სახარებაჲ ლუკაჲსი 23:4

...ღოლი გახდა.

4. მოწყალების ძალა სიკვდილზე

ხედავ, რა გადამწყვეტი ცვლილებაა? ხედავ, რა განსაკუთრებული გარდაქმნაა? ასევე ავაზაკმაც, რომელსაც უთვალავი მკვლელობა ჰქონდა ჩადენილი, ერთ წამში, რამდენიმე სიტყვით, ყველა თავისი ცოდვა გაწმინდა, ისე, რომ უფლისგან მოისმინა: „ამინ გეტყჳ შენ: დღეს ჩემ თანა იყო სამოთხესა" (ლუკ 23:43). ასევე მეზვერე, რომელიც მკერდს იცემდა და თავის ცოდვებს აღიარებდა, „გარდამოვიდა ესე განმართლებული სახედ თჳსა", ვიდრე ფარისეველი (ლუკ 18:13–14). თითოეულმა ამ ადამიანთაგანმა სულის კეთილი განწყობა გამოავლინა, წინანდელი ცოდვები აღიარა და ამ გზით მიტევება მიიღო. განვიხილოთ ამ მცნების მნიშვნელობა და ის, თუ რა დიდი ძალა აქვს გულუხვ მოწყალებას, რათა მისგან მომდინარე სარგებლის შემეცნებით უფრო ნებით გავცეთ მას. იგი ისე ნაყოფიერია, რომ არა მხოლოდ ცოდვებს წმენდს, არამედ თვით სიკვდილსაც განდევნის. მე ვიტყვი, როგორ. ვინ, ამბობ, მოწყალების გაცემით სიკვდილზე მაღლა დადგა? ჩვენ ხომ ვხედავთ, რომ ყველანი სიკვდილის ხელისუფლების ქვეშ რჩებიან. ნუ შეგაწუხებს, საყვარელო, არამედ თვით გამოცდილებიდან შეიტყვე, თუ როგორ სძლია მოწყალების ძალამ სიკვდილის ძალსაც. იყო ერთი ქალი — ტაბითა, სახელი, რომელიც თარგმანით ნიშნავს „ქურციკს"; ის ყოველდღე მხოლოდ იმას ა...

...,59-60; 8,1).

თარგმანი: ვითარცა უპირატესმან მოწამეთამან ლოცვათა მიერ თჳსთა პირველად ესე ცხად ყო, ვითარმედ არღარა მსგავსად ძუელისა მის ჯოჯოხეთად წარვლენ სულნი წმიდათა და მართალთანი, არამედ ჴელთა ღმრთისათა მივლენ, რამეთუ წინაგზა-უყო სულთა მართალთასა მან, რომელმან თქუა: "მამაო, ჴელთა შენთა შევჰვედრებ სულსა ჩემსა" (ლუკ. 23:46) და მეორედ, სამეუფოჲ მცნებაჲ აღასრულა, და, ვითარცა მოწაფე კუალთა მოძღურისათა შეუდგა, რაითა, ვითარიგი ჯუარის-მცუმელთათჳს, ეგრეთვე ესე მქოლველთათჳს მუჴლთ-დადგმით და არა გარეწარად ევედრებოდის, რამეთუ არა უტევა მას სიკუდიდ მადლმან საღმრთომან, ვიდრემდის სამ-გზის სანატრელსა ამას ჴმასა ჴმა-ჰყოფდა: "უფალო, ნუ შეურაცხ ამათ ცოდვასა ამას" და ესრეთ დაიძინა ძილი იგი მართალთაჲ. ხოლო შენ იხილე თუ ვითარ ისმინა მისი ღმერთმან, და სრულებით შეუნდო, რომელნი ოდენ მოიქცეს სინანულად მკლველთა ამათგან სტეფანესთა; ვიდრეღა არა ხოლო სხუასა ვისმე, არამედ თჳთ ამასცა სავლეს ზედა, ორ-გზის შესმენილსა — მცველად მკლველთა სამოსლებისა და თანა-ჯერმჩინებელად სტეფანეს მოკლვისა —ზეშთა გარდაჰმატა წყალობაჲ უფროჲს მიტევებისა, რამეთუ მოძღუარ ყო იგი ეკლესიისა, პირველ მის მიერ ფრიად დევნულისა.

