისსაქმესა. ესე საქმე არს ჭეშმარიტთა მონათა ღმრთისათაჲ, ესე გულისსიტყუაჲ არს მოღუაწეთა სრულთაჲ.
მერმე კუალად მოაჴსენებენ თავთა თჳსთა უძლურებასა მას კაცობრივსა, და ვითარმედ თჳნიერ ზეგარდამოჲსა შეწევნისა ვერცა ერთისა კე-თილისა შემძლებელ არიან ქმნად. ამისთჳს თქუან რაჲ: „რაჲთა ვჰმატებდეთ ყოველსა ზედა საქმესა კეთილსა“, მეყსეულად დაურთვენ: „ქრისტეს იესუს მიერ, უფლისა ჩუენისა, რომლისა თანა...
...აჲ, ვიდრემდე მათ თანა არს სიძე? მოვლენ დღენი, რაჟამს აღმაღლდეს მათგან სიძე იგი, და მაშინ იმარხვიდენ“ (9,14-15).
თ ა რ გ მ ა ნ ი: ესე არს სენი იგი, რომელი პირველვე განაწესა ქრისტემან აღმოფხურად, ოდეს-იგი იტყოდა: „რაჟამს იმარხვიდე, იცხე თავსა შენსა და დაიბანე პირი შენი, რაჲთა არა ეჩუენო კაცთა მმარხველად“; რამე-თუ უწყოდა, რავდენისა ბოროტისა აღმომაცენებელ იყო. ამის სენისაგან შეპყრობილ იყვნეს იგინიცა, რომელნი აწ ბრალობასა დასდებენ მოწაფე-თა ზედა უფლისათა. გარნა ეგრეთცა არა შეჰრისხნა მათ უფალმან, არცა ჰრქუა: ჵ მზუაობარნო და მაჩუენებელნო, რაჲსა ესრეთ ცუდადჰმეტყუელებთ? არამედ სახიერებით მიუგო: „ჴელ-მე-ეწიფებისა ძეთა სიძისათა გლოად?“ ოდეს-იგი მეზუერეთათჳს აბრალეს, უფიცხესად შეჰრისხნა მაბრალობელთა მათ, რაჲთა ნუგეშინის-სცეს მოწყლულთა მათ სულთა მათ-თა, რომელნი, ვითარცა ცოდვილნი, არაღირსად მიახლებისა თქუეს მწიგნობართა მათ. ხოლო აქა, ვინაჲთგან მოწაფეთა მისთათჳს იყო ბრალობაჲ, სიტკბოებით მისცა პასუხი. ხოლო სიტყუაჲ იგი მაბრალობელთაჲ მათ ესევითარი არს: იყავნ ესე შენთჳსო, რამეთუ იტყჳ, ვითარმედ: კურნებისა მა-თისათჳს და სარგებელისა სჭამ და სუამ მეზუერეთა თანა, მოწაფენი შენნი რაჲსათჳსღა დაუტეობენ მარხვასა და ესევითართა ტაბლათა ერევიან და არა გუბაძვ...
...კითხვიდეთ, განიკითხნეთო“ (7,2).
თ ა რ გ მ ა ნ ი: რამეთუ არა მას დასჯი, არამედ თავსა შენსა, და უსაშინელესსა განიმზადებ სასჯელსა; რამეთუ ვითარცა მოტევებასა მას ზედა ცოდვათასა ჩუენ მიერ განაწესა ყოფად დაწყებისა, რაჟამს გჳბრძანა თქუმად: „მომიტევენ თანანადებნი ჩუენნი, ვითარცა ჩუენ მიუტევნეთ თანამდებთა მათ ჩუენთა“, ეგრეთვე საშჯელსა ამასცა შინა განკითხვისასა ჩუენ მიერ ბრძანა საზომისა განჩინებად: „რომლითა განკითხვითა განიკითხვიდეთ, განიკითხნეთო“, რაჲთა გულისჴმა-ვყოთ, ვითარმედ არა ყუედრებაჲ ჯერ-არს და უწყალოდ შერისხვაჲ და ზედამისლვაჲ უგულისჴმოდ, არამედ სწავლაჲ სიმშჳდით და სიყუარულით; არცა ძჳრისსიტყუაჲ ჴამს, არამედ განზრახვისა კეთილისა წინაყოფად; არცა ანპარტავანებით შეურაცხ-ყოფაჲ, არამედ სიყუარულით განმართებაჲ; რამეთუ არა მას ავნებო ურიდად შეურაცხებითა მით და ბოროტისმეტყუელებითა, არამედ თავსა შენსა მძიმესა სასჯელსა შთააგდებ.
