სახარებაჲ მათესი 5:1

თ ა რ გ მ ა ნ ი: რომელი-იგი გარდამოჴდა ზეცით ცხორებისათჳს ჩუენისა, უფალი იესუ ქრისტე, დამბადებელი და მეუფე ყოველთაჲ, ყოველივე წესი და რჩული სათნოებისაჲ აღასრულა საქმით, რაჲთა ჩუენ მოგუცეს სახე და მოძღურებაჲ საღმრთოჲსა მოქალაქობისაჲ. იხილეთ უკუე აქაცა წესი ესე და სახე სიმდაბლისაჲ და ამბოხებათაგან სივლტოლაჲ, რამეთუ ოდეს-იგი სასწაულთა და კურნებათა აღსრულებაჲ ჯერ-იყო, მიმოვიდოდა ქალაქითი ქალაქად და სოფლითი სოფლად; ხოლო იხილა რაჲ შეკრებაჲ ფრიადისა ერისაჲ, დაუტევნა იგინი და აღვიდა მთად, რაჲთა გუასწავოს ჩუენ არარაჲსა ქმნად სახილველად და საქებელად კაცთა და სახე მოგუცეს შფოთთა და ამბოხებათაგან სივლტოლად და ვითარმედ კეთილ არს და ჯეროვან უდაბნოდ განსლვაჲ.

ხოლო აღვიდა რაჲ მთასა და დაჯდა, მოუჴდეს მას მოწაფენი, რამეთუ იხილეს გემოჲ სიტკბოებისა მისისაჲ და არღარა ენება განშორებაჲ მისგან. ამისთჳს მოუჴდეს სურვიელნი სმენად საწადელთა მათ სიტყუათა მისთა, რომლისათჳს იწყო სწავლად უფალმან, რამეთუ არა ჴორციელთა ხოლო სენთა ჰკურნებდა, არამედ სულთაცა განანათლებდა და გზასა მას ჭეშმარიტებისასა უძღოდა მათ, რაჲთა ვითარცა უფალი არს და შემოქმედი ორთავე მათ არსებათა,...

1. და ვითარცა იხილა იესუ ერი იგი, აღვიდა მთასა.- მთაზე ადის, რითაც გვასწავლის, რომ მოსაჩვენებლად არაფერი არ უნდა გავაკეთოთ. განზრახული აქვს რა, რომ გვასწავლოს, გვარიგებს, რომ რაჟამს ვსწავლობთ, ხმაურს უნდა გავშორდეთ. და დაჯდა იგი მუნ. და მოუჴდეს მას მოწაფენი მისნი. - ბრბო მიდის მასთან, რათა სასწაულები იხილოს, ხოლო მოწაფენი - რათა განისწავლონ. ამიტომ სასწაულთა აღსრულებითა და სხეულთა განკურნებით, იგი სულებსაც კურნავს, რათა ვისსავლოთ, რომ თვითონ არის შემოქმედი სულისაც და ხორცისაც.

2. და აღაღო პირი თჳსი. - რისთვისაა დართული "აღაღო პირი თჳსი?" ჩანს, რომ ზედმეტია, მაგრამ არა; მანამდე იგი პირის გაუღებლად ასწავლიდა, როგორ? ცხოვრებითა და სასწაულებით. ახლა კი აღაღო პირი და ასწავლის. ასწავებდა მათ და ეტყოდა, არა მხოლოდ მოწაფეებს, არამედ მთელ ხალხს. სწავლებას ნეტარებით იწყებს, ისევე როგორც დავითმაც ნეტარებით დაიწყო.

...ყველებისა.

ხოლო რასაც ამბობს, ასეთია: ისე იცხოვრე, რომ შენი მეუფე იდიდებოდეს. ეს ქრისტემაც ასწავლა, როცა თქვა: „ეგრეთ ბრწყინევდინ ნათელი თქუენი წინაშე კაცთა, რაჲთა იხილონ საქმენი თქუენნი კეთილნი და ადიდებდენ მამასა თქუენსა ზეცათასა.“ (მთ 5:16) რადგან ქება სხვა არაფერია, თუ არა შექება, დიდება და კეთილად მოხსენიება. მაშ, შენი ცხოვრება ისეთი იყოს, რომ შენი მეუფე კეთილად მოიხსენიებოდეს, და ამით სრულყოფილ მსხვერპლს შეწირავ. ამავე მსხვერპლს პავლეც ეძიებს, როცა ამბობს: „წარუდგინენით ჴორცნი ეგე თქუენნი მსხუერპლად ცხოველად, წმიდად, სათნოდ ღმრთისა“ (რომ 12:1). და სხვა ადგილას კვლავ იგივე წინასწარმეტყველი ამბობს: „ვაქებდე სახელსა ღმრთისა ჩემისასა გალობითა და განვადიდო იგი ქებითა; და სათნო-ეყოს ღმერთსა უფროჲს ჴბოსა მის ჩჩჳლისა, რომელსა გამოჰქონედ რქანი და ჭლიკნი.“ (ფსალმ 68:31–32) ასე სწირავდა იობიც იმ ბუნება...

