ებრაელთა მიმართ 11:1

...ი“** (ეზეკ 17:3), ხოლო „არწივში“ მეფეს გულისხმობს. „იგავი“ ტიპსაც და ხატსაც ეწოდება, როგორც პავლეც აჩვენებს, როცა ამბობს: „სარწმუნოებით შეწირა აბრაჰამ ისაკი გამოცდასა მას და მხოლოდშობილსა მას შესწირვიდა, რომელმან აღთქუმაჲ იგი მოიღო“ (ებრ 11:17); „რომლისათჳსცა იგავით მოიყვანა იგი“ (ებრ 11:19); ესე იგი - ტიპითა და ხატით.

3. ცოდვის შიში და ამაო შიშები

მაშ, აქ რას გულისხმობს სიტყვა „იგავი“? ჩემი აზრით, იგი თხრობას გულისხმობს. თუ სიტყვას გამოცანურად ხდის და დიდ სირთულეს ანიჭებს, მაინც ნუ შეშფოთდები; ამას იმისთვის აკეთებს, რომ მსმენელი გამოაფხიზლოს; და კიდევ იმიტომაც, რომ სიმარტივეს ბევრი დაუდევრობისკენ მიჰყავს, ამიტომ იგავით მეტყველებს. რადგან ქრისტეც ბევრს იგავებით ამბობდა, ამ იგავებს კი მოწაფეებს ცალკე განუმარტავდა. იგავი ხომ ღირსეულსა და უღირსს განარჩევს: ღირსეული ცდილობს, ნათქვამის აზრი იპოვოს, უღირსი კი გვერდს ჩაუვლის; სწორედ ეს ხდებოდა მა...

...აღთქმაშიც, სადაც გრძნობადი საგნებით მართულნი იყვნენ, ვნახავთ, რომ სულიერი სიბრძნის მცოდნენი უმეტესი სიკეთეებით იმართებოდნენ. ამასვე ცხადყოფდა პავლე, როცა ამბობდა: „სარწმუნობით მოსწყდეს ესე ყოველნი და არღა მოეღო მათ აღნათქუემი იგი, არამედ შორით იხილეს იგი და მოიკითხეს“ (ებრ 11:13). ამრიგად, ღვთისმოშიშთა საზღაური მხოლოდ ეს არ არის: თავისიანებით ტკბობა, ცოლი, შვილები და სახლის კეთილდღეობა; ესენი ზედმეტად და დამატების რიგშია, მთავარი და დიდი კი, ჯერ ერთი, თვით ღვთის შიშია, რომელსაც საზღაური თავის თავში აქვს, შემდეგ კი ის გამოუთქმელი სიკეთენი: „რომელი თუალმან არა იხილა, და ყურსა არა ესმა, და გულსა კაცისასა არა მოუჴდა“ (1 კორ 2:9). „გაკურთხოს შენ უფალმან სიონით, და იხილო შენ კეთილი იერუსალჱმსა“ (ფსალმ 127:5). სხვა მთარგმნელი: „და იხილე იერუსალიმი სიკეთეებში“. „სიკეთეებად“ ქალაქს გულისხმობს: სიმდიდრეს, მშვენიერებას, გამარჯვებებს, პატივს, კეთილდღეობას, ნაყოფიერ წელიწადს, უსაფრთხოებ...

...ამჟამინდელ ცხოვრებაში მდგმურები ვართ.