ჰხედავა, ვითარ ორნი ესე მცნებანი სუბუქნიცა არიან და დიდთა კე-თილთა მომატყუებელ მოქმედთა მათთა, ხოლო გარდამავალთა სასჯელისა დიდისა მიზეზ იქმნებიან? რამეთუ რომელმან მიუტევნეს ბრალნი მოყუსისანი, პირველ მისსა თავი თჳსი განუთავისუფლებიეს ბრალთაგან უშრომელად; და რომელი რიდობით და წყალობით გამოეძიებდეს ბრალთა მეორისათა, თავსა თ...
...ად მეუფისა დიდისა უწოდა, და ოდეს განგებულებასა მას სოფლისასა წარმოიტყოდა, მასვე მიაჩემა ყოველი: „მზე მისი აღმოვალსო ბოროტთა ზედა და კეთილთა, და წჳმს მართალთა ზედა და ცოდვილთა“; და სწავლასა მას შინა ლოცვისასა თქუა, ვითარმედ: „მისი არს სუფევაჲ და ძალი და დიდებაჲ“. და კუალად ამას ადგილსა განგებულებასა მისსა იტყჳს და თუ ვითარ მცირეთაცა ზედა აჩუენებს ჴელოვნებისა მისისა მიუთხრობელობასა. ვითარცა თქუა, ვითარმედ: „თივაჲ იგი ველისაჲ ღმერთმან ესრეთ შემოსის“, და არა თქუა, თუ: მამამან ჩემმან, არამედ: „მამამან თქუენმან ზეცათამანო“.
არამედ ნუ გიკჳრს ესე, რაჟამს ფარვიდეს დიდებასა თჳსსა და მდაბალთა სიტყუათა იტყოდის თავისა თჳსისათჳს, რამეთუ ჟამისად ესე ოდენ იყო საძიებელ მისა, რაჲთა სიტყუაჲ თჳსი სარწმუნო და შესაწყნარებელ ყოს შორის ურწმუნოსა მას და გულფიცხელსა ერსა და რაჲთა დაარწმუნოს, ვითარმედ არა წინააღმდგომ ღმრთისა არს, არამედ ერთობაჲ აქუს მამისა თანა და არარაჲ განყოფილებაჲ, რაჲთა ესრეთ ჟამსა თჳსსა თქუას მამად თჳსად, და შეიწყნარონ სიტყუაჲ მისი; ხოლო უკუეთუმცა პირველითგან ეწყო ეგევითართა სიტყუათა თავისა თჳსისად თქუმად, ყოვლადვემცა არა შეიწყნარეს თქუმული იგი. არამედ პირველსავე სიტყუასა მოვიდეთ.
უკუეთუ...
...ა. ხოლო არა მაჩუენებლობისაგან ოდენ გჳბრძანა სივლტოლაჲ, არამედ ყოვლითა ძალითა დაფარვაჲ სათნოებათაჲ გუამცნო, ვითარცა ზემოცა წარმოთქუა, გარნა მოწყალებისათჳს არა ესრეთ განჩინებით თქუა, არამედ ბრძანა რაჲ, ვითარმედ: „ეკრძალენით ქველისსაქმესა თქუენსა, რაჲთა არა ჰყოთ წინაშე კაცთა“, შესძინა, ვითარმედ: „სახილველად მათდა“.
ხოლო ლოცვისა და მარხვისათჳს არარაჲ თქუა ესევითარი. რაჲსათჳს-მე? ამისთჳს, რამეთუ მოწყალებისა შეუძლებელ არს ესრეთ დაფარვაჲ, რაჲთამცა ყოვლადვე არავინ ცნა, ხოლო ლოცვისა და მარხვისა შესაძლებელ არს.
და ვითარცა-იგი იტყოდა რაჲ, ვითარმედ: „რაჟამს ჰყოფდე ქველისსაქმესა, ნუ სცნობნ მარცხენე შენი, რასა იქმოდის მარჯუენე შენი“, არა ჴელთათჳს იტყოდა, არამედ რაჲთა მოსწრაფე ვიყვნეთ ფარულად კაცთაგან ყოფად ქველისსაქმისა; და ოდეს-იგი თქუა, ვითარმედ: „ილოცვიდე რაჲ, შეედ საუნჯესა შენსა“, არა თუ მუნ ოდენ გუამცნო ლოცვაჲ, არამედ ესევე სახე გუაუწყა, რაჲთა არა საჩუენებელად კაცთა აღვასრულებდეთ ლოცვასა. ეგრეთვე აქა იქმს სიტყჳთა ამით, რომელი თქუა:
ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „ხოლო შენ რაჟამს იმარხვიდე, იცხე თავი შენი და დაიბანე პირი შენი, რაჲთა არა ეჩუენო კაცთა მმარ...