...ით. რადგან ადამიანთა შემთხვევაშიც არა მხოლოდ მაშინ აღევლინება ღმერთს დიდება, როცა ისინი ხმას გამოსცემენ, არამედ მაშინაც, როცა დუმან; როგორც ქრისტეც ამბობს: „ბრწყინევდინ ნათელი თქუენი წინაშე კაცთა, რაჲთა იხილონ საქმენი თქუენნი კეთილნი და ადიდებდენ მამასა თქუენსა ზეცათასა“ (მათ 5:16). და კვლავ: „მადიდებელნი ჩემნი ვადიდნე“ (1 მეფ 2:30). არის დიდებისმეტყველება ენითაც, როგორც მოსემ მარიამთან ერთად ადიდა და თქვა: „უგალობდეთ უფალსა, რამეთუ დიდებით დიდებულ არს“ (გამ 15:1). არის დიდებისმეტყველებაც თვით ქმნილების მეშვეობით, როგორც თვით ეს მეფსალმუნე ამბობს: „ცანი უთხრობენ დიდებასა ღმრთისასა და ქმნილსა ჴელთა მისთასა მიუთხრობს სამყარო“ (ფსალმ 18:2). ასევე აქაც ქმნილება აქებს მას სილამაზით, მდგომარეობით, სიდიდით, ბუნებით, გამოყენებით, მსახურებით, მდგრადობითა და იმ სარგებლობით, რომელიც მისგან წარმოიშობა. ამიტომ, როცა ამბობს: „აქებდით უფალს, ანგელოზნო, ძალნო, ცანო, მთვარევ, მზეო, ვარსკვლ...

...რადგან ასეთი რამ სულს მცირედ როდი განწმენდს. ქებას კი უწოდებს იმას, რასაც განუწყვეტლივ ვამბობ: საქმეებით აღვლენილ ქებას; ამასვე ქრისტეც ამბობს: „ბრწყინევდინ ნათელი თქუენი წინაშე კაცთა, რაჲთა იხილონ საქმენი თქუენნი კეთილნი და ადიდებდენ მამასა თქუენსა ზეცათასა“ (მათ 5:16). და კვლავ პავლე ამბობს: „ადიდეთ უკუე ღმერთი ჴორცითა მაგით თქუენითა და სულითა მაგით თქუენითა“ (1 კორ 6:20). და როგორც წინა ფსალმუნში ამბობდა: „ყოველსა დღესა გაკურთხო შენ“ (ფსალმ 144:2), ასევე აქაც ამბობს: „უგალობდე ღმერთსა ჩემსა, ვიდრემდის ვიყო მე“ (ფსალმ 145:2). შემდეგ, რადგან კვლავ სურს, ადამიანები ქების თანამოზიარეებად ჰყავდეს, ღმრთის კაცთმოყვარეობის ამბებს მიმართავს; სურვილით იწვის და თბება, მთელ სამყაროს შემოუვლის და ყველას თავის გუნდში კრებს. რადგან ესეც უმეტესად ქებაა, ესეც უმეტესად ღმრთის დიდებაა, როცა ბევრს ეძებს, რათა ისინი ღმრთის ცხონებას ეზიარო...

...რადგან სწორედ ეს არის ზედმიწევნითი კურთხევა: როცა სიტყვებთან ერთად ცხოვრებაც თანხმიერად ხმობს და საქმეებით ადიდებ შენს შემოქმედ ღმერთს, როგორც ამბობს სახარება: „ეგრეთ ბრწყინევდინ ნათელი თქუენი წინაშე კაცთა, რაჲთა იხილონ საქმენი თქუენნი კეთილნი და ადიდებდენ მამასა თქუენსა ზეცათასა.“ (მათ 5:16). „გაკურთხოს შენ უფალმან სიონით, რომელმან ქმნა ცანი და ქუეყანაჲ.“ (ფსალმ 133:3). ესე იგი, თუ ამას აკეთებ, ღვთისგან კურთხევასაც მიიღებ: თუ ღამეს ლოცვაში ათევ, თუ წმიდად ლოცულობ, თუ ღირსი ხარ უფლის სახლში დგომისა, თუ საკუთარ თავს შესაფერის ტაძრად წარმოაჩენ. ამრიგად, როგორც საჭირო იყო, შეგონების შემდეგ სიტყვას ლოცვით ასრულებს. რადგან ეს საუკეთესო მასწავლებლის საქმეა: რჩევით გამოასწოროს მსმენელი და ლოცვებით გააძლიეროს.

რისი გამოხატვა სურს სიტყვით: „სიონით“? ეს სახელი მათთვის სასურველი იყო და იქ სრულდებოდა მთელი სიწმიდის საფუძველი....

