დაბადებისა 18:2

...სა მას უფლისა მიერ ქალაქებისა მის სანახებისასა მოეჴსენა ღმერთსა აბრაჰამ და გამოიყუანა ლოთ შორის დაქცევისა მის"** (დაბ 19:29). რას ნიშნავს „მოეჴსენა ღმერთსა აბრაჰამ"? იგულისხმება ის შუამდგომლობა, რომელიც სიტყვებით გამოთქვა: „ნუ თანა წარსწყმედ მართალსა უღმრთოთა თანა" (დაბ 18:23). მაგრამ როგორ, იკითხავს ვინმე, მართალი ლოტი მამამთავრის შუამდგომლობით გადარჩა და არა საკუთარი სიმართლით? დიახ, მამამთავრის შუამდგომლობითაც. როცა ჩვენ თავად ვიმსახურებთ, მაშინ მართალთა შუამდგომლობაც დიდ სარგებელს მოგვიტანს. პირიქით, თუ თავად ვდაუდევრობთ და ცხონების მთელ იმედს მხოლოდ მართლებზე ვამყარებთ, ამისგან ჩვენთვის უკეთესი არ იქნება — არა იმიტომ, რომ მართლები უძლურნი არიან, არამედ იმიტომ, რომ ჩვენ საკუთარი დაუდევრობით ვღუპავთ თავს.

2. შუამდგომლობა და პირადი მოვალეობა

და, რათა იცოდე, რომ როცა თავად ვუდარდელობთ, თუნდაც მართლები ან წინასწარმეტყველები იყვნენ ჩვენი შუამდგომლები, ამისგან ჩვენთვის არანაირი სარგებელი არ არის (მათი სათნოება, რასაკვირველია, ამ შემთხვევაშიც გამოჩნდება, მაგრამ ჩვენთვის ამისგან სარგებელი არ იქნება ჩვენი ცუდი ცხოვრების გამო), — აი, მოისმინე, რას ეუბნება ყოვლის მეუფე დედის მუცლიდან განწმენდილ წინასწ...

...დაბ 19:13). შემდეგ მიზეზსაც უჩვენებენ, ყველაფერს ზედმიწევნით განუმარტავენ რა მართალს: „რამეთუ ამაღლდა ღაღადებაჲ მათი წინაშე უფლისა და მომავლინნა ჩუენ უფალმან აჴოცად მისსა". ეს იგივეა, რასაც ღმერთი ეუბნებოდა მამამთავარი აბრაამს: „ღაღადებაჲ სოდომთა და გომორთა განმრავლდა ჩემდა მომართ" (დაბ 18:20). აქაც ნათქვამია: „ამაღლდა ღაღადებაჲ მათი წინაშე უფლისა".

6. სოდომის დაქცევა და ლოტის ცოლის სასჯელი (19:14–26)

ზედმეტად დიდია მათი ურჯულოება; და, რადგან მათი სენი განუკურნებელია და ჭრილობა არანაირ წამალს არ იღებს, ამიტომაც „მომავლინნა ჩუენ უფალმან აჴოცად მისსა". სწორედ ამას გამოხატავდა ნეტარი დავითი სიტყვებით: „რომელმან შექმნა ანგელოზნი მისნი სულად და მსახურნი მისნი - ალად ცეცხლისა" (ფსალმ 103:4). ჩვენ მოვედით, ამბობენ, მთელი ამ ქვეყნის მოსასპობად (მცხოვრებთა ცოდვისთვის თავად მიწაც ექვემდებარება სასჯელს); მაშ, გამოდი შენ აქედან. მართალმა, ეს რომ მოისმინა და შეიტყო მიზეზი, რისთვისაც მოვიდნენ ეს, გარეგნულად ჩვეულებრივი ადამიანები, არსებით კი ანგელოზები და ყოველთა ღვთისმსახურნი, „გამოვიდა და თქუა სიძეთა მიმართ თჳსთა, მიმყუანებელთა ასულთა მათთასა" (...

