სახარებაჲ მათესი 5:2

თ ა რ გ მ ა ნ ი: რომელი-იგი გარდამოჴდა ზეცით ცხორებისათჳს ჩუენისა, უფალი იესუ ქრისტე, დამბადებელი და მეუფე ყოველთაჲ, ყოველივე წესი და რჩული სათნოებისაჲ აღასრულა საქმით, რაჲთა ჩუენ მოგუცეს სახე და მოძღურებაჲ საღმრთოჲსა მოქალაქობისაჲ. იხილეთ უკუე აქაცა წესი ესე და სახე სიმდაბლისაჲ და ამბოხებათაგან სივლტოლაჲ, რამეთუ ოდეს-იგი სასწაულთა და კურნებათა აღსრულებაჲ ჯერ-იყო, მიმოვიდოდა ქალაქითი ქალაქად და სოფლითი სოფლად; ხოლო იხილა რაჲ შეკრებაჲ ფრიადისა ერისაჲ, დაუტევნა იგინი და აღვიდა მთად, რაჲთა გუასწავოს ჩუენ არარაჲსა ქმნად სახილველად და საქებელად კაცთა და სახე მოგუცეს შფოთთა და ამბოხებათაგან სივლტოლად და ვითარმედ კეთილ არს და ჯეროვან უდაბნოდ განსლვაჲ.

ხოლო აღვიდა რაჲ მთასა და დაჯდა, მოუჴდეს მას მოწაფენი, რამეთუ იხილეს გემოჲ სიტკბოებისა მისისაჲ და არღარა ენება განშორებაჲ მისგან. ამისთჳს მოუჴდეს სურვიელნი სმენად საწადელთა მათ სიტყუათა მისთა, რომლისათჳს იწყო სწავლად უფალმან, რამეთუ არა ჴორციელთა ხოლო სენთა ჰკურნებდა, არამედ სულთაცა განანათლებდა და გზასა მას ჭეშმარიტებისასა უძღოდა მათ, რაჲთა ვითარცა უფალი არს და შემოქმედი ორთავე მათ არსებათა,...

1. და ვითარცა იხილა იესუ ერი იგი, აღვიდა მთასა.- მთაზე ადის, რითაც გვასწავლის, რომ მოსაჩვენებლად არაფერი არ უნდა გავაკეთოთ. განზრახული აქვს რა, რომ გვასწავლოს, გვარიგებს, რომ რაჟამს ვსწავლობთ, ხმაურს უნდა გავშორდეთ. და დაჯდა იგი მუნ. და მოუჴდეს მას მოწაფენი მისნი. - ბრბო მიდის მასთან, რათა სასწაულები იხილოს, ხოლო მოწაფენი - რათა განისწავლონ. ამიტომ სასწაულთა აღსრულებითა და სხეულთა განკურნებით, იგი სულებსაც კურნავს, რათა ვისსავლოთ, რომ თვითონ არის შემოქმედი სულისაც და ხორცისაც.

2. და აღაღო პირი თჳსი. - რისთვისაა დართული "აღაღო პირი თჳსი?" ჩანს, რომ ზედმეტია, მაგრამ არა; მანამდე იგი პირის გაუღებლად ასწავლიდა, როგორ? ცხოვრებითა და სასწაულებით. ახლა კი აღაღო პირი და ასწავლის. ასწავებდა მათ და ეტყოდა, არა მხოლოდ მოწაფეებს, არამედ მთელ ხალხს. სწავლებას ნეტარებით იწყებს, ისევე როგორც დავითმაც ნეტარებით დაიწყო.

...ვიწროებს. ამას კი დადგენილი შჯულდების გამო ვაკეთებთ. რომელი შჯულდების გამო? რადგან ამბობს: „უკუეთუ არა აღემატოს სიმართლე თქუენი უფროჲს მწიგნობართა და ფარისეველთა, ვერ შეხჳდეთ სასუფეველსა ცათასა.“ (მათ 5:20). ამიტომ დიდი გულმოდგინება გამოვიჩინოთ და მთელი ეს შჯულდება სიუხვით დავიცვათ, რადგან ამიერიდან მიწაზე ისე ვცხოვრობთ, თითქოს ცაში ვიყოთ, და ანგელოზებთან ერთად ქოროში ვდგავართ. რადგან ასე მომავალ კეთილთაც მივაღწევთ; ნეტავ ყოველნი მივემთხვიოთ მათ.⁴

ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

სათარგმნო შენიშვნები

1. ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის ბერძნული ფორმით კორპუსში არ დადასტურდა; ციტატა ბერძნულიდან არის ნათარგმნი. ↩
2. ძველი ქართული ბიბლიური ტექსტი ამ ციტატის...