...ოგორც მისი სახელი იდიდება, როცა შეგვეწევა და გვეხმარება, ასევე კვლავ იდიდება, როცა სათნოებაში ვცხოვრობთ და ცხოვრების წესით ვბრწყინავთ. რადგან ამბობს: „ეგრეთ ბრწყინევდინ ნათელი თქუენი წინაშე კაცთა, რაჲთა იხილონ საქმენი თქუენნი კეთილნი და ადიდებდენ მამასა თქუენსა ზეცათასა“ (მათ 5:16). ამგვარად, როგორც იგი იდიდება, როცა სათნოებაში ვართ, ასევე კვლავ იგმობა, როცა ბოროტებაში ვრჩებით. ამასვე ცხადყოფდა წინასწარმეტყველის მიერ, როცა ამბობდა: „თქუენ მიერ მარადის სახელი ჩემი იგმობვის წარმართთა შორის“ (ესაია 52:5). მაგრამ რადგან სხვა მხრიდან ვერავითარ ქომაგობას ვერ პოულობს მათთვის, ამას მიმართავს, როგორც მოსეც.

მაგრამ ღმერთი ამას ყოველთვის არ აკეთებს, რადგან ადამიანთა ცხონებაზე ზრუნავს. რადგან ეს რომ ყოველთვის გაეკეთებინა, მრავალი დაუდევარი უარესად იქცეოდა: უდიდეს საწინდარს ექნებოდათ, რომ ცუდი არაფერი შეემთხვეოდათ, რადგან მისი დიდების გამო მუდამ ცხონდებოდნენ....

...1 მეორეც, ქება მხოლოდ სიტყვებით კი არ შეიძლება, არამედ საქმითაც, და ღმერთი ყველაზე მეტად სწორედ ამ ქებას, ამ დიდებას ითხოვს. რადგან ამბობს: „ეგრეთ ბრწყინევდინ ნათელი თქუენი წინაშე კაცთა, რაჲთა იხილონ საქმენი თქუენნი კეთილნი და ადიდებდენ მამასა თქუენსა ზეცათასა“ (მათ 5:16). ასე აქებენ ქერუბიმნი. ამიტომ წინასწარმეტყველმაც, როცა ის საიდუმლო გალობა მოისმინა, თავი უბედურად შერაცხა და თქვა: „რამეთუ კაცად მყოფი და არაწმიდათა ბაგეთა მქონებელი საშუალ ერისა, არაწმიდათა ბაგეთა მქონებელისა, მკჳდრ ვარ მე“ (ესაია 6:5). ამიტომაც, როცა ქებათა აღვლენას გვიბრძანებს, ზემო ძალებით იწყებს და ასე ამბობს: „აქებდით უფალსა ცათაგან“ (ფსალმ 148:1), „აქებდით მას ყოველნი ანგელოზნი მისნი“ (ფსალმ 148:2). ამიტომ საჭიროა, ანგელოზად იქცე და ასე აქო. მაშ, ნუ ვიფიქრებთ, რომ ეს ქება უბრალო რამ არის; არამედ ჩვენს პირზე ადრე ცხოვრებამ აახმოვანოს იგი და ენაზე ადრე ცხოვრების წესმა იღაღადოს. ასე მდუმარენიც შევძლებთ ღვთის საგალობლით ქებას; ასე მ...

...) არ გაუქმებულა, არამედ გაფართოვდა; და „არა იმრუშო“ (გამ 20:14) არ გამქრალა, არამედ უფრო დიდი გახდა. ამიტომაც ამბობდა: „ნუ ჰგონებთმ ვითარმედ მოვედ დაჴსნად სჯულისა გინა წინასწარმეტყველთა; არა მოვედ დაჴსნად, არამედ აღსრულებად“ (მათ 5:17). რადგან ვინც არ მრისხანებს, მით უფრო მეტად შეიკავებს თავს მკვლელობისგან; და ვინც თავშეუკავებელი თვალებით არ იყურება, მრუშობისგან უფრო შორს დამკვიდრებულა. ამგვარად, კანონს უმთავრესად ეს განსაკუთრებული თვისება აქვს: უკვდავება და მარადიულობა; ასეთია ქმნილების კანონიც, ბუნებითი კანონიც, სიბრძნისმოყვარეობის კანონიც და ახალი აღთქმის კანონიც. ამიტომ ამბობს: „ცანი და ქუეყანაჲ წარჴდენ, ხოლო სიტყუანი ჩემნი არა წარჴდენ“ (მათ 24:35), რითაც მათ უცვლელობას აცხადებს. რადგან ყველაფერი, რისი დარჩენაც ღმერთს სურს, მარადიულად რჩება და არაფერია, რაც მათ შეარყევს.

„შექმნულ არიან ჭეშმარიტებით და სიწრფოებით“ (ფსალმ 110:8...

...ნისა და ძალის შესახებ წაიკითხონ. ასევე ადამიანებიც ღმერთს ადიდებენ არა მხოლოდ ხმის გამოცემით, არამედ დუმილითაც, სხვების მეშვეობით; ამიტომ ქრისტეც ამბობდა: „ბრწყინევდინ ნათელი თქუენი წინაშე კაცთა, რაჲთა იხილონ საქმენი თქუენნი კეთილნი და ადიდებდენ მამასა თქუენსა ზეცათასა“ (მათე 5:16). ამრიგად, როგორც ვინმე, ბრწყინვალე ცხოვრებას რომ ხედავს, მაშინაც კი, როცა ასე მცხოვრები დუმს, ღმერთს დიდებას აღუვლენს, ასევე ცის მშვენიერების მნახველიც ადიდებს მის შემქმნელს. ამიტომ ამბობდა: „ცანი უთხრობენ დიდებასა ღმრთისასა“ (ფსალმ 18:2) მნახველთა მეშვეობით; „დღე დღესა აუწყებს სიტყუასა და ღამე ღამესა მიუთხრობს მეცნიერებასა“ (ფსალმ 18:3). ცოდნას? როგორს? იმას, რომელიც შემქმნელს ეხება.