...ვიცი ესევითარი კაცი, გინა თუ ჴორცითა, გინა თუ გარეშე ჴორცთაჲსა, არა ვიცი, ღმერთმან იცის; რამეთუ მიიტაცა სამოთხედ და ესმნეს უთქუმელნი სიტყუანი, რომელ არა ჯერ-არიან კაცთა სიტყუად (12,3-4).

თარგმანი: ესოდენ არს ყოველსა ადგილსა სახელოვნებაჲ სამოთხისაჲ, ვიდრეღა მაცხოვარი ეტყჳს ავაზაკსა: "დღეს ჩემ თანა იყო სამოთხესა" (ლუკ. 23:43), ვინაჲცა აწ მოციქულმან შემდგომად სამ ცადმდე აღწევნისაღა თქუა მიტაცებაჲ სამოთხედ და მუნ სმენაჲ სიტყუათა ეგევითართაჲ, რომელთა არავისი უდარესისა კაცთაგანისა სასმენელი, არამედ პავლესი ოდენ და მსგავსთა მისთაჲ შემძლებელ არს დატევნად. ჳკუმენისი: ამიერ განიქიქებოდედ სიცოფითი სილაღე მათი, რომელნი კადნიერ იქნნეს აღწერად სიტყუათა მათ უსმენელთა და კაცთა მიერ ვერ დასატევნელთა, და უწოდეს მას "პავლეს გამოცხადება".

მოციქულისაჲ: ესევითარისათჳს ვიქადი, ხოლო თავისა ჩემისათჳს არა ვიქადი, გარნა უძლურებათა შინა ჩემთა (12,5).

თარგმანი: ამათ სიტყუათა მიერ თჳსსა ამას დიდებულებასა კუალად სხჳსა პირსა ზედა აზმნობს, რაჲთა კრძალულებაჲ თჳსი გჳჩუენოს. ხოლო ესე უეჭუელ ყო, ვითარმედ თავისა თჳისისათჳს იტყჳს მიფარულად-რე; რამეთუ სხუაჲ თუმცა ვინმე იყო აღტაცებული, რაჲსა იქადის სხჳსა აღტაცებასა, არამედ თჳსსა საქმესა რიდობით მიფარულად იტყჳს, რაჲთა ჩუენ გუასწავოს...

...ვე ეკიდნეს ძელსა, მაშინ იქმნებოდეს სასწაულნი იგი, არამედ არავინ მიაჩემა სხუასა ვის ერთიცა საკჳრველი, გარნა უფალსა. ესრეთ ამაო იქმნა მძლავრებაჲ ეშმაკისაჲ, და ზრახვაჲ მისი ბოროტი თავსავე მისსა მიექცა, რამეთუ არა თუ ოდენ ვერ ავნო დიდებასა მას უფლისასა, არამედ უფროჲსად, რამეთუ მოიქცა ერთი იგი და ცხოვნდა, (შდრ. ლუკ. 23,40-43) და ეშმაკი წარწყმდა, რამეთუ არა უდარჱს იყო კლდეთა განპებასა ავაზაკისა ჯუარსა ზედა მოქცევაჲ და სამოთხედ შეყვანებაჲ.

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „და დაწერა პილატე ფიცარი“ (19,19).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: ერთად, რაჲთამცა ჰურიანი სირცხჳლეულ-ყვნა, და კუალად, თჳსსაცა თავსა განიმართლებდა, რამეთუ მათ ვინაჲთგან ვი-თარცა ძჳრისმოქმედი დასაჯეს და საქმისა ამის დამტკიცებაჲ ენება შეერთებითა მით ავაზაკთა თანა, ამისთჳს დაყოფად პირთა მათთა ქმნა ამან ესე, რაჲთა ყოველნი რომელნი იკითხვიდენ, ცნან, ვითარმედ თჳსსა ზედა მეუფესა აღდგეს. და ამისთჳს დააწესა წერილი იგი, რომელი ქადაგებდა მათსა უკეთურებასა და მისსა მეუფებასა, დაღაცათუ არა სრულიად და ვითარცა ჯერ-არს. და იყო წერილი იგი არა ებრაელებრ ოდენ, არამედ სამითა ენითა, (შდრ. ლუკ. 23,38); (იოან. 19,20) რამეთუ ვინაჲთგან დღესასწაულისა მისთჳს სხუანიც...

