...მედ ყველანი მივბაძოთ ამ მართალს, მივბაძოთ ჩვენ, მადლის ჟამს მცხოვრებნი, რჯულამდე მცხოვრელს, და არ ვითხოვოთ ჩვენი უფლისგან არაფერი ამქვეყნიური. იგი ჩვენს შეხსენებას არ ელოდება, არამედ, თუნდაც არ ვთხოვოთ, თავად მოგვცემს საჭიროს. „რამეთუ მზე მისი აღმოვალს ბოროტთა ზედა და კეთილთა, და წჳმს მართალთა ზედა და ცრუთა" (). მოვისმინოთ მისი, როცა ჩვენს დარწმუნებას ცდილობს და ამბობს: „ეძიებდით პირველად სასუფეველსა ღმრთისასა... და ესე ყოველი შეგეძინოს თქუენ" (). ხედავ, რომ იგი თავად მზადაა თქვენთვის ის მოგცეთ, და დანამატის სახით აღგითქვამთ მის ბოძებას? ამრიგად, ნუ ითხოვ, როგორც მთავარს, იმას, რაც დანამატად უნდა მიიღო. ნუ ავურევთ წესრიგს, არამედ ჯერ ის ვეძიოთ, რაც მან გვამცნო, რათა სხვაც მივიღოთ. ამიტომ უფალმა ლოცვის სიტყვებშიც, ჩვენთვის წესებისა და საზღვრების დასადგენად, რომლებამდეც ჩვენი ამქვეყნიურ საგნებზე თხოვნები უნდა ვრცელდებოდეს, ყოველი სიბრძნით აღსავსე ეს სიტყვები გვიბრძანა ვთქვათ: „პური ჩუენი არსობისაჲ მომეც ჩუენ დღეს" () — ანუ დღევანდელი საზრდო. სწორედ ამაზე ის მართალიც, თუმცა ეს სიტყვები ჯერ არ ჰქონდა მოსმენილი, ლოცულობდა და ამბობდა: **„მცეს...
სახარებაჲ მათესი 5:45
განმარტებები ვერ მოიძებნა ამ მუხლისთვის
...ემოქმედის მიერ აღსრულებულის დაწვრილებით განხილვას, ის კაცთმოყვარეობის უფსკრულს აღმოაჩენს. მართლაც, რა მსჯელობა, რა გონება შეძლებს იმ გამოუთქმელი სახიერების ჩაწვდომას, რომელსაც (ღმერთი) კაცთა მოდგმის მიმართ იჩენს, მზეს რომ აბრწყინვინებს „ბოროტთა ზედა და კეთილთა" და წვიმას აწვიმებს „მართალთა ზედა და ცრუთა" (), და ყოველივე სხვაში სიუხვეს გვიბოძებს? იქნებ ჩვენი სიტყვა საჭიროზე შორს წავიდა; მაგრამ ეს ამაოდ და უმიზნოდ არ გაგვიკეთებია, არამედ იმიტომ, რომ აქ არმოსულთ თქვენი მეშვეობით შეიტყონ, რა ზარალი მიაყენეს თავს, ხორციელი საკვების გამო რომ სულიერი სწავლება დაკარგეს. თუმცა, რათა მათი მწუხარება არ გაზარდოთ, ძმური სიყვარულით მოეპყარით, ჩვენი სიტყვები გადაეცით: ეს ჭეშმარიტი სიყვარულის მოწმობა იქნება. თუ ისინი, ვინც ხორციელ საჭმელთან ასე ექცევიან და ნაცნობთათვის ტაბლიდან რამეს გადანახავენ, ამით მცირე სიყვარულს კი არა, დიდ სიყვარულს გამოხატავენ, მით უმეტეს, სულიერ საგნებთან მიმართებაში ასეთი საქციელი დიდ ქებას მოგვიტანს; და თავადაც სარგებელი მოგვეცემა. ვინც მოყვასს ასწავლის, ის არა იმდენად სხვას ქველმოქმედებს, რამდენადაც საკუთარ თავს უმზადებს დიდ ჯილდოს და ორმაგ ნაყოფს მოიწევს: ღვთისგან უფრო დიდ მისაგებელს იღებს, და თავადაც, როცა მოყვასს გ...
