ჰრომაელთა მიმართ 4:1

მოციქულისაჲ: აწ უკუე, რაჲ? [წინა-მე-ვჰმატთა? — არა სამე, რამეთუ წინაჲსწარვე ვაბრალეთ ჰურიათა] და წარმართთა ყოველთაჲ ცოდვასა ქუეშე ყოფაჲ, ვითარცა წერილ არს, ვითარმედ: არავინ არს მართალ, არცაღა ერთ, არავინ არს გულისჴმის-მყოფელ, არავინ არს გამომეძიებელ ღმრთისა; ყოველთავე მიაქციეს ერთბამად, უჴმარ იქმნნეს; არავინ არს, რომელმანცა ქმნა სიტკბოებაჲ; არავინ არს მიერთადმდე. სამარე ზე-ღებულ არს ჴორჴი მათი, ენითა მათითა ზაკუვიდეს. გესლი ასპიტთაჲ ბაგეთა მათთა, რომელთა პირი წყევითა და სიმწარითა სავსე არს. მალე არიან ფერჴნი მათნი დათხევად სისხლისა. შემუსრვაჲ და უბადრუკებაჲ არს გზათა მათთა, და გზაჲ მშჳდობისაჲ არა იცნეს. არა არს შიში ღმრთისაჲ წინაშე თუალთა მათთა (3,9-18).

თარგმანი: ვინაჲთგან ორკერძოვე აბრალა ჰურიათა და წარმართთა, აწ შეუდგენს, ვითარმედ არარაჲთ ვჰმატთ ჩუენ მათ, რომელნი-იგი ბრალეულ ვყვენით. არცა რას სხუასა ვიტყჳთ უმეტეს მათსა ქონებასა, თჳნიერ სარწმუნოებისა, რომელი-იგი მადლით განმამართლებს ჩუენ, და არა საქმეთაგან. ხოლო ვინაჲთგან ენება დ<span...

თარგმანი: ზუაობდეს ჰურიანი აბრაჰამს ზედა და იტყოდეს, ვითარმედ აბრაჰამსცა წინადაცუეთაჲ მიეცა. ხოლო ენება გამოჩინებაჲ მოციქულსა, ვითარმედ აბრაჰამცა სარწმუნოებითა განმართლდა და არა საქმეთაგან. და ამისთჳს იტყჳს, ვითარმედ: რაჲ ვთქუათ, თუ პოვა აბრაჰამ, ჴორციელად მამამან ჩუენმან? რომელი სიმართლე პოვა — საქმეთაგანი ანუ სარწმუნოებისაგანი? საცნაურ არს, ვითარმედ — სარწმუნოებისაგანი. ამისთჳსცა არა თქუა თუ რომელი სიმართლე ქმნა, არამედ პოვაო, რამეთუ ვანაჲთგან არა საქმეთაგან მოიგო სიმართლე იგი, არამედ სარწმუნოებითა. ამისთჳს "პოვნილად" სახელ-სდებს სარწმუნოებითსა მას სიმართლესა, რომელსა მოანიჭებს მადლი ქრისტესი.

...შუქს ეკრობიან, როცა უკვე სიმართლის მზე ამოვიდა და ყველგან თავის სხივებს ავრცელებს, ჯერ კიდევ რძით იკვებებიან, როცა უკვე მყარი საზრდოს დრო დადგა, არ სურთ ნეტარი პავლეს მოსმენაც კი, რომელიც ხმამაღლა ამბობს: „და სასწაულად მოიღო წინადაცუეთილებაჲ იგი ბეჭდად სიმართლისა სარწმუნოებისა მის წინადაუცუეთილებასა მას შინა" (რომ 4:11). შეხედე, როგორ ასწავლის მოციქული ორივეს ერთდროულად — იმასაც, რომ წინადაცვეთა ნიშნად მიიღო აბრაამმა, და იმასაც, რომ ჯერ კიდევ წინადაუცვეთელმა, მხოლოდ რწმენა გამოავლინა და უკვე მართლად გამოცხადდა. რომ იუდეველს ვერ გაებედა ეთქვა: ნუთუ წინადაცვეთამ მოუტანა მას გამართლება? — ამისთვის ნეტარი მოციქული, გამალიელის ფერხთით აღზრდილი და სჯულში გულდასმით გაწვრთნილი, ამბობს: ნუ იფიქრებთ, უსირცხვილო იუდეველნო, რომ წინადაცვეთამ თავისთავად გაამართლა იგი; ჯერ კიდევ წინადაუცვეთელმა, მხოლოდ რწმენა გამოავლინა და უკვე გამართლდა: „ჰრწმენა აბრაამს ღმრთისაჲ და შეერაცხა მას სიმართლედ" (დაბ 15:6). მაშ, მას შემდეგ, რაც ღვთისდამი რწმენით გამართლება მიიღო, მიიღო წინადაცვეთის ნიშანი; და ჯერ ღმერთმა სახელს ასო დაუმატა, შემდეგ კი წინადაცვეთა უბრძანა, და ამით აჩვენა, რომ მხოლოდ დიდი სათნოებისთვის ირჩევს და თავისთან აახ...