...ნება ჩვენ, ან რა თავის მართლება, თუ ქრისტეს მოსვლის შემდეგაც ვერ ვწვდებით ძველ აღთქმაში მცხოვრებთა საზომებს, მაშინ როცა ჩვენგან დიდი სიჭარბე მოითხოვება? რადგან ამბობს: „უკუეთუ არა აღემატოს სიმართლე თქუენი უფროჲს მწიგნობართა და ფარისეველთა, ვერ შეხჳდეთ სასუფეველსა ცათასა“ (მათ 5:20). რადგან როგორც რჯულის ქვეშ მყოფი, თუნდაც იმავეს აღასრულებდეს, რჯულამდე მყოფის თანასწორი არ არის, ასევე მადლის ქვეშ მყოფიც არ არის რჯულის ქვეშ მყოფის თანასწორი; თვით ჟამის გამოც დიდი განსხვავება წარმოიშობა. ამას პავლე ბოროტებასთანაც და სათნოებასთანაც აჩვენებს: იხილე, როგორ უფრო მეტად აქებს იმათ და ამათ უფრო დიდი სასჯელის ღირსად წარმოაჩენს, როცა ასე ამბობს: „რამეთუ წარმართთა, რომელთა შჯული არა აქუნ, და ბუნებითსა მას შჯულსა ჰყოფდეს; ამათ რამეთუ შჯულ არა აქუს, თავისა თჳსისათჳს შჯულ არიან:“ (რომ 2:14).

5. მართლის სინდისი და მტერთა სიყვარული

ხედავ, როგორ აქებს და საქვეყნოდ აცხადებს მათ, ვინც რჯულის გარეშე სწორად მოქმედებენ? იხილე კვლავაც, რო...

...ითხოვს ჩვენგან: გვიბრძანებს, მოვიკვეთოთ მეგობრებიც კი, რომლებიც ჩვენთვის სხეულის ყველაზე აუცილებელ ნაწილებს უტოლდებიან, როდესაც ისინი საცდურად გვექმნებიან და მათთან ურთიერთობა რაიმე ზიანს გვაყენებს. რადგან ამბობს: „უკუეთუ თუალი შენი მარჯუენე გაცთუნებდეს შენ, აღმოიღე იგი“ (მათ 5:29); და: „და უკუეთუ მარჯუენე ჴელი შენი გაცთუნებდეს შენ, მოიკუეთე იგი და განაგდე შენგან“ (მათ 5:30); სხეულის ასოებზე კი არ ამბობს — ნუ იყოფინ! — არამედ ნამდვილ მეგობრებზე, რომელთა მეგობრობაც უღირსად უნდა მივიჩნიოთ, როდესაც არც მათთვის არის სარგებელი და არც ჩვენთვის, არამედ ზიანი. ეს სათნოება აღასრულა ფსალმუნის მთქმელმაც: არა მხოლოდ არ ესწრაფვოდა ასეთ ურთიერთობებს, არამედ მათაც უბრძანებდა, მისგან განშორებულიყვნენ.

6. სინანულის ცრემლები და ბოროტების აღკვეთა

ეს არის სინანულის ნაყოფი, ეს არის ცრემლების სარგებელი. რადგან ამგვარად შემუსვრილ გონებას ამის შემდეგ აღარავითარი მიჯაჭვულობა აღარ იპყრობს. ასე მოვიქცეთ ჩვენც: თუნდაც ვინმე თვით სამეფო გვირ...

...რადგან ის მკვლელობას ამოკვეთს, ეს კი მკვლელობის დედასაც, მრისხანებას, და ბოროტების ფესვსა და წყაროსაც აჩერებს. ამიტომაც ქრისტე, როცა მრისხანებას აცხრობდა, ამბობდა: „რომელი განურისხნეს ძმასა თჳსსა ცუდად“, და „თანა-მდებ არს იგი გეჰენიასა მას ცეცხლისასა“ (მათ 5:22).¹ ხედავ, ყველგან ზომებია. „განრისხნებოდეთ და ნუ სცოდავთ“ (ფსალმ 4:5).

„რომელი განურისხნეს ძმასა თჳსსა ცუდად“ (მათ 5:22): რადგან სამართლიანად მრისხანებაც არსებობს; პავლეც განურისხდა ელიმასს და პეტრეც საფირას. მაგრამ ამას უბრალოდ მრისხანებას არ ვუწოდებდი, არამედ სულიერ სიბრძნეს, მზრუნველობასა და განგებულებას. მამაც განურისხდება შვილს, მაგრამ ზრუნვით. ამაოდ მრისხანე ის არის, ვინც თავისთვის შურს იძიებს; ხოლო ვინც სხვათა საქმეებს ასწორე...

...თ დაგვიბრუნდება. შეგახსენებთ მაცხოვრის დარიგებას: „მე გეუბნებით თქვენ: ვინც უმიზეზოდ ურისხდება თავის ძმას (ანუ მოყვასს), სამართალში უნდა მიეცეს, ხოლო ვინც ეტყვის თავის ძმას: რაკა (უგუნურო), სინედრიონის (სამსჯავროს) უნდა წარუდგეს; და ვინც ეტყვის თავის ძმას: შლეგო (ცოფო, უსინდისო), ცეცხლის გეენიაში უნდა ჩავარდეს (მათე. 5,22).

იაკობ მოციქული კი გვაფრთხილებს: „პატარა ცეცხლი რამხელა ტყეს ჰბუგავს, ენაც ცეცხლია, სიცრუის სამკაული. ენას ისეთი ადგილი უჭირავს ჩვენს ასოთა შორის, ბილწავს მთელ სხეულს და ცეცხლად აქცევს სიცოცხლის ჩარხს“ (იაკობ. 3,5-6).