რადგან როგორც დღე ადამიანს სამუშაოდ გამოჰყავს, ასევე ღამე, როცა მას ენაცვლება, აურაცხელი შრომისგან ასვენებს, საზრუნავთაგან ათავისუფლებს, დაღლილ გუგას აძინებს, ქუთუთოებს ხუჭავს და გუგას კვლავ, განახლებული ძალით, მზის ს...

...ჰქონდეს, ბევრად უფრო მეტად — მეგობრებისგანაც.

რადგან შეუძლებელია ცუდი ხმა ჰქონდეს მას, ვინც დაუძრახავი ცხოვრებით ცხოვრობს, მოისმინე ქრისტეს სიტყვა: „ეგრეთ ბრწყინევდინ ნათელი თქუენი წინაშე კაცთა, რაჲთა იხილონ საქმენი თქუენნი კეთილნი და ადიდებდენ მამასა თქუენსა ზეცათასა“ (მათ 5:16). მაშ, რა, იტყვის ვინმე, თუ ცილს სწამებენ და გარემოების გამო ცილისწამებას ითმენს? ესეც შესაძლებელია; მაგრამ არც ასეთი კაცი უნდა გამოიყვანონ შუაში წინამძღვრად, რადგან შიში დიდია. ამიტომ საჭიროა, ამბობს, მას კეთილი მოწმობაც ჰქონდეს; რადგან „ბრწყინავდეს საქმენი თქუენნი“³. როგორც, მაშასადამე, მზეს ბნელს ვერავინ უწოდებს, თვით ბრმაც კი, რადგან ყველას აზრთან შეწინააღმდეგებისა რცხვენია, ასევე ფრიად კეთილ კაცსაც ვერავინ გაკიცხავს. მოძღვრებათა გამო წარმართები ასეთ კეთილ კაცებს ხშირად ცილს სწამებენ, მაგრამ მათ სწორ ცხოვრებაში მოსაჭიდს ვერ პოულობენ; პირიქით, სხვებთან ერთად თვითონაც გაკვირვებულნი...

...ლუძს ფერისცვალება სამყაროსი და ჩვენი. გიხაროდეთ ყოველთა, რომელთა მოგიპოვებიეს მცირედი ნაწილიც კი ზეციური ნათლისა, რომელნიც შემოსილნი ხართ მისი შარავანდედით: თქუენ ხართ ნათელნი სოფლისანი... ბრწყინევდინ ნათელი თქუენი წინაშე კაცთა, რაჲთა იხილნენ საქმენი თქუენნი კეთილნი და ადიდებდენ მამასა თქუენსა ზეცათასა(მათე 5,14-16). გარნა სად ვეძიოთ ნათელი ესე, რათა განვიბანოთ მის სხივებში? ცოდნაში, მეცნიერებაში, სიმდიდრესა თუ განცხრომაში? მაგრამ ყოველივე ეს ხომ არამტკიცე, წარმავალი და არასაიმედოა. პასუხი ერთადერთია: ქრისტეს ნათელი თვით მის სხეულშია, ღვთაებრივი ლოგოსის სხეულში - ეკლესიაში. ეს ის ეკლესიაა, რომელიც კლდესა ზედა არს დაშენებული და რომელსაც ბჭენი ჯოჯოხეთისანი ვერ სძლევენ.

მაცხოვარმა ეკლესიას მიმადლა ძალა სულისა წმიდისა. ყოველგვარი არსებობა განსაზღვრულ ფორმას მოითხოვს. ფორმა საჭირია ქრისტიანის რგლიგიური ცხოვრებისთვისაც და იგი პოვებს კიდეც მას ეკლესიაში მრავალგვარი სახით გამოვლენილს. ჩვენს ტაძრებში აღესრულება საიდუმლოებანი: ნათლობისა, მირონცხებისა, აღსარებისა, ზიარებისა, ქორწინებისა, ავადმყოფზე სრულდება საიდუმლო ზეთის კურთხევისა, საიდუმლოა ასევე მღვდლობა, ანუ ხელდასხბა სამღვდელო ხარისხში. ამ შვიდი საიდუმლოს გარდა ტაძარში სრულდება სხვადასხვა ლოც...