...(მარკ. 2,11); (იოან. 5,8,11,12) და: „შენ გეტყჳ, ეშმაკო, განვედ!“ (შდრ. მარკ. 9,25) და ვითარმედ: „იყავნ შენდა, ვითარცა გნებავს!“ (მათ. 15,28) და: „დღეს ჩემ თანა იყო სამოთხესა“. (ლუკ. 23,43) და ყოვლისაგანვე ვხედავთ ჴელმწიფებასა მისსა, რამეთუ საქმეთათჳს არავის აქუნდა სიტყუაჲ, ხოლო სიტყუათათჳს მრავალნი დაჰბრკოლდიან, უგუნურნი იგი, და იტყოდიან, ვითარმედ: ზუაობით იტყჳს. ამისთჳსცა ნიკოდემოსს ცხადად მაღალსა სიტყუასა არა ეტყჳს, არამედ იგავით ასწავებს თჳსსა ძალსა, ვითარმედ შემძლებელ არს თავით თჳსით ქმნად სასწაულთა, თჳნიერ ყოვლისა შემწისა, რამეთუ მამამან სრული შვა იგი და არარაჲთ ნაკლულევანი. და იხილეთ, ვითარ ეტყჳს მას. რამეთუ ვინაჲთგან ნიკოდემოს თქუა, ვითარმედ: „რაბი, ვიცი, რამეთუ ღმრთისა მიერ მოსრულ ხარ მოძღურად, რამეთუ ვერვის ჴელ-ეწიფების სასწაულთა ამათ საქმედ, რომელთა შენ იქმ, უკუეთუ არა ღმერთი იყოს მის თანა“, და ჰგონებდა, ვითარმედ: დიდად მიქიეს და მიდიდებიეს ქრისტჱ ამათ სიტყუათა მიერ, ხოლო უფალსა ენება, რაჲთამცა უჩუენა, ვითარმედ ჯერეთ კარსაცა არა შესრულ არს მისისა გულისხმის-ყოფისასა, და ვითარმედ შორს არს სასუფეველისაგან...

...7,52-53). რაჲთა ვერვინ თქუას, თუ უცნებაჲ არს საქმე იგი, ამისთჳს გამოეცხადნეს მრავალთა. ხოლო რომელ იტყჳს, ვითარმედ: „იესუ ჴმა-ყო ჴმითა დიდითა და განუტევა სული“, ლუკა გუასწავებს, თუ რაჲ ჴმა-ყო, რამეთუ იტყჳს, ვითარმედ: „ჴმა-ყო ჴმითა დიდითა იესუ და თქუა: მამაო, ჴელთა შენთა შევჰვედრებ სულსა ჩემსა. და განუტევა სული“. (ლუკ. 23,46)

„ხოლო ასისთავმან მან და მისთანათა და რომელნი სცვიდეს იესუს, იხილეს ძრვაჲ იგი და რაჲ-იგი იქმნა, შეეშინა ფრიად და იტყოდეს: ჭეშმარიტად ძჱ ღმრთისაჲ იყო ესე“ (27,54). ესოდენ დიდ იყო ძალი ჯუარცუმულისა მის უფლისაჲ, რომელ ესოდენნი საკჳრველებანი აღესრულნეს მის მიერ და ასისთავსა მას ჰრწმენა. ხოლო თქუმულ არს მისთჳს, ვითარმედ იწამაცა ამისსა შემდგომად სახელისათჳს ქრისტესისა, აჩუენა სრული იგი სიმჴნე სარწმუნოებისაჲ.

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „იყვნეს მუნ დედანიცა მრავალნი, რომელნი შორით ხედვიდეს და რომელნი შეუდგეს იესუს გალილეაჲთ და ჰმსახურებდეს მას; რომელთა თანა იყო მარიამ მაგდანელი და მარიამ იაკობისი და იოსეს დედაჲ და დედაჲ ძეთა ზებედესთაჲ“ (27,55-56).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: იხილეთღა, რაბამი იყო სიმჴნე დედათაჲ მათ და ლმობიერებაჲ! შეუდგეს მას და ჰმსახურებდეს და ვიდრე აღსასრულადმდე განუშორებელ იყვნეს და არცა თუ მძლავრებისა მისგან ჰურიათაჲსა შეშინდეს,...