ამიტომ ძველებიც ამას აღიარებდნენ და სწორედ ამის გამო იყვნენ განსაკუთრებით საკვირველნი. ამასვე ცხადყოფდა პავლეც, როცა წერდა: „ამისთჳსცა არა სირცხჳლ-უჩნს მათი ღმერთსა სახელის-დებად მათდა ღმრთად“ (ებრ 11:16). რომელი მიზეზით, მითხარი? იმით, რომ „აღიარეს, რამეთუ სტუმარ და წარმავალ არიან იგინი ქუყანასა ზედა“ (ებრ 11:13). ეს არის ყოველი სათნოების ფესვი და საფუძველი. რადგან ვინც აქაურისთვის უცხოა, ზეციურის მოქალაქე იქნება. ვინც აქაურისთვის უცხოა, იგი ახლანდელზე არ მიჯაჭვდება; არც სახლზე იზრუნებს, არც ფულზე, არც საზრდოზე და არც სხვა მსგავს რამეზე; არამედ, როგორც უცხო ქვეყანაში მცხოვრებნი ყველაფერს აკეთებენ და ყოველ საქმეს სამშობლოში დაბრუნებისთვის წარმართავენ და ყოველდღე ჩქარობენ, რომ დაბრუნების დღე იხილონ, ასევე მომავალ სიკეთეთა მოყვარულიც არც ახლანდელი სამწუხაროებით დამდაბლდება და არც კეთილდღეობით აღიმაღლებს თავს, არამედ ორივეს ჩაუვლის, როგორც...

...ასწავლოს გზა, რომლითაც შეუძლია ამგვარი პირველობით დატკბეს. რა არის ეს? ის, რომ მეუფე მონათა სახელით იწოდება. ამიტომაც ამბობდა: „ამისთჳსცა არა სირცხჳლ-უჩნს მათი ღმერთსა სახელის-დებად მათდა ღმრთად“ (ებრ 11:16). და როგორ იწოდებოდა იგი მათ ღმერთად? როცა ამბობდა: „მე ვარ ღმერთი აბრაჰამისი და ღმერთი ისაკისი და ღმერთი იაკობისი“ (მათ 22:32; შდრ. გამ 3:6). შემდეგ კი ამგვარი სახელდების მიზეზიც ზემოთ დაასახელა და თქვა: „მოსწყდეს ესე ყოველნი და არღა მოეღო მათ აღნათქუემი იგი, არამედ შორით იხილეს იგი და მოიკითხეს და აღიარეს, რამეთუ სტუმარ და წარმავალ არიან იგინი“ (ებრ 11:13). ეს არის მიზეზი; ამიტომაც დასძინა: „ამისთჳსცა არა სირცხჳლ-უჩნს მათი ღმერთსა სახელის-დებად მათდა ღმრთად“ (ებრ 11:16). რომელ მიზეზს?...

...„მეუფეო ჩემო და ღმერთო ჩემო“ (ფსალმ 5:3). ამას წინასწარმეტყველი განუწყვეტლივ ამბობს; უფრო კი, ეს აბრაამისთვის იყო განსაკუთრებული, როგორც პავლე ამბობს: „ამისთჳსცა არა სირცხჳლ-უჩნს მათი ღმერთსა სახელის-დებად მათდა ღმრთად“ (ებრ 11:16). ეს პატივი ეკლესიამ მიიღო და მხურვალე სიყვარულით მოიპოვა. რადგან უბრალოდ არ უთქვამს: „მეუფე“, არამედ: „მეუფეო ჩემო და ღმერთო ჩემო“ (ფსალმ 5:3), რითაც ეკლესია საკუთარ სიყვარულს აჩვენებდა. შემდეგ იმ მიზეზებსაც ასახელებს, რომელთა გამოც ღირსად მიიჩნევს, რომ ლოცვა შესმენილ იქნეს. რომელია ეს მიზეზები? „რამეთუ შენდამი ვილოცო, უფალო“ (ფსალმ 5:4). ვინ, ამბობს, არ ლოცულობს ღმერთის მიმართ? ბევრი, ერთი მხრივ, ღმერთის მიმართ მლოცველად ჩანს, სინამდვილეში კი ამას ადამიანების წინაშე თავის გამოსაჩენად აკეთებს....