...ის ავამოძრავოთ? ასეთია სათნოების ძალა (ერთ ადამიანშიც კი), რომ შემოქმედის უთვალავი ბაგეებით დიდებას შეუძლია. ასე, საყვარელო, არაფერი შეედრება სათნო ცხოვრებას. სწორედ ამიტომ ამბობდა უფალი: "ეგრეთ ბრწყინევდინ ნათელი თქუენი წინაშე კაცთა, რაჲთა იხილონ საქმენი თქუენნი კეთილნი და ადიდებდენ მამასა თქუენსა ზეცათასა" (მათ 5:16). გინახავს, როგორ სინათლე, მხოლოდ გამოჩნდება, ბნელს აქრობს? ისე სათნოებაც თავისი გამოჩენით ცოდვას მიმოფანტავს და ცთომილების ბნელს რომ გაფანტავს, მისკენ მხედველთა სულებს დიდებისმეტყველებისთვის აღძრავს. ვეცადოთ, ჩვენი საქმეები ისე ბრწყინავდეს, რომ ჩვენი უფალი იდიდებოდეს. ქრისტემ ეს არა იმისთვის თქვა, რომ ჩვენ რაიმე ჩვენებისთვის გვეკეთებინა; არა, არამედ რათა, პატიოსნად და ღვთის ნებისამებრ ვცხოვრობდეთ რა, არავისთვის მიგვეცა ღვთის გმობის მიზეზი და ჩვენი კეთილი საქმეებით ყველა, ვინც კი გვხედავს, ყოველი ქმნილების უფლის დიდებისმეტყველებისთვის განეწყოს. მაშინ მისგან განსაკუთრულ მოწყალებასაც დავიმსახურებთ, სასჯელსაც ავირიდებთ და გამოუთქმელ სიკეთეთ მივიღებთ, ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მადლითა და კაცთმოყვარეობით, რომლის თანა მამასა, სულიწმიდითურთ, დიდება, ძალა, პატივი, აწ და მარადის და უკუნითი უკუნისამდე. ამინ.

...ტთა სისწორითაც და ცხოვრების სიმკაცრითაც. მართლაც, რა სარგებელია, მითხარი, თუ ხე მაღლაც ავიდა და ფოთლებითაც დაიფარა, მაგრამ ნაყოფს არ მოისხამს? ისე ქრისტიანსაც არავითარ სარგებელს არ მოუტანს მართალი დოგმატები, თუ ის თავის ცხოვრებას უგულებელყოფს. ამიტომ ქრისტემ ასეთი ადამიანები ანატრა: „რომელმან ყოს და ასწავოს" (მათ 5:19). საქმით სწავლება გაცილებით უფრო დამაჯერებელი და სარწმუნოა, ვიდრე სიტყვით. ასეთ (ადამიანს) შეუძლია, მდუმარედაც და უხილავადაც ასწავლოს: ზოგს — იმით, რომ მას უყურებენ, ზოგს — იმით, რომ მის შესახებ ესმით; და დიდი კეთილგანწყობა ექნება ღვთისგან იმისთვის, რომ უფალს ადიდებს არა მხოლოდ თავად, არამედ მასზე მხილველთა მეშვეობითაც. ასეთი (ადამიანი) ათასი ენითა და მრავალი პირით აღავლენს მადლიერებასა და გალობას ყოვლისა ღმერთისადმი, რადგან არა მხოლოდ მისი ახლობელნი და ცხოვრების მოწმენი გაუკვირდებათ მას და მის უფალს, არამედ პირადად არმცნობნიც, რომლებმაც სხვებისგან ესმათ მის შესახებ და შორს ცხოვრობენ, არა მხოლოდ მეგობრები, არამედ მტრებიც პატივს მიაგებენ მის მაღალ სათნოებას. სათნოების ძალა იმაშია, რომ ის მტრებსაც კი უხშობს პირს და ენას ალაგმავს. და როგორც სუსტთვალებიანი ადამიანები მზის სხივებისკენ ვერ იმზერენ, ისე მანკიერებას არასოდეს შეუძლია სა...

...ა ვერ მოიტანს იმდენ სარგებელს, რამდენ ზიანსაც საქმე მოიტანს; პირიქით, თუ სიტყვებზე წინ და მის შემდეგაც საქმით დამოწმებას წარმოვადგენთ, სარწმუნონი გამოვჩნდებით, რადგან სხვებს იმას ვუქადაგებთ, რასაც თავად ვასრულებთ საქმით — როგორც ქრისტემაც ასეთი ადამიანები ანატრა, თქვა რა: „ნეტარ არს, რომელმან ყოს და ასწავოს" (მათ 5:19)), — ხედავ, როგორ დააყენა წინ საქმე, შემდეგ კი — სწავლება. თუ საქმე წინ უსწრებს, მის უკან სწავლება რომ არც მოყვეს, თავად საქმეები სიტყვებზე გაცილებით ნათლად ასწავლიან მათ, ვინც ჩვენ გვიმზერს. ამრიგად, ყოველთვის ვეცადოთ ჯერ საქმით ვასწავლოთ, შემდეგ კი — სიტყვითაც, რათა ჩვენც არ მოგვესმას პავლესგან: „რომელი-ეგე ასწავებ მოყუასსა, თავსა თჳსსა არა ასწავებ" (რომ 2:21)? და, როცა ვისურვებთ ვინმეს რაიმე საჭიროს ჩავაგონოთ, ჯერ თავად ვეცადოთ ამის გაკეთებას, რომ უფრო თამამად მოვძღვრავდეთ; ჩვენი მთელი მზრუნველობა სულის ცხონებაზე იყოს და იმაზე, როგორ დავიმორჩილოთ ხორციელი ვნებები და ჭეშმარიტი მარხვა შევასრულოთ, ანუ ბოროტებისგან თავშეკავება, რადგან მარხვა სწორედ ამაშია. საკვებისგან თავშეკავებაც იმისთვის მიგვიღია, რომ ხორცის ძალა შევასუსტოთ და ეს ცხენი ჩვენი მორჩილი გავხადოთ. მარხულობს ვინც — მას უპირველ...