ამიტომაც მეტყველებისას ყველას დიდი სიფრთხილე და დაკვირვება გვმართებს.

შევეხები მეტად საშიშ და სერიოზულ პრობლემას - სათამაშო ბიზნესს. ეს საქმიანობა, მართალია, ბიუჯეტისთვის, ალბათ, მომგებიანია, მაგრამ იგი იმდენად უარყოფითი მოვლენაა, რომ ბევრ ქვეყანაში საერთოდ აკრძალულია. ჩვენთან კი მას ბოლო დროს ინტერნეტ-სამორინეც (კაზინო) დაემატა.

თუ ჩვეულებრივ სამორინეში (კაზინოში) ასაკს ყურადღებას აქცევენ და გარკვეული თანხის ქონა აუცილებელია, ინტერნეტ-სივრცეში ეს შეზღუდვა არ არსებობს; ადამიანები, განსაკუთრებით ახალგაზრდები, რომელთაც ისედაც მცირე ფინანსები აქვთ, ცდუნებას ვერ უმკლავდებიან და...

...— ჩავაქროთ ეს ცეცხლი სულიერი მოძღვრების გალობით, რომელიც ამ ვნების დამღუპველობას აჩვენებს. "სული კურთხეული ყოველივე წრფელ, ხოლო კაცი გულმწყრალი არა შუენიერ" (იგავ 11:25); და სხვაგანაც: "რომელი განურისხნეს ძმასა თჳსსა ცუდად, თანა-მდებ არს... გეჰენიასა მას ცეცხლისასა" (მათ 5:22). ვერცხლისმოყვარეობა ჩვენს სულს აღელვებს — ვეცადოთ ამ დამღუპველი სნეულებისგან გავიქცეთ და ამოვძირკვოთ ის, როგორც ყველა ბოროტების ფესვი. და თითოეული ვნებისგან, რომელიც გვაშფოთებს, გამოსწორებას ვეცადოთ, რათა ბოროტისგან თავი შევიკავოთ და კეთილ საქმეებს ვაკეთოთ, და იმ საშინელ დღეს ღვთის კაცთმოყვარეობის ღირსნი გავხდეთ, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

...ჯილდოს. იგივეს ვნახავთ საპირისპირო შემთხვევაშიც. ვალად მიმაჩნია ამის შესახებ ლაპარაკი თქვენს სიყვარულთან, რათა ზუსტად შეიტყოთ და სუფთა გულის განწყობა ჩაინერგოთ. მოისმინე, რას ამბობს ქრისტე: "ხოლო მე გეტყჳ თქუენ, რამეთუ ყოველი რომელი ხედვიდეს დედაკაცსა გულის-თქუმად მას, მუნვე იმრუშა მის თანა გულსა შინა თჳსსა" (მათ 5:28). ხედავ, აქაც კვლავ უწმინდური განწყობა ექვემდებარება განკითხვას, და ავხორცი მზერისთვის სასჯელი იდება, თითქოს მრუშობა უკვე მართლაც ჩადენილიყო? ამრიგად, ეს რომ ვიცით, ყოველმხრივ დავიცვათ ჩვენი განწყობის სიწმინდე, რომ მან ჩვენი შესაწირავი ღვთისთვის სათნო გახადოს. თუ მან (ნოესთან) კვამლი და სიმყრალე სულნელების სურნელებად აქცია, რას არ მოუმოქმედებს ჩვენს სულიერ მსხვერპლს და რა კეთილგანწყობას არ მოგვიპოვებს ზეგარდამო? "და იყნოსა", — ნათქვამია, — "უფალმან ღმერთმან სული სულნელებისაჲ". ხედავ, როგორია მართლის მსხვერპლი, — როგორ არის იგი გარეგნულად უმნიშვნელო, მაგრამ მისი განწყობის სიწმინდის გამო უმეტესად დიდია? უყურე ახლა კაცთმოყვარე უფლის უსაზღვრო სახიერებას. **"და თქუა უფალმან ღმერთმან: შევინანე, არ-ღა შევსძინო მერმე წყევად ქუეყანისა საქმეთათჳს კაცთასა, რამეთუ შეყოფილ არს მომგონებელობაჲ კაცისა მოსწრაფებით ბოროტთა და სიჭაბუკითგა...