...„კაცი ხატებისაებრ ჩვენისა და მსგავსებისაებრ". როგორც „ხატი" ხელმწიფების ხატს უწოდა, ისე „მსგავსებას" — იმას, რომ ჩვენ, რამდენადაც ადამიანისთვის შესაძლებელია, ვემსგავსოთ ღმერთს სიმშვიდით, თავმდაბლობითა და საერთოდ სათნოებით, ქრისტეს სიტყვისამებრ: „რაჲთა იყვნეთ თქუენ შვილ მამისა თქუენისა ზეცათაჲსა" (). როგორც ამ ვრცელ და უზარმაზარ მიწაზე ზოგი ცხოველი უფრო მშვიდია, ზოგი — უფრო მძვინვარე, ისე თქვენს სულშიც ზოგი ფიქრი — უგუნური და პირუტყვული, ზოგი — მხეცური და ველური; ისინი უნდა დამარცხდნენ, დაიძლიონ და გონების ხელმწიფებას დაემორჩილონ. მაგრამ როგორ შეიძლება მხეცური ფიქრის დაძლევა, იტყვი? რას ამბობ, ადამიანო? ლომებს ვამარცხებთ და მათ სულს ვათვინიერებთ, და შენ ეჭვობ, შეგიძლია თუ არა მხეცური ფიქრის მშვიდ ფიქრად გარდაქმნა? ამასთან, ლომში სისასტიკე — ბუნებითია, ხოლო სიმშვიდე — ბუნების წინააღმდეგი; შენში კი, პირიქით, სიმშვიდე — ბუნებითია, ხოლო მხეცურობა და სისასტიკე — ბუნების საწინააღმდეგო. მაშ, შენ, რომელიც მხეცში ბუნებით არსებულს სპობ და ბუნების საწინააღმდეგოს ანიჭებ, თვითონ ვერ შეძლებ ბუნებით შენში არსებულის შენარჩუნებას? რა დაგმობა ეკუთვნის ამას! მაგრამ კიდევ უფრო საკვირველი და უცნაურია: ლომთა ბუნებაში ამის გარდა სხვა არახელსაყრ...
...ღეს (სამსჯავროს) ჩვენი ცოდვების უდიდეს გამოსყიდვად იქცევა. მართალია, ეს მცნება ძალიან ძნელია, მაგრამ, თუ დაფიქრდები მის შემსრულებელთათვის განმზადებულ ჯილდოზე, იგი, თუმცა ძალიან ძნელია, სრულებით ისეთი არ მოგეჩვენება. რა ჯილდოა? თუ ამას იქმთ, ამბობს (წერილი), მაშინ მსგავსნი იქნებით მამისა თქვენისა, „ზეცათაჲსა" (). და, რომ ეს აზრი ჩვენთვის უფრო ნათელი გახადოს, მიუმატებს: „რამეთუ მზე მისი აღმოვალს ბოროტთა ზედა და კეთილთა, და წჳმს მართალთა ზედა და ცრუთა". შენ, ამბობს, ღმერთს მიბაძავ, რამდენადაც ეს ადამიანისთვის შესაძლებელია. როგორც ის მზეს ამოჰყავს არა მხოლოდ კეთილთა ზედა, არამედ ბოროტისმოქმედთა ზედაც, და ყოველწლიურად წვიმას აწვიმებს არა მხოლოდ მართალთა, არამედ ცრუთა ზედაც, – ასევე შენ, თუ გიყვარს არა მხოლოდ მოყვარენი, არამედ მტერნიც, შენი ძალისამებრ შენს უფალს მიბაძავ. ხედავ, როგორ აიყვანა (წერილმა) ყველაზე მაღალ სიმაღლეზე ის, ვისაც შეუძლია ამ სათნოების აღსრულება? ასე რომ, ნუ მხოლოდ საქმის სიძნელეზე ფიქრობ, საყვარელო, არამედ უპირველეს ყოვლისა იმაზე იმსჯელე თავისთავთან, რა პატივის ღირსი შეგიძლია გახდე, და ამ პატივის შესახებ ფიქრი შენთვის მძიმეს და ძნელსს ადვილს გახდის. მართლაც, არ უნდა მიიჩნიო მოწყალებად, რომ მტრისადმი სიკეთით შეგიძლი...