...ავისი უზრუნველობით ურწმუნოთ ღმრთის გმობის საბაბს აძლევს, ასეთი დიდი სასჯელი ელის, ისე, პირიქით, სათნოებაზე მზრუნველთ ურიცხვი გვირგვინი ელოდებათ. სწორედ ამას გვაუწყებს ქრისტე, როცა ამბობს: „ეგრეთ ბრწყინევდინ ნათელი თქუენი წინაშე კაცთა, რაჲთა იხილონ საქმენი თქუენნი კეთილნი და ადიდებდენ მამასა თქუენსა ზეცათასა" (მათ 5:16). როგორც ურწმუნონი, ზოგიერთ (ქრისტიანთა) უზრუნველობით შეცდუნებულნი, ჩვენი უფლის წინააღმდეგ ილესავენ ენას, ისე, როცა თქვენ, ამბობს (ქრისტე), სათნოებით ცხოვრობთ, თქვენი მხილველები თქვენი დიდების მეტყველებაზე არ ჩერდებიან, არამედ ხედავენ, რომ თქვენი საქმეები ბრწყინავს და თქვენ პირს გინათებს, და თქვენი ზეციური მამის დიდებისკენ აღიძვრებიან. ხოლო ამას რომ აკეთებენ, ჩვენთვის ჯილდო იმატებს, რადგან მათ მიერ დიდებისთვის უფალი ჩვენ ურიცხვ სიკეთეს გვანიჭებს: „მადიდებელნი ჩემნი, — ამბობს, — ვადიდნე" (1 მეფ 2:30). მაშ, საყვარელნო, ყველაფერი ისე ვაკეთოთ, რომ ჩვენი უფალი იდიდებოდეს, და არავის მივცეთ საცდურის საბაბი. ამას მუდამ გვასწავლის ქვეყნიერების მოძღვარი, ნეტარი პავლე; ერთგან ამბობს: **„ამისთჳსცა, უკუეთუ საჭმელი დააბრკოლებდეს ძმასა ჩემსა, არა ვჭამო ჴორცი უკუნისამდე, რაჲთა არა ძმაჲ ჩემი დავაბრკოლო"...

...ილების დათესვასაც.

5. სარწმუნოება და საქმენი

ამრიგად, რომ ჩვენში მეტი მოშურნეობა აღძრას, გამოიჩინეთ ნათქვამის ზუსტი დაცვა და ჭეშმარიტ დოგმატებს ცხოვრებაზე დიდი მზრუნველობაც შეუერთეთ. „ეგრეთ ბრწყინევდინ ნათელი თქუენი წინაშე კაცთა, რაჲთა იხილონ საქმენი თქუენნი კეთილნი და ადიდებდენ მამასა თქუენსა ზეცათასა" (მათ 5:16). დაე, ცხოვრება შეესაბამებოდეს დოგმატებს, და დოგმატები იყვნენ ცხოვრების მაუწყებელნი. „რამეთუ ვითარცა ჴორცნი თჳნიერ სულისა მკუდარ არიან, ეგრეთვე სარწმუნოებაჲ თჳნიერ საქმეთასა მკუდარ არს" (იაკ 2:26), და საქმეები სარწმუნოების გარეშე მკვდარია. თუ საღ დოგმატებს ვინარჩუნებთ, მაგრამ ცხოვრებაზე არ ვზრუნავთ, არანაირი სარგებელი არ გვექნება დოგმატებისგან; და კიდევ, თუ ცხოვრებაზე ვზრუნავთ, მაგრამ დოგმატებში ვკოჭლობთ, ამ შემთხვევაშიც არანაირი სარგებელი არ იქნება. ამიტომ აუცილებელია, რომ ჩვენი სულიერი სახლი ორივე მხრიდან მტკიცე იყოს. „ყოველმან რომელმან ისმინნეს სიტყუანი ესე ჩემნი და ყვნეს იგინი", – ამბობს უფალი, – „ვამსგავსო იგი კაცსა გონიერსა, რომელმან აღაშენა სახლი თჳსი კლდესა ზედა" (მათ 7:24). ხედავ, როგორ სურს მას, რომ არა მხოლოდ მოვისმინოთ, არამედ აღვასრ...