...თვის, რომ იუდეველებს ეტარებინათ იგი თავის თავზე, თითქოს რაღაც ნიშანი და ბეჭედი, თავიანთი მადლიერების ნიშნად, და, რომ ვერ შერეულიყვნენ წარმართთან.

3. წინადაცვეთა და რწმენით განმართლება (8:21-22)

აი, ამიტომ ნეტარი პავლე წინადაცვეთას ნიშანს უწოდებს და ამბობს: "და სასწაულად მოიღო წინადაცუეთილებაჲ იგი ბეჭდად" (რომ 4:11). ხოლო, რომ იგი არავითარად არ ემსახურება განმართლებას, ამის მტკიცებულება ესეც, რომ ამ მართალმა (ნოემ) ამ (მაღალ) სათნოებას მიაღწია, როცა ჯერ კიდევ წინადაცვეთა არ იყო დაწესებული. და რას ვამბობ? თვით პატრიარქი აბრაამი, ჯერ კიდევ წინადაცვეთამდე, მხოლოდ რწმენით განმართლდა. ჯერ კიდევ წინადაცვეთამდე, ამბობს წერილი, "ჰრწმენა აბრაჰამს ღმერთი და შეერაცხა მას სიმართლედ" (რომ 4:3). რას ამაყობ, იუდეველო, წინადაცვეთით? იცოდე, რომ მის გარეშეც ბევრი მართალი იყო. აი, აბელმა რწმენით შეწირა მსხვერპლი, როგორც პავლეც ამბობს მის შესახებ: "სარწმუნოებით უმრავლესი მსხუერპლები შეწირა ღმრთისა აბელ კაენისა" (ებრ 11:4); ენოქიც ცოცხლად აღიტაცა (ღმერთმა), ნოეც იხსნა საშინელი წარღვნისგან თავისი დიდი სიმართლისთვის; აბრაამიც, ჯერ კიდევ წინადაცვეთამდე, დიდებულ იქნა ღვთის მიმართ რწმე...

...არა ღირს იყვნეს მიღებად აღთქუმისა მის უკუანაჲსკნელნი იგი ნათესავნი მისნი და თჳსთა შრომათაგან სათნო-ყოფად ვერ ძალ-ედვა. ამისთჳს შემოვიდა სარწმუნოებაჲ, საქმჱ ადვილი, რაჲთა მოიყვანოს მადლი იგი, და არა დავარდენ აღთქუმანი იგი. და წერილ არს, ვითარმედ: „ამისთჳს სარწმუნოებისაგან, რაჲთა მადლითა მტკიცე იყვნენ აღთქუმანი“. (რომ. 4,16) ამისთჳს მადლითა, რამეთუ ოფლითა ვერ შეუძლეს. ხოლო რაჲსათჳს, თქუა თუ: მსგავსად წერილისა, არა თქუა სიტყუაჲცა იგი წერილისაჲ? ამისთჳს, რამეთუ განხრწნილ იყო გონებაჲ მათი.

ს ა ხ ა რ ე ბ ა ჲ: „რომელნიმე იტყოდეს, ვითარმედ: ესე არს ჭეშმარიტად წინაჲსწარმეტყუელი; სხუანი იტყოდეს: ესე არს ქრისტე (7,40-41); სხუანი იტყოდეს: არა, არამედ აცთუნებს ერსა (7,12); ნუუკუე გალილეაჲთ მოსლვად არსა ქრისტე? არა წიგნი იტყჳსა, ვითარმედ ნათესავისაგან დავითისა და ბეთლემით დაბით?“ (7,41-42). და კუალად სხუანი იტყოდეს, ვითარმედ: „ქრისტე რაჟამს მოვიდეს, არავინ უწყოდის, თუ ვინაჲ არს“ (7,27).