...თხევითა და ქებით მამამთავარი უფრო მეტი კადნიერებისკენ აღძრა რა, ღმერთი იწყებს თავისი განჩინებების გახსნას და ამბობს: „ღაღადებაჲ სოდომთა და გომორთა განმრავლდა ჩემდა მომართ, ცოდვანი მათნი დიდ არიან ფრიად. გარდავიდე უკუე, ვიხილო, უკუეთუ ღაღადებისაებრ მათისა მომავლისა იქცევიან, და, უკუეთუ არა, რათა ვცნა" (დაბ 18:20-21). საშინელი სიტყვებია! „ღაღადებაჲ, — ამბობს, — სოდომთა და გომორთა". თუმცა ამ ქალაქებთან ერთად სხვებიც განადგურდნენ, მაგრამ, რადგან ეს ყველაზე სახელგანთქმული იყო, უფალმა მათ შესახებ განსაკუთრებით ახსენა. „განმრავლდა ჩემდა მომართ, ცოდვანი მათნი დიდ არიან ფრიად". შეხედე, როგორ გაიზარდა იქ ბოროტება! არამხოლოდ ღაღადების, არამედ უსამართლობის დიდი სიმრავლეა, რადგან სიტყვები „ღაღადებაჲ სოდომთა და გომორთა განმრავლდა" იმას ნიშნავს, ვფიქრობ, რომ ცნობილ, გამოუთქმელ და შეუნდობელ ურჯულოებასთან ერთად, ბევრ სხვა უსამართლობასაც სჩადიოდნენ: ძლიერნი უძლურებზებზე აღდგნენ, მდიდარნი ღარიბებზე. ამრიგად, ნათქვამია, არამხოლოდ დიდია მათი ღაღადება, არამედ ცოდვებიც არაჩვეულებრივია, არამედ „დიდ არიან ფრიად". მათ მანამდე უცნობი ურჯულოება გამოიგონეს, ბუნებისწინააღმდეგო ნაძრახი შეთხზეს და ისეთი მიდრეკილება ჰქონდათ ბოროტებისკენ, რომ ყველანი ყოვე...

...მწიგნობრის სიტყვები, რომ ღრმა სიბერეში ყმაწვილკაცური სიცოცხლე, ახალგაზრდული მოხუცი, აღტაცებაში მოსული და სტუმრების მოსვლას დიდი საუნჯის შეძენად მიმჩნეველი ვიხილოთ. „და აღმხილველმან თუალთა მისთამან იხილა, და აჰა, სამნი კაცნი ზედა მოადგეს მას. და იხილნა რაჲ, მირბიოდა შემთხუევად მათდა კარისაგან კარვისა თჳსისა" (დაბ 18:2). მირბის, მიფრინავს მოხუცი: ნანადირევი დაინახა და, თავისი უძლურებისთვის ყურადღების მიუქცევლად, ნადირობისკენ გაეშურა; არც მსახურები მოუხმია, არც მონისთვის არ უბრძანებია, არანაირი უზრუნველობა არ გამოუჩენია; არა, გაიქცა, თითქოს თავად ეუბნებოდა: აჰა, დიდი საუნჯე და მდიდარი ნადავლი, და მე თავად უნდა მოვიპოვო ეს, რომ ასეთი სარგებელი ხელიდან არ გამომეცალოს. და ასე იქცეოდა მართალი, იმის მოლოდინით, რომ უმნიშვნელო მგზავრებს იღებდა.

4. აბრაამის თავმდაბალი სტუმართმოყვარეობა (18:2-5)

ვისწავლოთ და მივბაძოთ მართლის სათნოებას. თუ ჩვენც ასე მოვიქცევით, რა თქმა უნდა, ჩვენც ოდესმე ასეთივე ნანადირევს მივიღებთ, უფრო სწორად — ყოველთვის შეგვიძლია ეს ხელთ გვქონდეს, თუ მოვისურვებთ. კაცთმოყვარე უფალი, რომ სტუმართმოყვარეობის საქმეში ნელი არ ვიყოთ და მგზავრებს არ გამოვკითხოთ, ვინ არიან და საიდან, ამბობს: **„და რომელმან შეიწყნაროს ერთი ყრმაჲ ესევითარი...

...ორ ძველი აღთქმის მართლებიც სწორედ ამით გამოირჩეოდნენ, ანუ იმით, რომ უამრავი ღვაწლის აღსრულებისა და ღვთის წინაშე გამოუთქმელი კადნიერების მოპოვების შემდეგ, თავს იმდაბლებდნენ? ისმინე, როგორ პატრიარქი, ღმერთთან საუბრის შემდეგ, მისგან აღთქმის მიღების შემდეგ, ასე ამბობდა თავის თავზე: „ხოლო მე ვარ მიწაჲ და ნაცარ" (დაბ 18:27).