ს ი ტ ყ უ ა ჲ ე ს ე: „ამას იტყოდა იესუ და აღიხილნა თუალნი ზეცად და თქუა: მამაო, მოიწია ჟამი ჩემი, ადიდე ძჱ შენი, რაჲთა ძემანცა გადიდოს შენ“ (17,1).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: იტყჳს უფალი, რამეთუ: „რომელმან ქმნას და ასწავოს, დიდ ეწოდოს მას სასუფეველსა ცათასა“, (მათ. 5,19) და სამართლადცა, რამე-თუ სიტყჳთ სიბრძნისმეტყუელებაჲ ადვილ არს, ხოლო საქმით ჩუენებაჲ კეთილისაჲ დიდ არს. ამისთჳსცა ქრისტე ძჳრუჴსენებლობისათჳს რაჲ ასწავებდა, თავსა თჳსსა სახედ ჰყოფდა საქმისა მის. და კუალად აწ შემდგომად სწავლისა ლოცვად მიიქცა, რაჲთამცა გუასწავა ჩუენ, რაჲთა ჟამსა განსაცდელისასა ყოველსავე დაუტევობდეთ და ღმრთისა მივივლტოდით. რამეთუ ვინაჲთგან თქუა, ვითარმედ: „სოფელსა შინა ჭირი გაქუნდეს“, (იოან. 16,33) და შეწუხნეს იგინი, აწ ლოცვისა მიერ კუალად მხიარულჰყოფს, რამეთუ ჯერეთ ვითარცა კაცსა ჰხედვიდეს, და მათთჳს ქმნა ესე, რამეთუ ვითარცა ლაზარეს ზედა ილოცა და თქუა მიზეზი, ვითარმედ: „ერისა ამისთჳს ვთქუ, რაჲთა ჰრწმენეს, ვითარმედ შენ მომავლინე მე“. (იოან. 11,42) ხოლო უკუეთუ ვინ იტყოდის, ვითარმედ: ჰურიათა წინაშე სამართლად ქმნა ესე, ხოლო მოწაფეთა წინაშე რადღა იქმს?...

...ნუგეშინისსაცემელად თქუენდა, რამეთუ ჩემთჳს და მამისა ჩემისათჳს მოიწეოდის ესე ყოველი თქუენ ზედა, ვი-თარცა პირველ გეტყოდე, ვითარმედ: „ნეტარ იყვნეთ, რაჟამს გდევნიდენ და გყუედრიდენ და თქუან ყოველი ბოროტი თქუენდა მიმართ სიცრუით ჩემთჳს. გიხაროდენ და მხიარულ იყვენით, რამეთუ სასყიდელი თქუენი დიდ იყოს ცათა შინა“. (მათ. 5,11-12); (შდრ. ლუკ. 6,22-23)

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „ამას გეტყოდე თქუენ, რაჲთა რაჟამს მოიწეოდის ჟამი იგი, მოიჴსენოთ, რამეთუ ესე გარქუ თქუენ“ (16,4).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: ესე იგი არს, ვითარმედ: ოდეს ესე ყოველი იქმნას, მაშინ სცნათ, ვითარმედ ყოველივე სიტყუაჲ ჩემი ჭეშმარიტ იყო, და ამისთჳს გარქუ, რაჲთა არა მოულოდებელად მოიწიოს და შეგაშფოთნეს თქუენ, და რაჲთა არა იტყოდით, ვითარმედ: არა წინაჲსწარ ვიცოდეთ ყოველივე მომავალი. იჴსენებდეთ უკუე, ვითარმედ მე გარქუ თქუენ, და ვითარმედ ჩემთჳს გიზმენ ყოველსავე და მამისა ჩემისათჳს, და რამეთუ მეცა ესრეთ მიყვეს, და რამეთუ ყოველივე უჯეროებით არს და უშჯულოდ საქმჱ მათი.

სწავლაჲ ოზ: ვითარმედ ჯერ-არს სულგრძელებით თავს-დებაჲ ქრისტესთჳს მოწევნულთა ჭირთა; და მოწყალებისათჳს

და აწ ჩუენცა, საყუარელნო, ჟამსა განსაცდელისასა ამას ყოველსა ვიჴსენებდეთ და ვხედვიდეთ წინამძღუარსა მას და...

...დაბლებს გონებასა მათსა, ვითარმედ დაღაცათუ ფრიად დიდ იყო, თანაგაც ძმისა არა შეურაცხ-ყოფაჲ. და არა თქუა უზეშთაესი, ვითარმედ: უკუეთუ მე, უფალმან და მოძღუარმან, დავჰბანენ ფერჴნი მიმცემელისანი, არამედ ყოველთაჲ თქუა და იგი მათ მიუშუა გულისხმის-ყოფად. ამისთჳს იტყოდა, ვითარმედ: „რომელმან ქმნეს და ასწავოს, დიდ ეწოდოს“, (მათ. 5,19) რამეთუ ესე არს სწავლაჲ - ჩინებაჲ საქმისაჲ. და რაჲმცა იყო ამის უზეშთაეს? ანუ რომელი ზუაობაჲ არა დაამდაბლოს ამან საქმემან? რამეთუ რომელი ზის ზედა ქერობინთა, მიმცემელსა თჳსსა ფერჴნი დაჰბანნა, ხოლო შენ, კაცო, რომელ მიწაჲ და ნაცარი ხარ, ავლი და მტუერი, ჰზუაობ და ჰმაღლოვი? და რაოდენთა სატანჯველთა ღირს ხარ? რამეთუ უკუეთუ გონებისა სიმაღლჱ გიყუარს, მოვედ, და მე გიჩუენო შენ, ვითარ შენ არა იცი. რამეთუ რომელი ამაოთა ზედა ამის სოფლისა საქმეთა ზუაობდეს, მას სული აქუს ფრიად მდაბალი და უნდოჲ. რამეთუ არცა სიმდაბლჱ იქმნების თჳნიერ სიმაღლისა, არცა სიმაღლჱ თჳნიერ სიმდაბლისა. რამეთუ ვითარცა მცირენი ყრმანი მოყუარულ არიან უნდოთა საქმეთა მღერისათა, ხოლო დიდთა საქმეთა ვერ გულისხმა-ჰყოფენ, ეგრეთვე არიან საქმენი სოფლისანი. ხოლო რომელი ბრძენ იყოს, მან ესე ყოველი შეურაცხ-ყოს და ზეცისასა ეძიებდეს, ხოლო უგუნური შეექცეს დედაზარდლისა ქსელსა ქსოვად, რომელ არიან...

