სახარებაჲ მათესი 1:2

ს ი ტ ყ უ ა ჲ ი გ ი ვ ე: „წიგნი შობისა იესუ ქრისტესი, ძისა დავითისი, ძისა აბრაჰამისი“ (1,1).

აჰა ესერა მესამე დღე არს ესე, ვინაჲთგან ვიწყეთ სიტყუად და ჯერეთ დაწყებაჲ სახარებისაჲ ვერ განგიმარტეთ. არა ცუდად სადმე ვიტყოდე, ვი-თარმედ ფრიადი სიღრმე აქუს ძალსა ამათ სიტყუათასა. მოედით უკუე, ნაკლულევანებაჲ იგი დღეს აღვასრულოთ და ვიხილოთ, თუ რაჲ წინაგჳც საძიებელად. ეძიებენ ჯერეთ მეძიებელნი იოსებისთჳს, თუ რაჲსათჳს იტყჳს მშობელთა მისთა, ვინაჲთგან არა აქუს ზიარებაჲ შობასა შინა ქრისტესსა, ანუ რაჲსათჳს ყოვლადცა მითხოილ იქმნა მისდა ქალწული. არა უმჯობეს იყოა, რაჲთამცა სრულიად უთხოელ იყო, ვინაჲთგან უთესლოდ ეგულებოდა შობაჲ ქრისტესი? ამის უკუე ესევითარისათჳს ვთქუთ ზემოცა, ვითარმედ: ინება მახარებელმან, რაჲთა რჩულისაცა წესი დაიმარხოს, რომელი არა შეუნდობდა დედათა თესლ-ტომისა აღწერად, და ამისთჳს იოსებისთჳს ყო სიტყუაჲ თჳსი, რამეთუ ესეცა რჩული იყო მტკიცე, რაჲთა სხჳსა ტომისაგან სხუასა ტომსა ვერ შეერთოს; ვინაჲთგან უკუე გამოაჩინა იოსებისი, ვითარმედ სახლისაგან დავითისა იყო, გამოჩნდებოდა, ვითარმედ ქალწულიცა მისვე სახლისაჲ იყო. თუ არა, ვერმცა მითხოილ იყო...

2. აბრაჰამმა შვა ისაკი. - მახარებელი ქრისტეს გენეალოგიას აბრაჰამით იწყებს, რადგანაც იგი იყო მამა ებრაელთა და პირველად მან მიიღო აღთქმა, რომ ყველა ხალხი მისი თესლით იკურთხეოდა. მაშასადამე, ქრისტეს გენეალოგიის მისგან დაწყება მართებულია, რადგანაც ქრისტე აბრაჰამის თესლია, რომლითაც ჩვენ ყეელამ, ვინც ადრე წარმართნი და დაწყევლილნი ვიყავით, კურთხევა მივიღეთ. აბრაჰამი ითარგმნება როგორც "მამა ერებისა", ისაკი კი, როგორც "სიხარული", "სიცილი". მახარებელი აბრაჰამის უკანონო შვილებს, მაგალითად, ისმაელსა და სხვებს, არ ახსენებს, რადგან იუდეველნი არა მათგან, არამედ ისაკისაგან წარმოიშვნენ.

2-3. ისაკმა შვა იაკობი. იაკობმა შვა იუდა და ძმანი მისნი. - ხედავ, იუდა და ძმანი მისნი იმიტომაც მოიხსენია, რომ თორმეტი შტო მათგან წარმოიშვა.

4. იუდამ თამარისაგან ფარეზი და ზარა შვა. - იუდამ თამარი ცოლად თავის ძეთაგან ერთ-ერთს, ჰერს შერთო, ხოლო როცა ჰერი უშვილოდ მოკვდა, იგი ცოლად ავნანს მისცა, რომელიც აგრეთვე მისი შვილი იყო. როცა თავისი სამარცხვინო საქციელის გამო სიცოცხლეს ისიც მოაკლდა, იუდას თამარი აღარავისზე აღარ დაუქორწინებია. მაგრამ რადგანაც თამარს...

...მელთა ენება, ჰრწმენა, ხოლო სხუანი იგი ნებსით დაბრმეს და არა ინებეს რწმუნებად, და აღესრულა სიტყუაჲ იგი წინაჲსწარმეტყუელისაჲ.