...ავე ბრალისა და ყოვლისავე თანანადებისაჲ; და შემდგომად ლოცვისა ამის ესე ხოლო აჴსენა მცნებაჲ და თქუა: „უკუეთუ მიუტევნეთ თქუენ კაცთა შეცოდებანი მათნი, მოგიტევნეს თქუენცა მამამან თქუენმან ზეცა-თამან. უკუეთუ არა მიუტევნეთ თქუენ კაცთა შეცოდებანი მათნი, არცა მამამან თქუენმან მოგიტევნეს თქუენ შეცოდებანი თქუენნი“.
და კუალად სხუასა ადგილსა იგავით იტყჳს მეუფესა მას, რომელსა წარმოუდგინეს თანამდები იგი ბევრეულისა შანთისაჲ. და შეუნდო მას, რა-ჟამს დავარდა და ევედრებოდა; და მერმე, ექმნა რაჲ იგი უწყალო მოყუასსა თჳსსა, კუალად განურისხდა მეუფე და მისცა ჴელთა მტანჯველთასა.
და ესრეთ საცნაურ არს, ვითარმედ დიდად სათნო არს ღმრთისა მიტევებაჲ მოყუსისა ბრალთაჲ, ვიდრეღა ჩუენ გუყოფს უფალ შენდობისა ცოდვათა ჩუენთაჲსა მოღებად მის მიერ, ვითარმცა იტყოდა, ვითარმედ: ესრეთ განგიკითხავ მე, ვითარცა შენ ჰყო თავისა შენისათჳს განჩინებაჲ; უკუეთუ მიუტეო ბრალი მოყუასსა შენსა, მიიღო ჩემ მიერცა მიტევებაჲ ცოდვათა შენთაჲ.
აწ უკუე შენსა ჴელმწიფებასა შინა არს აჴოცაჲ ცოდვათა შენთაჲ, გინა თუ უმტკიცესად დაწერაჲ მათი. ისმინეთ ესე, და კაცად-კაცადმან მიუტევენ ყოველი ბრალი და ყოველი თანანადები მოყუსისაჲ, რაჲთა მანცა პოოს მოტევ...
...სა შენსა დაეგო და ესრეთ შესწირო ლოცვაჲ შენი. რამეთუ ყოველივე ამისთჳს იქმნა, ამისთჳს ღმერთი განჴორციელდა, რაჲთა მტერობაჲ დაჰჴსნას და ჩუენ ერთობად მოგჳყვანნეს, და ყოველსა ადგილსა ამას გჳბრძანებს, ვითარცა-ესე აწ თქუა.
და კუალად ლოცვასა შინა იტყჳს ესრეთ: „მომიტევენო, ვითარცა ჩუენ მიუტეობთ თანამდებთა ჩუენთა“. მუნ შეწუხებულსა უბრძანებს მიტევებად მწუხარებისა მის, ხოლო აქა შემაწუხებელსა უბრძანებს მისლვად და დაგებად შეწუხებულისა, რაჲთა ორკერძოვე ქმნას მშჳდობაჲ ჭეშმარიტმან მან მშჳდობისმყოფელმან. და არა თქუა: უკუეთუ დიდ იყოს მწუხარებაჲ იგი, მაშინ მივედ და დაეგე, არამედ: „უკუეთუ მოგეჴსენოსო, ვითარმედ ძმაჲ შენი გულძჳრ რაჲმე არს“, რომელ-ესე მოასწავებს, ვითარმედ: და-ღაცათუ მცირე რაჲმე იყოს მწუხარებაჲ იგი და გულძჳრობაჲ, ჯერ-არს მისლვაჲ და დაგებაჲ ძმისაჲ. კუალად არა თქუა, თუ სამართლად ანუ უსამართლოდო, არამედ გინა თუ ესრეთ, გინა თუ ეგრეთ იყოს მკსინვარებაჲ იგი, დაგებაჲ თანაგუაც. რამეთუ დაღაცათუ სამართლად ვისამე მიმართ გულძჳრობაჲ გუაქუნდეს, არავე გუაქუს სიტყუაჲ თქუმად, ვითარმედ სამართლად გულძჳრად ვარ და არა მივიდე დაგებად. მოვიჴსენოთ, რამეთუ ქრისტეცა სამართლად მრისხვიდა ჩუენ, გარნა ეგრეთცა მოვიდა წყალობად ჩუენდა და ჩუენთჳს სიკუდილად მიეცა და არა გ...