...ვაკეთოთ დაუდევრად იმას, რაზეც ჩვენი ცხონება არის დამოკიდებული, განსაკუთრებით როცა ახლა ჩვენგან სათნოების მით უფრო მაღალი ხარისხი მოითხოვება, რამდენადაც უფრო მაღალი სიკეთეები მივიღეთ. ამიტომაც ქრისტემ თქვა: „უკუეთუ არა აღემატოს სიმართლე თქუენი უფროჲს მწიგნობართა და ფარისეველთა, ვერ შეხჳდეთ სასუფეველსა ცათასა" (მათ 5:20). ჩავუფიქრდეთ ამას და არ გავუაროთ ამ სიტყვებს უყურადღებოდ, არამედ ვიფიქროთ, რა სასჯელი ემუქრება მათ, ვინც არა თუ ამათ (მწიგნობართა და ფარისეველთა) აღმატებას არ ცდილობს, არამედ მათზე გაცილებით დაბლა დგას, — ვინც არ სურს მოყვასზე გულისწყრომის შეწყვეტა, არც ენის ფიცისგან შეკავება, არც თვალისთვის დამღუპველი მზერის აკრძალვა, მაშინ, როცა უფალი ბრძანებს არა მხოლოდ შეურაცხყოფის სულგრძელად ატანას, არამედ მოთხოვნილზე მეტის მიცემასაც. „რომელსა უნდეს სასჯელად და მიღებად კუართი შენი, მიუტევე მას სამოსელიცა შენი" (მათ 5:40), — ამბობს ის. ჩვენ კი ხშირად მოყვასს ვაწყენინებთ ან შურისძიებას ვახდენთ შეურაცხყოფისთვის, — ჩვენ, ვისაც ებრძანება არა მხოლოდ ჩვენი მოყვარულების სიყვარული („მეზუერეთაცა, — ამბობს უფალი, — ეგრეთვე ყვიან" (მათ 5:46)), არამედ მტრების მიმართაც კე...

...დს. სწორედ ამიტომ ჩვენმა უფალმა იესო ქრისტემ, ჩვენი ბუნების სისუსტისა და ნების უზრუნველობის მცოდნემ, კანონი გამოსცა, რომელიც ზედმეტ მზერას კრძალავს და აბრკოლებს, რათა ჩვენში აღმოცენებული ალი შორიდანვე ჩაქროს, და თქვა: „ყოველი რომელი ხედვიდეს დედაკაცსა გულის-თქუმად მას, მუნვე იმრუშა მის თანა გულსა შინა თჳსსა" (მათ 5:28). იმისთვის, ამბობს, ვკრძალავ დაუოკებელ მზერას, რომ უსჯულო საქმისგან დაგიცვა. ნუ იფიქრებ, რომ მხოლოდ შეუღლება არის ცოდვას; ბრალდების ქვეშ თავად ფიქრი ექცევა. ამ ადამიანებმაც, სილამაზე რომ დაინახეს, მზერით მოინადირეს. „იხილნეს რაჲ, — ამბობს (წერილი), — რამეთუ შუენიერ არიან, მიიყვანეს თავთა თჳსთა ყოველთაგან, რომელნი გამოირჩინეს". მაგრამ ვნახოთ, რა სახიერება გამოიჩინა უფალმა ამ უსჯულო საქმისა და უწესრიგო მიდრეკილების შემდეგაც. „და თქუა უფალმან ღმერთმან, — ამბობს წერილი, — არა დაადგრეს სული ჩემი კაცთა ამათ შორის უკუნისამდე ყოფისათჳს მათისა ჴორც, ხოლო იყვნენ ასოც წელ" (დაბ 6:3). ამ მცირე სიტყვებში კაცთმოყვარეობის უფსკრულის ხილვა შეიძლება. „და თქუა უფალმან ღმერთმან, — ნათქვამია, — არა დაადგრეს სული ჩემი კაცთა ამათ შორის, ყოფისათჳს მათისა ჴორც". (უფალმა) აქ სულად თავისი განგებისმიერი ძალა...

...ბატონებული ვნება განდევნოს და სიმშვიდე და თავმდაბლობა შეიყვაროს. დაუდევარმა და მოუთოკავმა, ხორციელ სილამაზეს ვნებიანად რომ უყურებს, თავისი გულისზრახვა მოთოკოს და სულის სიღრმეში ქრისტეს სჯული აღიბეჭდოს, რომელიც ამბობს: „ყოველი რომელი ხედვიდეს დედაკაცსა გულის-თქუმად მას, მუნვე იმრუშა მის თანა გულსა შინა თჳსსა" (მათ 5:28), — თავშეუკავებლობის ვნებას გაექცეს და უმანკოებაში ივარჯიშოს.

ენაშეუკავებელმა და განუსჯელად ყველაფერზე მოლაპარაკემ ნეტარ წინასწარმეტყველს მიბაძოს და თქვას: „დასდევ, უფალო, საცო პირსა ჩემსა და კარი - ძნელი ბაგეთა ჩემთა" (ფსალმ 140:3); — არასოდეს თქვას სიტყვა უფიქრელად და შემთხვევით, არამედ პავლეს ისმენდეს, რომელიც ამბობს: ყოველგვარი ყვირილი „და გულის წყრომაჲ" და ბოროტმეტყველება და უხამსობა და გმობა „მოისპენ თქუენ შორის ყოვლითურთ უკეთურებით" (ეფეს 4:31), — და კიდევ: თუ (არის) რაიმე კეთილი სიტყვა სასარგებლო აღშენებისათვის, „რაჲთა მისცეს მადლი მსმენელთა" (ეფეს 4:29). ფიცისგანაც ყოვლად თავი შეიკავოს, ქრისტეს მცნება რომ ესმის: **„ითქუა პირველთა მათ მიმართ: არა ცილი ჰფუცო;... ხოლო მე გეტყჳ თქუენ არა ფუცად...