ეგრესახედ საკჳრველიცა იგი შობაჲ ქალწულისაჲ იქმნა, რამეთუ იტყჳს მახარებელი: „ესე ყოველი იქმნა, რაჲთა აღესრულოს თქუმული იგი წინაჲსწარმეტყუელისა მიერ: აჰა ქალწული მიუდგეს და შვეს ძე“. (მათ. 1,22-23) რამე-თუ არა თუ ამისთჳს იქმნა დიდებული იგი საკჳრველი, რაჲთა სიტყუაჲ წინაჲსწარმეტყუელისაჲ აღესრულოს, არამედ ამისთჳს თქუა წინაჲსწარმეტყუელმან მადლითა უფლისაჲთა, რამეთუ ყოფად იყო საქმე იგი. ეგრეთვე სხუანი იგი ყოველნი წინაჲსწარმეტყუელთა სიტყუანი არა თუ ამისთჳს აღესრულებოდეს, რომელ მათ თქუეს, არამედ რომელ-იგი ყოფად იყვ ნეს ჭეშმარიტად, იგინი იტყოდეს. ეგრეთვე განყოფისათჳს სამოსელთაჲსა, ვითარცა ყოფად იყო, ეგრეთცა იხილა წინაჲსწარმეტყუელმან პირველვე სულისა მიერ წმიდისა და თქუა; და სიტყუაჲ წინაჲსწარმეტყუელებისა მისისაჲ აღესრულებოდა, ვითარცა იტყჳს მახარებელი: „და ვითარცა ჯუარსაცუეს იგი, განიყვეს სამოსელი მისი და განიგდეს წილი, რაჲთა აღესრულოს თქუმული წინაჲსწარმეტყუელისა მიერ, რომელსა იტყჳს: განიყვეს სამოსელი ჩემი მათ შორის და კუართსა ჩემსა ზედა განიგდეს წილი“. (მათ. 27,35);...

...არს წმიდაჲ ჟამისწირვაჲ, მადლობა ეწოდების; რამეთუ მრავალთა ქველისმოქმედებათა მისთა ჴსენებაჲ აღესრულების, და თავი იგი განგებულებისა მისისაჲ გამოჩნდების და ყოვლით კერძო მადლობად გუაწუევს; რამეთუ უკუეთუ ქალწულისაგან შობაჲ მისი საკჳრველ არს, რომლისათჳსცა განკჳრვებით იტყჳს მახარებელი, ვითარმედ: „ესე ყოველი იქმნაო“, (მათ. 1,22) უკუეთუ შობასა „ყოველივე“ ეწოდა, რაჲ-მე ვთქუათ, ოდეს მოვიჴსენოთ ჯუარ-ცუმაჲ, დათხევაჲ სისხლისაჲ, სიკუდილი, და რომელ-ესე თავი თჳსი მოგუცა ჩუენ ტაბლად სულიერად და საჭმლად ცხორებისად?

ვჰმადლობდეთ უკუე სახიერებასა და სიტკბოებასა მისსა დაუცხრომელად. და ესე იყავნ დასაბამ ყოველთა საქმეთა და სიტყუათა ჩუენთა, მადლობაჲ ღმრთისაჲ. და ნუ ხოლო თავთა თჳსთათჳს ვჰმადლობთ, არამედ ძმათათჳსცა ჩუენთა, რაჲთა აღმასრულებელ ვიპოვნეთ სიყუარულისა. ამისთჳსცა მღდელი ჟამსა მას საიდუმლოთასა შესწირავს მადლობასა ყოვლისა სოფლისათჳს, პირველქმნულთა კეთილთა მისთათჳს ჩუენ ზედა და აწ ყოფადთა და მერმე მომავალთა. და ჩუენცა ეგრეთვე გჳბრძანებს ყოფად, რაჲთა ჭეშმარიტისა მის სიყუარულისა მიერ ქუეყანისაგან ზეცად ავმაღლდეთ და ანგელოზთა მობაძავ ვიქმნეთ, რამეთუ იგინიცა ჩუენ ზედა ქმნილთა კეთილთათჳს განწყობილნი მადლობასა შესწირვიდეს ღმრთისა და იტყოდეს: „დიდებაჲ მაღალთა შინა ღმერთს...