3. თარრას გამოსვლა და აბრაამის მოწოდება (11:31–12:3)

მაგრამ, რადგან პატრიარქი ვახსენე, მოდით, თუ ინებებთ, დღევანდელი საკითხავი საყვარელნო, შემოგთავაზოთ, რათა მისი განმარტებით ვიხილოთ ამ მართლის სათნოების განსაკუთრებული სიდიადე. „და მოიყვანნა, — ნათქვამია, — თარრა აბრაამ" და ნაქორ, „ძენი თჳსნი, და ლოთ, ძე არრანისი, ძისა თჳსისა" და სარა, „და გამოიყვანნა იგინი სოფლისაგან ქალდეველთასა წარსლვად ქუეყანად ქანანისა და მოვიდა ვიდრე ხარრანადმდე და დაემკჳდრა მუნ. და იქმნნეს ყოველნი დღენი თარრასნი ქარანს შინა ორასდახუთ წელ და მოკუდა თარრა ხარანს შინა" (დაბ 11:31–32). გთხოვთ, ყურადღებით მოვისმინოთ ეს სიტყვები, რათა ნაწერის აზრი ჩავწვდეთ. აი, თავიდანვე ამ სიტყვებში გაურკვევლობა ჩნდება. ამ ნეტარმა წინასწარმეტყველმა, ანუ მოსემ, თქვა, რომ „მოიყვანნა თარრა აბრაამ" და ნაქორ, **„გამოიყვანნა სოფლისაგან ქალდეველთასა წარსლვად ქ...

...თვით მიწის განადგურებას ხატავდა გულში. დაღუპულნი ბოროტი ადამიანები იყვნენ, მაგრამ მართალთა სულები, ჩვეულებრივ, ძლიერ მწუხარებას განიცდიან, როცა ადამიანებს უბედურებაში ხედავენ. ამიტომ ნახავ, რომ ყველა მართალი და წინასწარმეტყველი დამნაშავეთა სასარგებლოდ შუამდგომლობდა, მაგალითად, პატრიარქი (აბრაამი) სოდომელთათვის (დაბ 18:25). წინასწარმეტყველთაგან კი ერთი, მაგალითად, ამბობდა: „ვაჲ მე, ადონაჲ უფალო, აღჰჴოც შენ ნეშტთა ისრაჱლისათა" (ეზეკ 9:8), ხოლო მეორე: „ჰყოფ კაცთა, ვითარცა თევზთა ზღჳსათა... არ მქონებელთა წინამძღუარისათა" (აბაკ 1:14)? ამრიგად, თუ მართალი ისედაც უკვე აღშფოთებული იყო სულით და სწუხდა გულით, იმისთვის, რომ (საყოველთაო დაღუპვის) სანახაობას კიდევ უფრო დიდ სულიერ შემუსვრილებაში არ ჩაეგდო იგი, ღმერთმა ის კიდობანში გამოკეტა, თითქოს საპყრობილეში; ისე, რომ საკუთარი თვალებით ვერ ხედავდა მომხდარს და ამით შიშში არ ვარდებოდა. ბუნებრივია, რომ წყლის უჩვეულო მომატებას რომ ხედავდა, შეშფოთდებოდა, ნუთუ თავადაც არ დაიხრჩობაო. ასე იფარავდა მას კაცთმოყვარე ღმერთი — არ აძლევდა უფლებას წყლის სტიქიაც დაენახა და (ადამიანთა) დაღუპვაც და ქვეყნიერების გაუდაბურებაც. როცა ამ მართლის კი...

...და არა განკაცებული, მრავალგზის მსმენელთათჳს სიმდაბლისა სახეთა იტყოდა, რაჲთამცა მათ ერგო; რამეთუ იტყჳს, ვითარმედ: „ადამ, ადამ, სადა ხარ?“ (დაბ. 3,9) რომელმან-იგი ყოველივე იცოდა; რამეთუ კუალად იტყჳს, ვითარმედ: „რაჲთა ვცნა, უკუეთუ ჴმისა მათისაებრ ჩემდა მომავალისა იყოფებიან“; (დაბ. 18,21) და კუალად ეტყჳს აბრაჰამს: „აწ უწყი, რამეთუ გეშინის შენ ღმრთისაგან“; (დაბ. 22,12) და კუალად იტყჳს: „უკუეთუმცა ისმინესო“; (შდრ. ეზეკ. 3,11) და კუალად იტყჳს: „ვინ მისცეს გულსა ამის ერისასა ესრეთ ყოფად?“ (შდრ. 2 სჯ. 5,29) და კუალად წერილ არს, ვითარმედ: „არავინ არს მსგავს შენდა ღმერთთა შორის, უფალო“. (ფსალმ.85,8) და ესრეთ მრავალი იპოვების ძუელთაცა შინა შეუმსგავსებელი სიტყუაჲ პატივსა და დიდებასა ღმრთისასა. და კუალად აქაბისთჳს თქუმულ არს: „ვინ-მე შემიცთუნოს მე აქაბ?“ (2 ნშტ. 18,19) და რომელ მარადის საწარმართოთა ღმერთთა თანა ჰყოფდა თავისა თჳსისა უზეშთაესობასა, ვითარმედ: „არავინ არს მსგავს შენდა ღმერთთა შორის, უფალო“, და მრავალი ესევითარი, რომელ...