...დაბ 50:24). და, რომ რწმენის თვალით წინასწარ ჭვრეტდნენ მომავალს, მოისმინე, როგორ უწოდებს სიკვდილს განსვენებას: „დავეფლა", – ამბობს, – „მამათა ჩუენთა თანა". ამიტომ პავლემაც თქვა: „სარწმუნობით მოსწყდეს ესე ყოველნი და არღა მოეღო მათ აღნათქუემი იგი, არამედ შორით იხილეს იგი და მოიკითხეს" (ებრ 11:13). რა სახით? რწმენის თვალით. ამრიგად, არავინ უნდა იფიქროს, რომ ეს განკარგულება სულმოკლეობის საქმე იყო, არამედ დროის გარემოებებითა და მათი მომავალი გამოსვლის წინასწარხედვით მართალი ყოველგვარი განკითხვისაგან გაათავისუფლოს. ახლა კი, როცა ქრისტეს მოსვლით სიბრძნისმოყვარეობა ამაღლდა, ყველა სამართლიანად დაგმობდა ასეთ საქმეებზე მზრუნველს.

და ნურავინ მიიჩნევს საბრალოდ უცხოეთში სიცოცხლე რომ დაასრულა, ამ სოფლიდან რომ გადაისახლა უდაბნოში. არა იგი არის საბრალო, არამედ ის, ვინც ცოდვებში კვდება, თუნდაც საკუთარ სარეცელზე დაესრულოს სიცოცხლე, საკუთარ სახლში, თუნდაც მეგობრების თანდასწრებით. და ნურავინ მეუბნება ამ ცარიელ, სასაცილო და უგუნურ სიტყვებს: ესა და ეს ძაღლზე უპატიოდ მოკვდაო – არცერთი ნაცნობი არ ყოფილა მასთან; არც შესაფერისი დაკრძალვა გაუკეთეს, არამედ სხვადასხვა პირთაგან შეკრებილი საშუალებებით მოაწყვეს, რაც დაკრძალვისთვის საჭირო იყო. არა,...

...ვარ მე შენ წინაშე და წარმავალ, ვითარცა ყოველნი მამანი ჩუენნი"** (ფსალმ 38:13). ასევე იაკობიც ამბობს: „დღენი წელთა ცხორებისა ჩემისათანი, რომელთა ვმწირობ". ამიტომაც პავლემ ძველი მართალთა შესახებ თქვა, რომ აღიარეს, „რამეთუ სტუმარ და წარმავალ არიან იგინი ქუყანასა ზედა" (ებრ 11:13). „დღენი წელთა ცხორებისა ჩემისათანი, — ამბობს იაკობი, — რომელთა ვმწირობ ასოცდაათ წელ, მცირე და ბოროტ იყვნეს დღენი წელთა ცხორებისა ჩემისანი, ვერ მიიწინეს დღეთა მათ წელთა ცხორებისა მამათა ჩუენთასა" (დაბ 47:9). დღეები, რომლებიც ვიცოცხლე, მცირეც არის და მძიმეც, ამბობს. აქ მონობის წლებს გულისხმობს, რომელიც ლაბანთან აიტანა გაქცევის შემდეგ, ძმის გამო მოწყობილი გაქცევისა; შემდეგ იქიდან დაბრუნების შემდეგ — ესოდენ ხანგრძლივი მწუხარება იოსების სავარაუდო სიკვდილისთვის, და კიდევ მრავალი სხვა უბედურება, მის მიერ განცდილი. წარმოიდგინე, რა შიშში იყო, როცა სიმეონმა და ლევიმ თავიანთი დის შურისძიებად მთელი ქალაქი ამოწყვიტეს და სიქემის მცხოვრებნი ტყვედ წაიყვანეს. მაშინ შეშფოთების გამომხატველი სიტყვები თქვა: **„ნუთუ საძაგელ მყოფთ მე ყოველთა მკჳდრთა ქუეყანისათა... მე მცირედი ვარ, და შემოკრბენ ჩემ ზედა და მომს...