თ ა რ გ მ ა ნ ი: თჳთოსახედ განყოფილ იყვნეს გონებანი მათნი, ვი-თარცა სიმრავლისა მის უწესოჲსა, რამეთუ არა თუ ისმენდეს კეთილად თქუმულთა მათ, რაჲთამცა ცნეს კეთილად. ამისთჳს უკუე უფალმანცა ამათ არარაჲ მიუგო, დაღაცათუ იტყოდეს, თუ: „ნუუკუე ქრისტე გალილეაჲთ მოვიდესა?“ ხოლო ნათანაე...

...აფეთა წარიწირეს სასოებაჲ პურისაჲ, მაშინ იწყო ქმნად სასწაულისა და გამოაჩინა უზეშთაესობაჲ სასწაულისაჲ მის უფროჲს წინაჲსწარმეტყუელთა მიერ ქმნილისა. და ვიდრე პურნი არღარასადა ჩნდეს, რაჲთა სცნა, ვითარმედ არაარსი ვითარცა არსი არს წინაშე მისა, ვითარცა პავლე იტყჳს, ვითარმედ: „რომელმან მოუწოდის არაარსთა, ვითარცა არსთა“, (რომ. 4,17) ამის-თჳს აქაცა პირველ პურთა მოღებისა, ვითარცა მზასა ზედა ტაბლასა, უბრძანა დასხდომაჲ ერისა მის, რაჲთა გონებასაცა მოწაფეთასა არგოს. ხოლო იგინი კითხვისა მისგან მოსრულ იყვნეს გულისხმის-ყოფად, ამისთჳს შეუორგულებელად იქმოდეს ბრძანებასა მისსა და დასხმი დეს ერსა მას. (შდრ. იოან. 6,10) არცა თქუეს, თუ: რაჲ არს ესე? ჩანს არარაჲ, და უბრძანებ დასხდომასა ერისასა? არამედ რომელნი-იგი პირველ ურწმუნო იყვნეს და იტყოდეს: „ვინაჲ ვიყიდოთ პური?“ (იოან. 6,5) აწ პირველ ხილვისაცა მოვიდეს სარწმუნოებად. ხოლო რაჲ არს, რომელ განრღუეულსა რაჲ განჰკურნებდა და სხუათა სასწაულთა იქმოდა, არა ილოცა, და აქა ილოცავს? რაჲთა გუასწაოს საზრდელისა ჟამსა ლოცვაჲ, და კუალად ამისთჳს, რამეთუ უდარჱსთა ამათ სასწაულთა ზედა ილოცავს, რაჲთა გამოაჩინოს, ვითარმედ არა თუ ლოცვაჲ ეჴმარების. რამეთუ უკუეთუმცა ეჴმარებოდა, არ...

...უ სადა ყოფილ არს ჟამი და საუკუნე პირველ მისა, ვითარმცა მის მიერ ქმნულ იყო პირველ მისა მყოფი იგი? ჰხედავა, ვითარსა კადნიერებასა მიიყვანებს კადნიერებაჲ ესევითარისა მეტყუელ-თაჲ? რამეთუ რად არა თქუა მახარებელმან, თუ: არარაჲსაგან იქმნა? ვითარ-იგი პავლე დაბადებულთათჳს იტყჳს: „რომელმან უწოდოს არაარსთა, ვითარცა არსთა“. (რომ. 4,17) არამედ თქუა, ვითარმედ: „პირველითგან იყო“, რამეთუ ესე წინააღმდგომი არს მისი, და სამართლადცა! რამეთუ ღმერთი არცა დაბადებულ არს, არცა აქუს რაჲმე უხუცესი თჳსსა, არამედ ესე სიტყუანი წარმართთანი არიან. ხოლო ესეცა მითხარ: დამბადებელი არა შეუმსგავსებელად უზეშთაეს არს დაბადებულთასა? გარნაღა ვერ უძლებ ამისა თქუმად, ვითარმედ: არა ფრიად უზეშთაეს არს და შეუმსგავსებელ მათ მიერ, ხოლო უკუეთუ მსგავსად მათისა დასაბამი აქუს, სადა არს შეუმსგავსებელობაჲ იგი მისი და უზეშთაესობაჲ დაბადებულთაგან? ანუ რაჲ არს სიტყუაჲ იგი, ვითარმედ: „მე ვარ პირველი, და მე ვარ შემდგომი“, (ესაია 41,4) „და პირველ ჩემსა არა ყოფილ არს სხუაჲ ღმერთი“? (ესაია 43,10) რამეთუ უკუეთუ ძჱ არა დაუსაბამოჲ არს, არა სადამე აქუს ბუნებაჲ მამისაჲ, რამეთუ მამაჲ დაუსაბამოჲ არს. და უკუე-თუ ბუნებაჲ მამისაჲ არა აქუს, სხუაჲ...