...ეთუ მან თქუა: „ადამ, სადა ხარო“; (დაბ. 3,9) და კუალად იტყჳს: „ღაღადებაჲ სოდომისაჲ და გომორისაჲ განმრავლებულ არს, და ცოდვანი მათნი განმრავლებულ არიან. გარდავიდე და ვიხილო, უკუეთუ ღაღადებისაებრ მა-თისა, რომელ მოიწევის ჩემდა, ეგრეთ აღესრულებიან, უკუეთუ არა, რაჲთა ვცნა“; (დაბ. 18,20-21) და სახარებასა შინა იტყჳს: „რაჲ ვყო? მივავლინო ძე ჩემი საყუარელი, ვინ იცის, შეიკდიმონ“. (ლუკ. 20,13)

ესე ყოველნი სიტყუანი უმეცრებასა გამოსახვენ, არამედ არარას უმეცარ იყო, გარნა განგებულებითა შუენიერითა იქმოდა. ადამსა ჰრქუა: „სადა ხარ?“ რაჲთა მისცეს მას ადგილი გულისხმის-ყოფად ცთომისა თჳსისა და აღსაარებად.

ხოლო სოდომელთათჳს ესრეთ განაწესა სიტყუაჲ იგი, რაჲთა გუასწაოს ჩუენ არა მიცემად განჩინებისა, ვიდრე არა კეთილად ზედამივიწინეთ საქმესა მას საძიებელსა. ხოლო იგავსა მას შინა სახარებისასა - რაჲთა გამოაჩინოს, ვითარმედ თანაედვა შეკდიმებაჲ ძისაგან და არა შეიკდიმეს.

ხოლო აქა თქუა: „ვინ არს მონაჲ იგი?“ რაჲთა უჩუენოს, ვითარმედ მცირედნი იპოვებიან ესევითარნი. ამისთჳსცა ჰნატრის მას. და ვითარმცა ჰნატრიდა, რომელი არა უწყოდა? ჰე, ჭეშმარიტად უწყოდა. არამედ რაჲთა გამოაჩინოს, ვითარმედ ძლით იპოვების ესევითარი, ამი...

...ისი მათ შორის, რამეთუ საყოფელი მათი უდაბნოჲ არს, და საქმენი მათნი - სიმდაბლისა მომგებელ. რამეთუ ჩუენ ადგილნიცა და საქმენი და საყოფელნი - ყოველნივე ზუაობად მიგჳზიდავს, გარნა არავე გუაქუს ამისგან მიზეზი განმამართლებელად ზუაობისა ჩვენისა; რამეთუ აბრაჰამ შორის ქანანელთა იყო და შეერაცხა თავი თჳსი მიწად და ნაცრად; (დაბ. 18,27) და დავით მეფობასა შინა იყო და იტყოდა: „მატლ ვარ და არა კაც“; (ფსალმ. 21,7) და პავლე ყოვლისავე სოფლისა მოძღუარი იყო და იტყოდა: „მე ვარ ნარჩევი მოციქულთაჲ, რომელი არა ღირს ვარ წოდებად მოციქულად“. (1 კორ. 15,9)

აწ უკუე რაჲ-მე ვყოთ ჩუენ, რომელნი არცა ძუელთა სახეთა სათნოებისათა ვჰბაძავთ, არცა ახალთა ვეშურებით? აღმოიკითხენ, კაცო, წერილი და მიიღენ სახენი სიმდაბლისანი ყოველთაგან წმიდათა. უკუეთუ არა უწყით წერილი, არცა გასმიეს წიგნთაგან სათნოებანი პირველ-თა მათ წმიდათანი, ესე მებრ ბრალობაჲვე არს შენი, რომელ ეკლესიაჲ დღითი-დღე განღებულ არს, და შენ არა შეხუალ სმენად კეთილთა მათ თხრობათა. თჳნიერ დაღაცათუ პირველთა წმიდათა საქმენი არა გასმიენ, ცხოელნი ესე და აწვე სოფელსა შინა მყოფნი იხილენ. უკუეთუ არა გაქუს წინამძღუარი, მოედ, შემომიდეგ მე, და მიგიყვანო სავანესა მა...