...მაგრამ განზრახვით, — მოსემ ამით დაასრულა თხრობა მის შესახებ. ახლა კი იმას გვიყვება, რაც ისაკს შეეხება — შეწირულსა და შეუწირავს, — ასე ჰგავდა ეს მოვლენა იგავს. მოისმინე, მართლაც, რას ამბობს პავლე: „სარწმუნოებით შეწირა აბრაჰამ ისაკი გამოცდასა მას და მხოლოდშობილსა მას შესწირვიდა, რომელმან აღთქუმაჲ იგი მოიღო" (ებრ 11:17). შემდეგ კი, რათა ზედმიწევნით შევიტყოთ, თუ როგორ აღასრულა ეს ყოველივე მამამთავარმა რწმენითა და როგორ არ შეძრწუნდა სულით, მიუხედავად იმისა, რომ მისთვის მიცემული ბრძანება აღთქმის საწინააღმდეგო იყო, მოციქული ამბობს: „რომლისათჳსცა იგავით მოიყვანა იგი" (ებრ 11:19). რას ნიშნავს „იგავით მოიყვანა"? ნიშნავს იმას, რომ ძე მსხვერპლად შესწირა და მტკიცე განზრახვა გამოავლინა, თავადაც გვირგვინის ღირსი გახდა და ძეც უკან დაიბრუნა, ხოლო მსხვერპლი ვერძის შეწირვით აღესრულა. ამ ყოველივეში ღმერთმა თავისი კაცთმოყვარეობის უპირატესობა გამოაჩინა და აჩვენა, რომ ეს ბრძანება არა ისაკის სიკვდილის სურვილით მისცა, არამედ მართლის მორჩილების გამოსაცდელად. ამრიგად, ვნახეთ მამამთავრის სათნოება, რომელიც ყოველ საქმეში ბრწყინავდა. ახლა ისაკის შესახებ თხრობას გადავხედავთ და ვნახავთ, როგორ ამჟღავნებდა იგიც ყველაფერში ღვთისმ...

...სა შინა მკჳდრობდა ისააკ და იაკობის თანა, მკჳდრთა მათ თანა მისვე აღთქუმისათა"** (ებრ 11:9). შემდეგ, გვასწავლის რა, თუ როგორ მწირობდა იგი რწმენით, მოციქული დაუმატებს: „რამეთუ მოელოდა მას, რომელსა-იგი საფუძველ უსხენ ქალაქსა, რომლისა-იგი ხუროთმოძღუარ და შემოქმედ ღმერთი არს" (ებრ 11:10). მომავლის იმედით აწმყოს უგულებელყოფდა და, უფრო დიდ სიკეთეს მოელოდა რა, ნაკლებად ზრუნავდა აწმყო ცხოვრების სიკეთეზე. და ასე იქცეოდა ჯერ კიდევ რჯულამდე და მადლამდე. მაშ, მითხარი, რა გამართლება გვექნება ჩვენ, ასეთი დიდი ხარებისა და გამოუთქმელი სიკეთეების აღთქმის შემდეგ, დროებით სიკეთეებზე ასეთი მიჯაჭვულობით, მინდვრების ყიდვით, ყველაფერში ყოველთვის ბრწყინვის მცდელობით, ხარბობითა და ძალადობით ყოველივეს შეძენით, და ნამდვილად იმის აღსრულებით, რაზეც ნეტარი წინასწარმეტყველი, გოდებით, ამბობდა: „ვაჲ, რომელნი შეაყოფენ სახლსა სახლისა მიმართ, და აგარაკსა აგარაკისა მიმართ შეაახლებენ, რაჲთა მოყვასსა მო-რამე-ჰხუეჭონ" (ესაია 5:8)? განა სწორედ ამას არ ვხედავთ ყოველდღე — ქვრივებს არ ართმევენ ქონებას, ობლებს არ ძარცვავენ და უძლურებს ძლიერები არ ჩაგრავენ? მაგრამ არა ასე იქცეოდა ის მართალი. საფლავის ყიდვა სურდა...