...უ საპყრობილესა შინა კაცნი საღმრთონი არიან, არამედ კაცისმკლველნი და ავაზაკნი და მპარავნი, არამედ ჩუენდა არა თუ ბრძანებულ არს, რაჲთა კეთილნი გუეწყალოდიან და ბოროტთა ვსტანჯვიდეთ, რამეთუ იტყჳს უფალი: „იყვენით მოწყალე, ვითარცა მამაჲ თქუენი ზეცათაჲ, რამეთუ აღმოაბრწყინვებს მზესა თჳსსა ცოდვილთა ზედა და მართალთა“. ; და შენცა უკუე ნუ ხარ უწყალოჲ მსაჯული, არამედ გულისხმა-ყავ, რამე-თუ ჩუენცა მრავალთა ცოდვათა თანამდებ ვართ, რომელნი შემძლებელ არიან ჯოჯოხეთს მიყვანებად ჩუენდა, რამეთუ ძმათადაცა „ცოფ“ გჳრქუამს და დედათადა გულისთქუმით მიგჳხედვან, რომელი-იგი მრუშებაჲ არს, და მრავალგზის უღირსებით ზიარებულ ვართ, შებღალულნი უშჯულოებათა მიერ და ცოდვათა, რომელ-ესე უძჳრჱს არს ყოვლისავე. ნუმცა უკუე სხუათასა გულისხმა-ვჰყოფთ, არამედ თავთა თჳსთა ცოდვანი მოვიჴსენნეთ. რამეთუ ქრისტე არა მართალთა თანა ოდენ იქცეოდა, არამედ ცოდვილთაცა, ვითარცა-იგი ქანანანელსა და სამარიტელსა და მეძავსა მას და სხუათა მრავალთა, და ჩუენ, შებღალულნი მრავალთა მიერ ცოდვათა, შეურაცხ-ვჰყოფთ მათ, რომელნი-იგი მისვე მიწისაგან ქმნულ არიან, ვინაჲცა ჩუენ. რასა იტყჳ? საპყრობილესა შინა ბოროტნი კაცნი არიანა? ხოლო ქალაქსა შინა ყოველნივე კეთილნი არი...
...წჳმათა და ბუნებისა სრბათა თესლთა შინა და გუამთა შინა ჩუენთა და პირუტყუთასაცა და სხუათა ყოველთა მათ საქმეთა, რომელთა მიერ ყოველივე ესე სოფელი ჰგიეს, მათ ყოველთაგან გულისხმა-ჰყოფდ სამარადისოსა მას მამისა მოქმედებასა, „რამეთუ აღმოაბრწყინებს მზესა მისსა კეთილთა ზედა და ბოროტთა, და წჳმს მართალთა ზედა და ცოდვილთა“. და კუალად იტყოდა უფალი, ვითარმედ: „იხილენით შროშანნი ველისანი, ვითარ შეჰმოსს მათ“; ; და მფრინველთათჳს იტყოდა, ვითარმედ: „მამაჲ თქუენი ზეცა-თაჲ ზრდის მათ“. ; რამეთუ სადაცა-იგი სიტყჳთ ოდენ ქმნის სასწაული, მათისავე საქმისა მიერ დაუყვის პირი, ხოლო აქა ვინაჲთგან ცხედრისა აღებაჲ უბრძანა, გამოაჩინებდა შაბათისა დაჴსნასა და მამისა მიმართ აღიყვანა სიტყუაჲ თჳსი. და ოდესცა შაბათისათჳს იყოს სიტყუაჲ, არცა ვითარცა კაცი ოდენ იტყჳს მას, არცა ვითარცა ღმერთი ოდენ, არამედ ოდესმე ესრეთ და ოდესმე ეგრეთ, რამეთუ ენება ამის ორისაჲვე სარწმუნო-ყოფაჲ, განგებულებისაცა მისისა სიმდაბლესა და ღმრთეებისა მისისა პატივსა. ამისთჳს აწ ვითარცა ღმერთი მიუგებს, რამეთუ...