...ჩვენმა იცოდა, თუ რა ადვილად ემორჩილება ჩვენი ბუნება განსაცდელს და რა ცბიერი და მზაკვარია ეშმაკის ბოროტება, და ამიტომ, რომ მრავალი საფრთხისგან დაგვეცვა და მისი მახეებისთვის შეუპყრობელი გაგვეხადა, ასეთი კანონი დაადგინა: „ყოველი რომელი ხედვიდეს დედაკაცსა გულის-თქუმად მას, მუნვე იმრუშა მის თანა გულსა შინა თჳსსა" (მათ 5:28), — უკრძალავ მზერას მრუშობად წოდებს. მაშ, აღარავინ მითხრას: „რა ზიანია იქ ყოფნისგან?" უკვე მხოლოდ ცხენთა შეჯიბრის ყურება შეუძლია სულს არცთუ მცირე ზიანი მიაყენოს. როცა დროს უსარგებლოდ ვხარჯავთ, რაც არა თუ კეთილს მოაქვს ჩვენი სულისთვის, არამედ აბილწებს მას, როცა ვჩხუბობთ და ათას უხამს სიტყვას ვამბობთ, რით შეგვიძლია ამის გამართლება, რით ვიწყნარებთ თავს? აი, აქ, თუ ოდნავ გავაგრძელებთ სწავლებას, ბევრი აღშფოთდება, მოწყინდება და დაღლილობასა და გადაღლაზე ჩივის, თუმცა ეს საკვირველი ჭერი (ტაძრისა) საკმარისად იცავს მათ სიცივისგანაც, წვიმისგანაც და სასტიკი ქარებისგანაც. ხოლო იქ, ძლიერი წვიმაც რომ ასხამდეს, სასტიკი ქარებიც ქროდეს და მზეც აცხუნებდეს, მაინც ატარებენ არა ერთ და არა ორ ჟამს, არამედ დღის უმეტეს ნაწილს; მოხუცს არ რცხვენია თავისი ჭაღარისა და ახალგაზრდას არ ეშინია წავიდეს იმაზე, რაც აღაგზნებს; არა, მოხიბვლა ისეთია, რომ ამ სულთა შხა...

...ჲ საიდუმლოჲთა ჴორცთშესხმისა თჳსისაჲთა.

მოციქულისაჲ: შჯული იგი მცნებათაჲ მათ ბრძანებითა განაქარვა (2,15).

თარგმანი: შჯულ მცნებათა იტყჳს ძუელსა მას შჯულსა, რომელი-იგი ბრძანებითა (ესე იგი არს სარწმუნოებითა) განაქარვა ქრისტემან, რაჟამს თქუა, ვითარმედ: "ითქუა პირველთა მიმართ ესე, ხოლო მე გეტყჳ თქუენ ამას" (მათ. 5:21-22), რამეთუ დაღაცათუ ტანჯვასა ღირს ვიყვენით, ვერ-დამცველნი შჯულიერთა მათ მცნებათანი, არამედ მან არა ხოლო ტანჯვისა და ბრალისაგან თავისუფალ მყვნა, გარნა უსრულესისა მოცემითა დაჰჴსნა უსრული იგი და გუასწავა ძირითურთ აღმოფხურაჲ ბოროტთაჲ.

მოციქულისაჲ: რაჲთა ორივე იგი დაჰბადოს მას შინა ერთად ახლად კაცად ყოფად მშჳდობისა (2,15).

თარგმანი: ზოგად ორთავე - ჰურიათა და წარმართთა დაბადებად უწოდს მეორედ განახლებულებასა დაძუელებულებისაგან, რამეთუ არცა წარმართი ჰურია იქმნა, არცა ჰურიაჲ — წარმართ, მოვიდოდეს რაჲ ერთობად, არამედ ზოგად ორნივე ახლად დაიბადნეს ქრისტეს მიერ. და ესრეთ, დაიჴსნა მტერობაჲ მათი მშჳდობისმყოფელობითა ქრისტესითა.

მოციქულისაჲ: და დააგნეს ორნივე იგი ერთითა მით ჴორცითა ღმერთსა; ჯუარისა მიერ მოკლა მტერობაჲ იგი მას შინა (2,16).

თარგმანი: ცხად არს, ვითარმედ პირველ ამისსა ზოგად ორნივე განშორებულ და მტერ ღმრთისა იყვნეს — ჰურიანი...