...ედ უკუეთუმცა ჰრწმენა, არად საჴმარ იყო ლოცვაჲ. რამეთუ უკუეთუმცა არა იყო ლოცვაჲ იგი მისდა არასაჴმარ, რაჲსათჳს მათ ზედა დადვა მიზეზი იგი ლოცვისაჲ? ანუ რაჲსათჳს არა თქუა: რაჲთა ჰრწმენეს, ვითარმედ არა ვარ სწორ შენდა? არამედ რაჟამს-იგი ჰგონებდეს, თუ დაჰჴსნის შჯულსა, ჰრქუა მათ, ვი-თარმედ: „არა მოვედ დაჴსნად შჯულისა“; (მათ. 5,17) ხოლო ამისთჳს არაოდეს თქუა, ვითარმედ: არა ვარ სწორ, არამედ მარადის სწორებასა თჳსსა დაამტკიცებს მამისა თანა. გარნა იტყჳს მწვალებელი: და არა თქუაა, თუ: „არა მოვედ, რაჲთა ვყო ნებაჲ ჩემი“? (შდრ. იოან. 6,38) არამედ ესეცა სიტყუაჲ მათისა უძლურებისათჳს თქუა და მისვე მიზეზისათჳს, რომლისათჳს იყო ლოცვაჲცა.

რაჲ არს სიტყუაჲ ესე, ვითარმედ: „ისმინე ჩემი“? ესე იგი არს, ვი-თარმედ: არარაჲ არს წინააღმდგომი ჩემი შენდა მიმართ, ვითარცა უკუე ესე სიტყუაჲ, ვითარმედ: „ისმინე ჩემი“, არა ამას მოასწავებს, თუ მას თჳთ ვერ ძალ-ედვა; რამეთუ უკუეთუ არა ძალ-ედვა, არცამცა იცოდა, თუ ისმენს ღმერთი, და უკუეთუმცა არა იცოდა, ვითარ იტყოდა, ვი-თარმედ: „წარვალ, რაჲთა განვაღჳძო იგი“? (შდრ. იოან. 11,11) და მოასწავებდა სასწაულსა მას პირველითგან, ვითარცა უკუე ესე არა უძლურებისა სახე არს, არამედ ერთობისაჲ. ე...

...ელსა შინა არცა ერთი იქმნების სიბნელჱ, რამეთუ ნათელი არა თავისა თჳსისა საჴმარ არს, არცა მარილი, არცა საფუვარი, არამედ სხუათა მიმართ გამოაჩინებნ საჴმარებასა თჳსსა. ეგრეთვე უკუე ჩუენგანცა არა თავთა ჩუენთა ოდენ სარგებელსა ეძიებს ღმერთი, არამედ სხუათასაცა, რამეთუ მარილი უკუეთუ არა შეამარილებდეს, არა არს მარილ. (შდრ. მათ. 5,13); (მარკ. 9,50); (ლუკ. 14,34) და კუალად ესეცა გულისხმა-ყავთ, ვითარმედ: უკუეთუ ჩუენ წარვჰმართოთ კეთილისა საქმჱ, მოსლვად არიან სხუანიცა ჩუენსა მას კეთილსა, ხოლო უკუეთუ ჩუენ წარუმართებელ ვიყვნეთ, ვითარ შეუძლოთ სხუათა სარგებელად?

ნუმცა არს უკუე ჩუენ შორის, ჵ ძმანო, დრკუჲ რაჲმე და დაჴსნილებისა და სიცოფისა სახჱ, რამეთუ ესევითარნი არიან საქმენი სოფლისანი, ესევითარნი არიან ზრუნვანი ამაოჲსა ამის ცხორებისანი. ამისთჳს ეწოდა ქალწულთა მათ ცოფ, რამეთუ სოფლისა ამის საქმეთა შექცეულ იყვნეს და შეიკრებდეს, სადა არა ჯერ-იყო შეკრებაჲ, და სადა სიმდიდრჱ კეთილი იყო, მუნ გლახაკ იყვნეს. (შდრ. მათ. 25,1-12) შიშ არს უკუე და ძრწოლა, ნუუკუე წარვიდეთ ამიერ ჩუენცა შემოსილნი სამოსლითა შეგინებულითა, სადა-იგი ყოველთა მართალთა აქუნდეს ბრწყინვალები და დიდებუ...