...ღამაღლებს იგი კაცსა სიმაღლითა მით საღმრთოჲთა, ხოლო ამპარტავანებაჲ ესოდენ დაამდაბლებს, ვიდრეღა ქუესკნელთა ჯოჯოხე-თისათა შთაჰჴდის. ამან დაამდაბლა ფარაო და ცხენებითურთ და მჴედრებით ზღუასა დაანთქა, რამეთუ ამპარტავანებით წინააღუდგებოდა ბრძანებათა ღმრთისათა; ხოლო აბრაჰამ, რამეთუ უწესდა თავსა თჳსსა „მიწა და ნაცარ“, (დაბ. 18,27) ამისთჳს ამაღლდა და მრავალთა ერთა მძლე ექმნა და ოთხნი მეფენი ერითურთ მათით იოტნა; და მიერითგან აქამომდე იქადაგების და იდიდების ყოველთა მიერ. ხოლო ზუავი იგი ფარაო იქმნა ჭეშმარიტად მიწა და ნაცარ, რამეთუ არარაჲ ესრეთ სძაგს უფალსა, ვითარ ამპარტავანებაჲ და სიმაღლე გულისაჲ.

რამეთუ ვინაჲთგან პირველიცა იგი კაცი ამის ვნებისაგან სცთა და სწორებაჲ ღმრთისაჲ ეუცნა და მის გამო წარწყმიდა ყოველი, რაჲცა აქუნდა, ამისთჳს ღმერთმან ყოვლით კერძო განაგო აღმოფხურაჲ ჩუენგან ამის ვნებისაჲ. ამისთჳს მოკუდავ ვიქმნენით, და მწუხარებით და სულ-თქუმით განეწესა შობაჲ ჩუენი, და ყოველივე ცხორებაჲ ჩუენი შრომითა და ოფლი-თა და უბადრუკებითა არს, რაჲთა ვხედვიდეთ უძლურებასა მას ბუნებისა ჩუენისასა და დავმდაბლდებოდით. რამეთუ მარადის ესრეთ არს ბუნებაჲ ამპარტავანებისაჲ: არა თუ არარას ვის მოატყუებს სარგებელსა, არამედ რომელიცა-რაჲ ვის აქუნდეს კეთილი, მასცა წარსწყმედს. ხოლო სიმ...

...იდებისაგან ღმრთისა.

ხოლო ესეცა დიდი სიბრძნე არს, უკუეთუ კაცმან ცნას საზომი თჳსი; რამეთუ მან იცის ჭეშმარიტად საზომი თჳსი, რომელსა შეერაცხას არარად თავი თჳსი, ვითარცა აბრაჰამ და დავით და სხუათა ყოველთა წმიდათა, ოდეს მიიწინეს სიმაღლედ სათნოებისა, მაშინ უფროჲსად დააკნინეს თავნი მათნი. და აბრაჰამ „მიწა და ნაცარ“ (დაბ. 18,27) უწოდა თავსა თჳსსა, ხოლო დავით - „მატლ და არა კაც“; (ფსალმ. 21,7) და ესაია იხილა რაჲ უფალი, ღა-ღატ-ყო: „ჵ უბადრუკსაო!“ (ესაია 6,5) და ყოველნი წმიდანი ესრეთ აბრალებენ თავ-თა თჳსთა, ხოლო ზუავთა და ანპარტავანთა ყოლადვე არა იციან საზომი თჳსი. და რომელმან თავი თჳსი არა იცოდის, მან სხუაჲ რაჲმცა იცოდა? ესევითარი იყო იგი, რომელმან თქუა: „დავდგა საყდარი ჩემი მაღალთა ზედა“, (ესაია 14,13) ვინაჲთგან თავი თჳსი არა იცოდა, თუ ვინ არს. ამისთჳს სრულიად უგუნურ იქმნა. არამედ არა ესრეთ იყო პავლე. ამისთჳს ნარჩევად ყოველთა უწესს თავსა თჳსსა და არაღირსად მოციქულებასა ესოდენთა მათ კეთილთა მისთა ზედა. მას უკუე ვჰბაძვიდეთ, მორწმუნენო. ხოლო ესე წარვჰმართოთ, უკუეთუ განვეშორნეთ საქმეთა და ზრუნვათა სოფლისათა; რამეთუ არარაჲ ესრეთ დაგუაბრკოლებს ცნობად თა...