...მათაგან თქუენთა, ვითარ-ესე მე; მისი ისმინეთ, ყოვლისა მისებრ, რომელი გამცნოს თქუენ. ესე იგი არს, ვითარმედ, დაღაცათუ წინააღმდგომი რაჲმე იყოს ჩემისა ამის შჯულის-დებისაჲ, ყოველივე მისი ისმინეთ; ვითარ-იგი იყო დაჴსნაჲ შაბათთაჲ სენთა კურნებითა მათ შინა, და ესრეთ სიტყუაჲ, ვითარმედ: "ითქუა პირველთა მათ მიმართ ესე რაჲმე" (მათ. 5:21). ხოლო მე გეტყჳ თქუენ ამას რასმე, სიძულილისათჳს არა-განტევებასა ცოლთასა, და არა ხოლო ერთსა ტაძარსა შინა შემოწერად მსხუერპლთა შეწირვისა, არამედ ყოვლისა სოფლისა წმიდათა ეკლესიათა, და უფროჲსღა ყოველსა ადგილსა შეწირვად, არა საცხოვართა პირუტყუთა, არამედ სიტყჳერსა მსხუერპლსა ქებისა და აღსაარებისასა. ესე არს ქრისტეს მიერი განქარვებაჲ შჯულისა მის ძუელისაჲ, რომელი-იგი უმეტეს ამით საქებელ არს, რამეთუ თჳთ მასვე შინა წერილ იყო დაჴსნადობაჲ მისი, რომლითა ცხად არს, ვითარმედ არა ხოლო ხილულთა საქმეთა შინა დაშთებოდა და მაშინ ქმნილთა, არამედ უხილავთა და ყოფადთაცა მომასწავებელ იყო.

კჳრილესი: ქრისტე არს განმაქარვებელ საბურველსა აჩრდილთა და სახეთასა, რამეთუ იგი არს ჭეშმარიტებაჲ და აღსრულებაჲ სახეთა და წინამოსწავებათაჲ.

მოციქულისაჲ: არამედ დღენდელად დღედმდე, რაჟამს აღმოიკითხვის მოსესთჳს, საბურველი გულსა მათსა მეს (3,15).

თარგმანი: ამათ სიტყუათა...

...სობასა ცოდვათასა, არამედ ზოგად ყოველთა მიზეზთა ოდენ წარმოიტყოდა, რომელნი დამაკლებენ ჩუენ შესლვასა სასუფეველისასა; რამეთუ ამათ ყოველთა მიერ, და კუალად, უდარესისაცა ამათისა რაჲსმე განვითხევით სასუფეველისაგან და მივალთ გეჰენიად, სიტყჳსაებრ უფლისა, ვითარმედ: "რომელმან ჰრქუას ძმასა თჳსსა ცოფ, თანამდებ არს გეჰენიისა" (მათ. 5:22). აჰა მიზეზი ფრიად უდარესი მთრვალობისაჲ და მიმყვანებელი გეჰენიად, რომლისა მიერ ცხად არს, ვითარმედ არა განყოფილებაჲ უმძიმესთა და უდარესთაჲ, არამედ ზოგად მიზეზნი ოდენ წარმოუთქუმან მოციქულსა, რომლითა განვრდომილ ვიქმნებით სასუფეველისაგან, ხოლო თითოსახეობაჲ სატანჯველთაჲ შესწორებულად თითოეულისა ბრალისა სიდიდისა და სიმცირისა — მერმესა მას სატანჯველსა შინა გუესწავოს.

მოციქულისაჲ: და ესრეთ ოდესმე იყვენით, არამედ განიბანენით, არამედ განიწმიდენით, არამედ განჰმართლდით სახელითა უფლისა იესუჲსითა და სულითა ღმრთისა ჩუენისაჲთა (6,11).

თარგმანი: კუალად ქველისმოქმედებათა ღმრთისათა მოაჴსენებს, ვითარმედ: თქუენ, რომელნი-ეგე ოდესმე ზემო წარმოთქუმულთა ამათ ვნებათა შინა იყვენით, ესოდენ განვრცნა თქუენ ზედა წყალობაჲ ღმრთისაჲ, რომელ არა ხოლო ბიწისაგან განიბანენით და განსწმიდით, არამედ მართალთაცა დასსა თანა აღირაცხენით. და ესე — არავინაჲთ სხჳთ, თჳნიერ...

...ასა ვეძიებთ და საუკუნეთა მათ კეთილთა არა მოვიჴსენებთ, რამეთუ მართალი იგი გზაჲ ცხორებისაჲ დაგჳტევებიეს და არა მოვიჴსენებთ საუკუნეთა მათ სატანჯველთა, არცა კეთილთა მათ, რომელთა დავიჭირვებთ. რამეთუ უკუეთუ სიტყჳსაებრ უფლისა არა გარდაემატოს სიმართლჱ ჩუენი უფროჲს მწიგნობართა და ფარისეველთასა, და გეჰენიად მივალთ, (შდრ. მათ. 5,20) რაჲ სიტყუაჲ მიუგოთ, უკუეთუ მათოდენიცა არა იყოს? არამედ ნუ, საყუარელნო, ნუ ესრეთ ვიყოფვით, გარნა ვისწრაფოთ შეყუარებად ქრისტესა, ვითარცა მან შემიყუარნა ჩუენ, რაჲთა ვპოვოთ საუკუნოჲ განსუენებაჲ მადლითა და კაცთმოყუარებითა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა, რომლისაჲ არს დიდებაჲ და სიმტკიცჱ აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე, ამენ.