...წებასა მისსა ყოველთა ზედა, დიდთა და მცირეთა; რამეთუ ცანი რაჲ აჴსენნა, საყდრად ღმრთისა სახელ-სდვა, და ოდეს იერუსალჱმისათჳს იტყოდა, ქალაქად მეუფისა დიდისა უწოდა, და ოდეს განგებულებასა მას სოფლისასა წარმოიტყოდა, მასვე მიაჩემა ყოველი: „მზე მისი აღმოვალსო ბოროტთა ზედა და კეთილთა, და წჳმს მართალთა ზედა და ცოდვილთა“; და სწავლასა მას შინა ლოცვისასა თქუა, ვითარმედ: „მისი არს სუფევაჲ და ძალი და დიდებაჲ“. და კუალად ამას ადგილსა განგებულებასა მისსა იტყჳს და თუ ვითარ მცირეთაცა ზედა აჩუენებს ჴელოვნებისა მისისა მიუთხრობელობასა. ვითარცა თქუა, ვითარმედ: „თივაჲ იგი ველისაჲ ღმერთმან ესრეთ შემოსის“, და არა თქუა, თუ: მამამან ჩემმან, არამედ: „მამამან თქუენმან ზეცათამანო“.
არამედ ნუ გიკჳრს ესე, რაჟამს ფარვიდეს დიდებასა თჳსსა და მდაბალთა სიტყუათა იტყოდის თავისა თჳსისათჳს, რამეთუ ჟამისად ესე ოდენ იყო საძიებელ მისა, რაჲთა სიტყუაჲ თჳსი სარწმუნო და შესაწყნარებელ ყოს შორის ურწმუნოსა მას და გულფიცხელსა ერსა და რაჲთა დაარწმუნოს, ვითარმედ არა წინააღმდგომ ღმრთისა არს, არამედ ერთობაჲ აქუს მამისა თანა და არარაჲ განყოფილებაჲ, რაჲთა ესრეთ ჟამსა თჳსსა თქუას მამად თჳსად, და შეიწყნარონ სიტყუაჲ მისი; ხოლო უკუეთუმცა პირველითგ...
...ითარცა მშჳდთა, არცა ნუგეშინის-ცემაჲ და წყალობაჲ, ვითარცა მოწყალეთა და მგლოარეთათჳს თქუა, არცა სასუფეველი ცათაჲ, არამედ რომელი-იგი ამის ყოვლისა უშესაძრწუნებელეს იყო: მიმსგავსებაჲ ღმრთისაჲ აღუთქუა, ვითარცა შესაძლებელ არს კაცისა მიერ მსგავსებაჲ, და თქუა: „რაჲთა იქმნეთ მსგავს მამისა თქუენისა ზეცათაჲსა“. არა თქუა, თუ: მამისა ჩემისა, არამედ: „მამისა თქუენისა“; და ზემორე კუალად ღმრთად სახელ-სდვა და მეუფედ დიდად და არა მამად თჳსად, რამეთუ ჯეროანსა ჟამსა ენება საიდუმლოჲსა ამის მითხრობად. ხოლო სახესა მასცა მსგავსებისასა აუწყებს, რამეთუ: „მზე მისი აღმოვალსო ბოროტთა ზედა და კეთილთა, და წჳმს მართალთა ზედა და ცრუ-თა“, - არა მოიძულებს შეურაცხისმყოფელთა მისთა და წინააღმდგომთა, არცა დასწუავს ცეცხლითა რისხვისა მისისაჲთა, არამედ უფროჲსად კე-თილსა უყოფს. და ესე დაღაცათუ არა ერთ არს, არამედ ფრიადცა შეუმსგავსებელ; რამეთუ თქუენ, თავს-იდვათ თუ შეურაცხებაჲ, მოყუასთაგან თავს-იდებთ, ხოლო იგი - მონათაგან, რომელთა ფრიადი კეთილი უყო; და თქუენ სიტყჳთ ულოცავთ მტერთა თქუენთა, ხოლო იგი საქმეთა მიანიჭებს საკჳრველთა: მზესა თჳსსა აღმოაბრწყინვებს მათ ზედა და წჳმასა მიანი-ჭებს და ყოვლითავე კეთილითა აღავსებს. არა...