...რიყვანე ყრმაჲ ეგე და დედაჲ მაგისი და ივლტოდე ეგჳპტედ, რამეთუ ეგულების ჰეროდეს მოძიებად ყრმისა მაგის, წარწყმედად ეგე“, ესე იგი არს, მოკლვად ეგულების ეგეო, რაჲთა წარწყმდეს და უჩინო იქმნას სახელი მისი. ხოლო იოსებ არავე დაბრკოლდა, არცა ჰრქუა, თუ: რაჲ არს სიტყუაჲ ეგე? პირველ იტყოდე, ვითარმედ: „მან იჴსნას ერი თჳსი“, (მათ. 1,21) და აწ ვერცა თუ თავსა თჳსსა ძალ-უცა გამოჴსნად? არამედ გჳჴმს სივლტოლაჲ შორთა ქუეყანათა. წინააღმდგომ ხარებისა მის შენისა არს საქმე ესე. არარაჲ ესევითარი თქუა, რამეთუ მორწმუნე იყო კაცი იგი, და არცა თუ უკუმოსლვისა ჟამი გამოიკითხა, ესმა რაჲ ანგელოზისაგან, ვითარმედ: „იყავ მუნ, ვიდრემდე გრქუა შენ“, არამედ სიმჴნით თავს-იდებდა ყოველ-თავე განსაცდელთა. რამეთუ, ვითარცა ვთქუ, ყოველსა კეთილსა საქმესა ჭირი თანაშეთხზულ არს, არამედ სახიერი ღმერთი ნუგეშინის-ცემასაცა შეჰრთავს განსაცდელთა თანა, რაჲთა არცა ჭირნი იყვნენ უნუგეშინისცემულ, არცა განსუენებაჲ უჭირველად, არამედ ამით ორითავე შესთხზნის ცხორებასა მართალთასა. ეგრეთვე აქაცა ქმნა. და ესრეთ გულისჴმა-ყავ: იხილა იოსებ ქალწული მიდგომილი და შეწუხნა, რამეთუ იჭჳ ცოდვისაჲ მოუჴდა გულსა, ვითარ-იგი არასადა სმენილ იყო კაცთა შორის უთესლოდ მუცლად-ღებაჲ. და მეყსეულად დაადგრა მას ანგელოზი და იჭჳ იგი განუქარვა, დ...

...უგულისხმოთა მათ ჰურიათა, არცა ყურად-იღებდეს თჳსსა მას სარგებელსა; რამეთუ წინაწარმეტყუელნი არა იტყოდეს ესოდენ სიმაღლესა მას ბუნებითისა დიდებისა მისისასა, რაოდენ ქველისმოქმედებისა მისისა სიმრავლესა, ვითარცა-იგი პირველ შობისა თქუა ანგელოზმან: „უწოდო სახელი მისი იესუ, რამეთუ მან იჴსნეს ერი თჳსი ცოდვათა მათთაგან“. (მათ. 1,21) და კუალად მოგუთა მათ არა თქუეს, თუ: სადა არს ძე ღმრთისაჲ? არამედ: „სადა არს შობილი იგი მეუფე ჰურიათაჲ?“ (მათ. 2,2) და კუალად ამას ადგილსა არა თქუა წინაწარმეტყუელმან, ვითარმედ: შენგან გამოვიდეს ძე ღმრთისაჲ, არამედ: „შენგან გამოვიდეს მთავარი, რომელმან დამწყსოს ერი ჩემი ისრაჱლი“; (მიქ. 5,2) რამეთუ ჯერ-იყო დაწყებასა ახლისა მის ქადაგებისასა უძლურებასა მას მსმენელთასა თანამიყოლად, რაჲთა არა დაბრკოლდენ, და ცხორებისათჳს მათისა მითხრობაჲ, რაჲთა ამითა უმეტესად მოიყვანნეს სარწმუნოებად; ამისთჳსცა რავდენნიცა წამებანი და ქადაგებანი იპოებიან დაწყებისა ახლისა რჩულისანი და მოსლვისათჳს უფლისა, რომელ-იგი ჟამსა ოდენ შობისა მისისასა აღესრულებოდეს, არარად დიდსა და მაღალსა ქადაგებენ მისთჳს, ხოლო რავდენნი შემდგომისა მის ჟამისათჳს თქუმულ არიან, უმეტესად იტყჳან დიდებულებისა მისისათჳს;...

...საჲ, რომელსა ქადაგებდეს წინაწარმეტყუელნი, და ჰრწმენეს ჭეშმარიტებაჲ სიტყუათა მათ ანგელოზისათაჲ.