...ოფაჲ, რომელთადა მოცემულ არიან ესევითარნი საიდუმლონი, და ჩუენ ვერცა მათსა სათნოებასა მივსწუდეთ, რომელიღა სასოებაჲ გუაქუნდეს? რამეთუ უკუეთუ ჰურიათაჲ ჯერ-არს ძლევაჲ სათნოებითა, რამეთუ იტყჳს უფალი, ვი-თარმედ: „უკუეთუ არა აღემატოს სიმართლჱ თქუენი უფროჲს მწიგნობართა და ფარისეველთასა, ვერ შეხჳდეთ სასუფეველსა ცათასა“, (მათ. 5,20) რაჲ ყოფად არს, უკუეთუ წარმართთასა უდარჱს ვიპოვნეთ? არა უფროჲსად განვვარდეთა სასუფეველისაგან, რაჟამს არცა სრულიად ურწმუნოთა მათ ვსძლოთ სათნოებითა?

ამისთჳს გევედრები თქუენ: აღმოვჰფხურათ ჩუენგან ყოველივე გულისწყრომაჲ და მრისხანებაჲ; და კუალად გეტყჳ თქუენ: აღმოვჰფხურათ ესე ჩუენგან, რამეთუ ჩემდა არა უდებება არს მრავალგზის ერთისა სიტყჳსა თქუმად, ნეტარ თუ თქუენ ამით ყოვლითა ისწავოთ კეთილი. რამეთუ მკურნალნიცა ერთსა წამალსა მრავალგზის იჴმარებენ, და ჩუენცა არა დავსცხრებით კეთილისათჳს მარადის სწავლად და ღაღადებად, რამეთუ მრავალნი არიან სოფლისა ამის საქმენი, რომელნი დამავიწყებენ ჩუენ უმჯობჱსსა, და ამისთჳს ჯერ-არს ზედაჲსზედა სწავლაჲ. არამედ რაჲთა არა ცუდ და ამაო იყოს ჩუენი აქა შემოკრებაჲ, ამისთჳს ვისწრაფოთ, რაჲთა საქმითცა ვქმნეთ კეთილი, რაჲთა მივემთხჳნეთ საუკუნეთა მათ კეთილთა მადლითა და კაცთმოყუარებითა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტესითა, რომლი...

...ჲ მაგინებდეს; გარნა რაჲსათჳს ვერ თავს-იდებ? რამეთუ უკუეთუ ჭეშმარიტსა გეტყჳს სიტყუათა მათ გინებისათა, თჳთ მისა პირველცა თანაგაც უფროჲსად ბრალობაჲ თავისა შენისაჲ. უკუეთუ კულა ტყუვის, ნუ განჰრისხნები, არამედ უფროჲსად ეცინოდე და სულთ-ითქუენ მისთჳს, რამეთუ „რომელმან ჰრქუას ძმასა თჳსსა: ცოფ, თანამდებ არს გეჰენიისა“. (მათ. 5,22) რამეთუ რაჟამს გაგინოს, გულისხმა-ყავ სატანჯველი, რომელსა შინა შესლვად არს რისხვისა მისთჳს და გინებისა, და ნუ ოდენ რისხვასა დააყენებ, არამედ ცრემლნიცა დასთხიენ მისთჳს, რამეთუ სნეულისაცა მიმართ, გინა თუ მოწყლულისაცა არავინ განრისხნების, არამედ უფროჲსად ეწყალის იგი, და სულიცა განრისხებული ესრეთ არს. დაღაცათუ ბოროტის-ყოფაჲ მისი გნებავს, დადუმენ და ესრეთ უწყოდე, რამე-თუ მოგიწყლავს იგი ძლიერად; უკუეთუ ყოფად კულა გინებაჲ გინებასა ზედა დაჰრთო, უფროჲსად ცეცხლსა მას აღატყინებ.

ანუ იტყჳ: ანუ თუ დავიდუმო, მუნ მყოფნი ყოველნი უძლურებასა დამწამებენ. გარნა გულისხმა-ყავ, ვითარმედ არა უძლურებასა, არამედ სიბრძნესა ფრიადსა იტყჳან შენთჳს და განკჳრვებულ იქმნებიან. უკუეთუ კულა, იგინო რაჲ, განჰრისხნე და აგინო შენცა, მაშინ დაამტკიცებ შენ თჳთ, ვითარმედ უგუნურ ხარ შენ, და ვითარმედ სიტყუანი იგი ჭეშმარიტ არიან. რამეთუ უკუეთუმცა არა ჭეშმარიტ იყვნეს, რადმცა...

...8,3); (მარკ.1,41) და: „შენ გეტყჳ, ეშმაკო, განვედ მაგისგან!“ (შდრ. მარკ. 9,25) და კუალად: „გასმიეს, რამეთუ ითქუა პირველთა მათ მიმართ: ნუ კაც-ჰკლავ; ხოლო მე გეტყჳ თქუენ: რომელი განურისხნეს ძმასა თჳსსა ცუდად, თანამდებ არს გეჰენიასა“. (მათ. 5,21-22) და მრავალსა ესევითარსა იტყჳს და იქმს, რაჲთა გამოაჩინოს თჳსი ჴელმწიფებაჲ, რამეთუ ერ-თიცა ოდენ ამათ სიტყუათაგანი კმა არს მისისა მის ჴელმწიფებისა გამო-ჩინებად, უკუეთუ ოდენ გულისხმა-ვინ-ჰყოფდეს სიტყუათა მათ და არა სრულიად უგულისხმო იყოს.