...თქვამი სიტყვები, თავში არანაირი ეჭვი არ შეუშვა და რწმენაში არ შეირყა იმის მიმართ, რაც მას ეთქვა. აი, ჭეშმარიტი რწმენის ნიშანი: როცა აღთქმები ადამიანურ გაგებას აღემატება და ჩვენ მტკიცედ ვესავთ აღმთქმელის ძალას. „სარწმუნოებაჲ, — როგორც ნეტარი პავლე ამბობს, — არს მოსავთა მათ ძალ, საქმეთა მამხილებელ არა-ხილულთა" (ებრ 11:1). და სხვა ადგილას: „რომელსა-იგი ვინმე ხედავნ, რაჲსაღა-მე ესავნ?" (რომ 8:24). მაშ, რწმენა იმაშია, რომ ვირწმუნოთ უხილავი, აღმთქმელის უცვალებელ უტყუარობაზე მტკიცედ დავამყაროთ აზრი. ასე მოიქცა ეს მართალი — აღთქმულის მიმართ დიდი და გულწრფელი რწმენა გამოავლინა, რის გამოც მას საღვთო წერილიც ადიდებს, რადგან მაშინვე ამატებს: „და ჰრწმენა აბრაამს ღმრთისაჲ და შეერაცხა მას სიმართლედ". ხედავ, როგორ, აღთქმათა აღსრულებამდეც კი, მიიღო შესაფერისი საზღაური მხოლოდ იმისთვის, რომ ირწმუნა? სიმართლედ ჩაეთვალა ის, რომ ღვთის აღთქმა ირწმუნა და ადამიანური მსჯელობით არ გამოიკვლია ღვთის ნათქვამი. მაშ, ვისწავლოთ ჩვენც მამამთავრისგან, ვირწმუნოთ ღვთის სიტყვები და ვესავდეთ მის აღთქმებს, არ გამოვიკვლიოთ ისინი საკუთარი მსჯელობით, არამედ სულგრძელობა გამოვიჩინოთ. ამით ჩვენც შეგვიძლია მართლებად ვიქცეთ და აღთქმულის მიღება უ...

...ა მამათმთავართა, ისმინე, რასა იტყჳს, ვითარმედ: „აღიარეს, რამეთუ სტუმარ და წარმავალ არიან ქუეყანასა ზედა. და რომელნი ამას იტყჳან, გამოაჩინებენ, რამეთუ მამულსა ეძიებენ. და თუმცა მას მოიჴსენებდეს, ვინაჲ-იგი გამოვიდეს, აქუნდამცა ჟამი მუნ მიქცევისაჲ. ხოლო აწ უმჯობესსა მას გული ეტყჳს, ესე იგი არს, ზეცისასა“. (ებრ. 11,13-16) და კუალად იტყჳს: „სარწმუნოებით მოსწყდეს ესე ყოველნი, და არღა მოეღო მათ აღნათქუემი იგი, არამედ შორით იხილეს იგი და მოიკითხეს“. (ებრ. 11,13) და კუალად იოვანე ნათლისმცემელი ეტყოდა მომავალთა მისა: „ნუ იტყჳთ გულთა თქუენთა: მამაჲ გჳვის ჩუენ აბრაჰამი“. (მათ. 3,9) და კუალად მოციქულივე იტყჳს, ვითარმედ: „არა ყოველნი ისრაჱლისაგანნი ესე არიან ისრაჱლ, და არცა თუ შვილნი ჴორცთანი ესენი არიან შვილ ღმრთისა“. (რომ. 9, 6,8)

რამეთუ იხილეთღა, თუ რაჲ სარგებელ ეყო ძეთა სამოელისათა შვილებაჲ ესევითარისა მამისაჲ, ვინაჲთგან არა დაიმკჳდრეს სათნოებაჲ მისი? ანუ მოსესთა რაჲ ერგო, რაჟამს სიკეთესაღა მისსა და ღმრთისმოყუარებასა არა ჰბაძვიდეს? ამისთჳს არცა მიიღეს წინამძღურობაჲ ერისაჲ, არამედ იგინი იყვნეს შვილ მისა წოდებულ, ხოლო ერისთავობაჲ იგი და ნაცვალობაჲ მოსესი სხუასა მიეცა...