ესე პირველითგან არა მიუთხრა ქალწულსა, ახარებდა რაჲ. ხოლო იოსებს, ვითარცა მეცნიერსა წიგნებისა მის წინაწარმეტყუელთაჲსა, სამარ-თლად აღუჴსენა სიტყუაჲ ესაიაჲსი. და პირველ ამისა ეტყოდა, ვითარმედ: „მარიამ, ცოლი შენი“; (შდრ. მათ. 1,20) ხოლო აწ, ვინაჲთგან წინაწარმეტყუელი მოწამედ მოიყვანა ჟამსა თჳსსა, სახელ-სდვა მას ქალწულად, რაჲთა ასმინოს სიტყუაჲ, რომელი წურთილ იყო მის მიერ სიყრმითგან, და არღარა შეორგულდეს საკჳრველსა მას ზედა. ამისთჳს მოწამედ ჭეშმარიტებისა სიტყუათა თჳსთაჲსა მოიყვანა ანგელოზმან წინაწარმეტყუელი, და არა მისა ოდენ კმა იყო, არამედ ღმრთისაცა აღიყვანა სიტყუაჲ და ჰრქუა: ესე არს, რომელსა იტყჳს უფალი პირითა ესაიაჲსითა: „აჰა ქალწული მიუდგეს და შვეს ძე, და უწოდიან სახელი მისი ემმანუელ“. ვითარ უკუე არა ეწოდა ემმანუელ, არამედ იესუ ქრისტე? რამეთუ არა თქუა, თუ უწოდო, ანუ თუ უწოდოს, არამედ „უწოდიანო“, უწოდიან ერთაო და ჭეშმარიტებამან საქმისამან. რამეთუ არს ესე ჩუეულებაჲ წერილისაჲ, რაჲთა წესი იგი, რომელი საქმეთა მიერ დამტკიცნებინ, სახელად უწოდის, ვითარცა აწ ესე არს, რამეთუ სიტყუაჲ იგი, ვითარმედ: „უწოდიან სახელი მისი ემმანუელ“, ამას მოასწავებს, ვითარმცა იტყოდა, ვ...

...ი იგი, რამეთუ იტყჳს: „სულისაგან წმიდისა და მარიამისაგან ქალწულისა“.

აწ აგებულებასა მას შინა ღმრთივდიდებულისა მის გუამისასა რომელირაჲ იყო სულისაგან წმიდისა, ანუ რომელი-რაჲ - საშოჲსაგან ქალწულისა? რამეთუ ესე საცნაურ არს, ვითარმედ ჴორცთაგან ქალწულისათა მიიხუნა ჴორცნი. ამისთჳს იტყჳს: „რომელი-იგი მაგისგან იშვესო“; (მათ. 1,20) და პავლე ღაღადებს: „შობილი დედაკაცისაგანო“. (გალ. 4,4) დედაკაცისაგან თქუა, რაჲთა დაუყოს პირი მათი, რომელნი იტყჳან, ვითარმედ არა ქალწულისაგან მიიხუნა ჴორცნი, არამედ ვითარცა წარვლის წყალმან რუჲ გინა სტჳრი იგი სოლინარისაჲ და არაჲ მიიღის მისგან, ესრეთ წარვლო საშოჲ იგი ქალწულისაჲ.

ურჩულონო და მედგარნო, რომელნი ამას იტყჳთ, უკუეთუმცა ესე ესრეთ იყო, რად საჴმარ იყო ყოვლადვე შესლვაჲ იგი საშოსა დედისასა, ანუ რაჲმცა აქუნდა ჩუენ თანა ზიარებაჲ, არამედ სხუანიმცა იყვნეს ჴორცნი და არა ჩუენისა ამის ბუნებისანი; ვითარმცა უკუე ითქუა ძირისაგან იესესა, ვითარმცა იწოდა კუერთხად ძირთაგან მისთა, ვითარმცა იწოდა ძედ კაცისა, ვითარ - თესლისაგან დავითისა, ვითარმცა ეწოდა მარიამს დედა მისდა, ვითარმცა ითქუა, თუ: „ხატი მონებისაჲ შეიმოსა“, (ფილიპ. 2,7) ანუ თუ: „სიტყუაჲ ჴორციელ იქმნა“,...