...და რად გიკჳრს, უკუეთუ უფალმან ესევითარი ესე მცნებაჲ განაწესა? არა გესმისა, ვითარ ავაზაკიცა სჯულითა მით ბუნებითითა ამასვე დაამტკიცებდა და ეტყოდა მეორესა მას: „არცაღა გეშინის შენ ღმრთისა, რამეთუ მასვე სასჯელსა შინა ხარ? და ჩუენ სამართლად ღირსი, რომელ ვქმენით, მოგუეგებვის, ხოლო ამან არარაჲ უსჯულოებაჲ ქმნა“. (ლუკ. 23,40-41)

აწ უკუე, კაცო, გულისჴმა-ყავ, რამეთუ არა ჯერ-არს საქმე ესე, რაჲ-თამცა დირესა მაგას შენსა, რომლისა აღმოღებაჲ თანაგაც, არამცა განიცდიდი, ხოლო მოყუსისა წუელასა არა თუმცა ხედევდი, არამედ განიკითხვიდიცა. ესე უწესო არს და უსამართლო, ვითარცა უკუეთუ ვინ შეპყრობილ იყოს სენითა ბოროტითა წყლითმანკიერებისაჲთა და უგულებელს-ყოს ძნელოვანი იგი სიმსივნე თჳსი და აყუედრებდეს მოყუასსა მცირისა რაჲსმე ნაბრძჳლისათჳს.

ბოროტ არს უკუე არა ხედვაჲ თჳსთა ცოდვათაჲ, არამედ განცდაჲ სხჳსა ბრალთაჲ, ვიდრეღა დირე თუალთა შინა იყოს, რამეთუ ცოდვაჲ დირე არს თუალთა და ყოვლისა დირისა უძჳრეს.

გულისჴმა-ვყოთ უკუე, ვითარმედ ესე არს ბრძანებაჲ უფლისაჲ და ამას განაწესებს ამის სიტყჳსა მიერ, ვითარმედ: რომელი თანამდებ იყოს ბევრეულთა ბოროტთა, ნუ იქმნების მწარე განმკითხველი სხჳსა ცთომა-თაჲ, და უფროჲსად, ოდეს ცთომანი იგი უნდო და არარაჲ იყვნენ.

არა თუ წინამძღუართა აყენებს მხილების...

...ა რჩულსა წერილ არს: „პატივ-ეც მამასა შენსა და დედასა შენსა, რაჲთა იქმნე დღეგრძელ“. (გამ. 20,12) რამეთუ ზრქელთათჳს და უმეცართა ითქუმიან წერილ-თა შინა ამისვე ჟამისა მისაგებელნი. და კუალად ავაზაკმან მან ჯუარსა ზედა ჰრქუა რაჲ: „მომიჴსენე მე, უფალო, ოდეს მოხჳდე სუფევითა შენი-თა“, (ლუკ. 23,42) არა საუკუნოჲსა მისთჳს სასუფეველისა ჰრქუა რაჲ უფალმან, არამედ შემოკლებულისა მისთჳს ჟამისა და იჭუეულისა მისთჳს გონებისა მისისა მასვე ჟამსა აღუთქუა ნუგეშინის-ცემაჲ და ჰრქუა: „დღესვე ჩემ თანა იყო სამოთხესა“. (ლუკ. 23,43) ეგრეთვე მოციქულიცა პავლე მრავალგზის ამის ჟამისაცა განსუენებასა წინაუყოფს მაწუეველად სათნოებისა, ვითარცა-იგი იტყოდა რაჲ ქალწულებისათჳს, არა აჴსენა სასუფეველი ცათაჲ სასყიდელად, არამედ თქუა მოწევნულისა ამისთჳს ურვისა: „და მე გერიდებიო და მნებავს უზრუნველობაჲ თქუენი“. (1 კორ. 7,28,32) ეგრეთვე აქაცა უფალმან სულიერსა თანა და უხილავსა ხილულიცა აღრია უგულისჴმოთათჳს და ზრქელთა გულითა; რამეთუ ვინაჲთგან კაცნი ჰგონებდეს, თუ მშჳდნი და წრფელნი და უმანკონი ვერ წარჰმართებენ ცხორებასა ამის საწუთროჲსასა, არამედ შეურაცხ იქმნებიან ყოველთა მიერ და საწუნელ...