სწავლაჲ გ ცუდადმზუაობრობისათჳს

გარნა ბოროტ არს ცუდადმზუაობრობაჲ და ცხადთაცა საქმეთა მიმართ დააბრმობს გონებასა მის მიერ ძლეულთასა, და რომელთაცა იცოდიან ჭეშმარიტი და კეთილი, და ცუდადმზუაობრობამან არა უტევის მათ აღსაარებად. რამეთუ ესე იქმნა ჰურიათაცა ზედა, რომელნი არა თუ უმეცრებისაგან უარ-ჰყოფდეს ძესა ღმრთისასა, არამედ დიდებისათჳს კაცთაჲსა. რამეთუ იტყჳს მახარებელი, ვითარმედ: „ჰრწმენა მისი, არამედ ეშინოდა, რაჲთა არა კრებულისაგან განცჳვენ“, (შდრ. იოან. 12,42) და ამისთჳს მისცეს ცხორებაჲ მათი წარწყმედასა, რამეთუ შეუძლებელ არს, უკუეთუმცა ვის სუროდა და უყუარდა დიდებაჲ...

.... ხოლო უკუეთუმცა ცხად იყო ბრძოლაჲ მისი, ადვილმცა იყო წყობაჲ იგი და ძლევაჲ. და უფროჲსღა აწცა ადვილ არს, უკუეთუ განვიფრთხოთ. რამეთუ ყოველსავე ზედა მოგუცა ქრისტემან საჭურველი ბრძოლად მისა და გჳბრძანა არა უგულებელს-ყოფაჲ მცირეთაცა ცთომათაჲ.

ამისთჳს თქუა: „რომელმან ჰრქუას ძმასა თჳსსა: ცოფ, თანამდებ არს გეჰენიასა“; (მათ. 5,22) და „რომელმან მიხედნეს დედაკაცსა გულისთქუმით, იმრუ-შა“. (მათ. 5,28) და მოცინართა აბრალებს, და ცუდისა სიტყჳსათჳს სიტყჳს-მიცემაჲ განაწესა. და ყოველსავე ზედა დაწყებასა და თესლსა ცოდვათასა დაჰჴსნის, რაჲთა არა აღიზარდნენ. ამისთჳს იობ გულისსიტყუათაცა შვილთა მის-თასა წმიდა-ჰყოფდა.

ხოლო სასოებისა არაწარკუეთისათჳს მრავალი განუწესებიეს უფალსა წერილთა შინა, ვითარცა იტყჳს: „ნუუკუე დაცემული იგი არა აღდგისა, ანუ მიქცეული არა მოიქცისა?“ (იერ. 8,4) და კუალად იტყჳს: „არა მნებავს სიკუდილი ცოდვილისაჲ, არამედ მოქცევაჲ და ცხორებაჲ“; (ეზეკ. 18,23) და კუალად იტყჳს: „დღეს თუ ჴმისა ჩემისაჲ ისმინოთ...“; (ფსალმ. 94,8); (ებრ. 3,7) და კუალად თქუა უფალმან: „სიხარული იქმნების ც...

...ერთმან. ჰე, იზრუნა. რამეთუ შემაწუხებელსაცა უბრძანა, ვითარმედ: „უკუეთუ შესწირვიდე შესაწირავსა საკურთხეველსა ზედა და მუნ მოგეჴსენოს შენ, ვითარმედ ძმაჲ შენი გულძჳრ რაჲმე არს შენდა, დაუტევე შესაწირავი იგი წინაშე საკურთხეველსა მას, მივედ და დაეგე პირველად ძმასა შენსა და მაშინ მოვედ და შეწირე შესაწირავი შენი“. (მათ. 5,23-24)

ესე უბრძანა შემაწუხებელსა. გარნა შენ, რომელი-ეგე შეწუხებულ ხარ, ნუ მოელი შემაწუხებელისა მის მოსლვად შენდა, უკუეთუ არა წარგიწყმედიეს სასყიდელი შენი, არამედ შენ უსწრვე დაგებად და მიუტევე შეცოდებაჲ იგი. ხოლო უკუეთუ იგი მოვიდეს და გევედრებოდის შენდობად, მან მიიტაცა გჳრგჳნი, და შენ ცარიელი დაშთები უდებებითა შენითა.

რასა იტყჳ, კაცო, მტერი გივისა? და არა გრცხუენის კაცისა მტერ წოდებად? არა კმა არსა მტერად ეშმაკი, რომელ ძმათა ჩუენთა მტერობასა დავირთავთ? ჰე თუმცა არცა მას მოეპოა ჩუენდა მომართ მტერობაჲ, ჰე თუმცა არცა იგი ეშმაკ ქმნილ იყო. აწ უკუე მისი მტერობა კმა არს. მას ვემტერებოდით, მას ვჰბრძოდით და ნუ ურთიერთას დავიჭამებით, ვითარცა ნავღელცემულნი. არარაჲ არს უძჳრეს და უმწარეს მტერობისა, არცა არს რაჲ უტკბილეს და უსაწადელეს სიყუარულისა.

ისმინე წერილისაჲცა, რასა იტყჳს: „გზანი ძჳრისმოჴსენეთანი სიკუდილდ“; (...